Doğum Sonrası Yarım Çalışma: Süreler, Ödenek ve Başvuru

Doğum sonrası yarım çalışma, kadın işçinin doğum izni bittikten sonra birinci doğumda 60, ikinci doğumda 120, sonraki doğumlarda 180 gün boyunca haftalık çalışma süresinin yarısı kadar çalışmasını sağlayan bir haktır. Çalışmadığınız yarı için işveren ücret ödemez; şartları taşıyorsanız bu kısım için İŞKUR, günlük brüt asgari ücret tutarında yarım çalışma ödeneği öder.

Doğum sonrası yarım çalışma hakkı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesinde, ödenek ise 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nda düzenlenir. Ödeneği SGK değil, İşsizlik Sigortası Fonu'ndan İŞKUR öder; başvuruyu da İŞKUR'a yaparsınız.

Doğum sonrası yarım çalışmadan kimler yararlanabilir?

Kanun bu hakkı kadın işçiye ve üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinen kadın ya da erkek işçiye tanır. Hak isteğe bağlıdır ve çocuğun hayatta olması şartına bağlıdır. Kanun izni işçinin isteğine bağlar; işverenin onayını şart koşmaz. Çocuğun biyolojik babası bu izinden yararlanamaz; babalar için aşağıda anlatılan kısmi süreli çalışma hakkı vardır. Yeni ve yarı zamanlı bir iş arıyorsanız part time iş ilanları sayfasına bakabilirsiniz.

Doğum ve analıkla ilgili bu kurallar, iş sözleşmesiyle çalışan bütün işçiler için geçerlidir; İş Kanunu kapsamına girmeyen işlerde, örneğin ev hizmetlerinde çalışanlar da buna dahildir. Memurlar ise ayrı bir düzenlemeye tabidir.

Yarım çalışma ne zaman başlar, kaç gün sürer?

Doğum sonrası yarım çalışma, analık izni bittiği gün başlar. 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe giren 7578 sayılı Kanunla bu izin uzatıldı: kadın işçinin doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört hafta çalıştırılmaması esastır. Doktor onay verirse doğumdan önceki iki haftaya kadar çalışabilirsiniz; çalıştığınız bu süre doğum sonrasına eklenir. Erken doğumda, doğumdan önce kullanamadığınız izin süresi de doğum sonrasına eklenir.

Örneğin ilk çocuğunu doğuran ve doğumdan önceki sekiz haftayı izinli geçiren bir işçi, doğumdan sonraki on altı haftanın bitiminden itibaren 60 gün yarım çalışır. Evlat edinmede analık izni, çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz haftadır; yarım çalışma bu iznin bitiminde başlar.

Birinci doğumda yarım çalışma süresi 60 gündür ve 30 gün ödenek ödenir; ikinci doğumda bu süreler 120 ve 60 gün, üçüncü ve sonraki doğumlarda 180 ve 90 gündür. Çocuk engelli doğarsa yarım çalışma 360 gün sürer, ödenek 180 gün ödenir.

Çoğul doğumda doğum sonrası yarım çalışma sürelerine otuzar gün eklenir. Kanun ödenek süresini haftalık çalışma süresinin yarısı kadar belirlediği için ödenek günü, yarım çalışma süresinin yarısıdır.

Yarım çalışma ödeneği ne kadar?

Ödeneğin günlük tutarı, ücretinize bakılmaksızın günlük brüt asgari ücret kadardır. 2026'da brüt asgari ücret aylık 33.030,00 TL olduğundan günlük tutar 1.101,00 TL'dir; birinci doğumdaki 30 günlük ödenek bu hesapla 33.030,00 TL eder. Ödemeden damga vergisi dışında vergi ya da kesinti yapılmaz. Ödenek yalnız ücretsiz izinli olduğunuz yarının karşılığıdır; çalıştığınız yarının ücretini işvereniniz ödemeye devam eder.

Ödenek aylık olarak, çalıştığınız aya ait prim ve hizmet belgesinin ilişkin olduğu aydan sonraki ikinci ay içinde ödenir. Ödenek alınan günler için emeklilik ve genel sağlık sigortası primleri asgari ücret üzerinden Fon'dan yatırılır. Geçici iş göremezlik ödeneği aldığınız süre boyunca yarım çalışma ödeneği ödenmez.

Şartlar ve başvuru adımları

Ödenekten yararlanmak için doğumdan önceki son üç yılda adınıza en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olmalı. Doğum sonrası yarım çalışma süresince haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışmanız da şarttır.

Başvuru süreci şöyle ilerler:

1. Doğum izniniz bitmeden işverene doğum sonrası yarım çalışma talebinizi bildirin. Talebi yazılı yapmanız, başlangıç tarihi konusunda anlaşmazlık çıkarsa elinizde kayıt olmasını sağlar.

2. Analık izninizin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde, doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma belgesiyle İŞKUR'a başvurun.

3. Başvuruyu şahsen en yakın İŞKUR biriminden, İŞKUR'un internet sitesinden, e-Devlet'ten ya da İŞKUR Mobil uygulamasından yapabilirsiniz.

Zamanlama önemlidir. Zorlayıcı bir sebep yoksa başvuruda geciktiğiniz günler, ödenek alacağınız toplam süreden düşülür. İşverenin hatalı bilgi ya da belge vermesi yüzünden yapılan fazla ödemeler ise kanuni faiziyle işverenden geri alınır.

Kısmi süreli çalışma hakkından farkı

İş Kanunu doğumdan sonra ikinci bir hak daha tanır. Doğum ve yarım çalışma izinleri bittikten sonra, çocuğun zorunlu ilköğretim çağının başladığı tarihi izleyen ay başına kadar ebeveynlerden biri kısmi süreli çalışmak isteyebilir. Bu hakkı anne de baba da kullanabilir; ancak eşlerden biri çalışmıyorsa çalışan eş bu talepte bulunamaz.

İşveren bu talebi karşılamak zorundadır ve talep geçerli bir fesih nedeni sayılmaz. Talebi ya da tam zamanlı çalışmaya dönüşü en az bir ay önce yazılı olarak bildirmeniz gerekir. Tam zamana aynı çocuk için yalnız bir kez dönebilirsiniz. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinenler de, çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten itibaren bu haktan yararlanır. Hangi sektör ve işlerde kısmi çalışma yapılabileceğini Bakanlığın yönetmeliği belirler.

İki hak arasındaki temel fark süre ve paradır. Doğum sonrası yarım çalışma birkaç ay sürer ve İŞKUR ödeneğiyle desteklenir. Kısmi süreli çalışma yıllarca sürebilir, ama ödenek yoktur; ücretiniz çalıştığınız süreyle orantılı ödenir.

Süt izni ve ücretsiz izinle ilişkisi

Bir yaşından küçük çocuğu olan kadın işçiye günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Saatleri ve kaça bölüneceğini siz belirlersiniz ve bu süre çalışma süresinden sayılır. Doğum sonrası yarım çalışma süresince süt izni uygulanmaz; yarım çalışma bittiğinde çocuğunuz henüz bir yaşını doldurmadıysa süt izni hakkınız devam eder. Ayrıntılar süt izni nedir nasıl alınır başlıklı yazıda.

İsterseniz yirmi dört haftalık doğum izni süresinin, çoğul gebelikte yirmi altı haftanın tamamlanmasından sonra altı aya kadar ücretsiz izin de alabilirsiniz. Bu süre yıllık izin hakkınızın hesabında dikkate alınmaz.

Memursanız

Kadın memurların hakkı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda ayrıca düzenlenir. Kadın memur, analık izninin bitiminden itibaren süt izni verilmeksizin birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda altı ay günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Çoğul doğumda bu sürelere birer ay eklenir; çocuk engelli doğarsa ya da engelliliği doğumdan sonraki on iki ay içinde tespit edilirse süre on iki aydır.

Memurlar ayrıca çocuk zorunlu ilköğretim çağına gelene kadar yarım zamanlı çalışma talep edebilir; bu durumda mali haklar yarı oranında ödenir. İŞKUR'un yarım çalışma ödeneği yalnız İş Kanunu'na göre bu izni kullanan işçilere ödenir.