Kötü Geçen Mülakattan Ders Çıkarmak

Kötü geçen mülakat, iş arama sürecinin sonu değil, bir sonraki görüşmeye hazırlanmak için elinizdeki en somut bilgidir. Neyin yanlış gittiğini görüşmenin hemen ardından not eder, mümkünse işverenden geri bildirim ister ve bu notları bir hazırlık planına çevirirseniz, aynı hatayı ikinci kez yapma ihtimaliniz azalır.

Mülakatta reddedilmek herkesin başına gelir. Fark, o deneyimi kimin unutmaya çalıştığı, kimin ise incelediğidir.

Kötü geçen mülakat neden işinize yarar?

Başarılı geçen bir görüşmeden sonra çoğu aday neyi doğru yaptığını tam olarak bilmez; işler yolunda gittiği için üzerinde durmaz. Başarısız mülakat ise zayıf noktalarınızı açıkça gösterir: cevap veremediğiniz soru, toparlayamadığınız bir örnek ya da şirket hakkında bilmediğiniz bir ayrıntı. Kitaptan ya da hazır soru listesinden bu kadar kişisel bir bilgi edinemezsiniz.

Bunun için tek bir şart vardır: kötü geçen mülakatı bir yenilgi olarak değil, incelenecek bir deneyim olarak ele almak. "Bu iş bana göre değilmiş" diye kapatılan bir görüşme hiçbir şey öğretmez; "nerede zorlandım, bir dahakine neyi farklı yaparım" sorusuyla açılan bir görüşme ise bir sonraki hazırlığın listesini verir.

Başarısız bir mülakattan çıkarılacak dersler

Kötü geçen mülakatın ardından, ilk saat içinde ve hafızanız tazeyken kısa bir değerlendirme yazın. Şu dört alana bakmanız yeterli olur.

Zorlandığınız sorular

Hangi sorularda duraksadığınızı, hangilerinde konudan uzaklaştığınızı yazın. "Zayıf yönleriniz nelerdir?" ya da "Kendinizi beş yıl sonra nerede görüyorsunuz?" gibi sorular neredeyse her görüşmede karşınıza çıkar; bunlara hazırlıksız yakalanmak, kötü geçen mülakatın en sık nedenlerinden biridir. Mülakatta en sık karşılaşacağınız sorular rehberindeki sorulara önceden cevap taslağı hazırlamak bu açığı kapatır.

Beden dili ve sunum

Göz teması, oturuş, ses tonu ve "eee", "şey" gibi dolgu sözcükleri görüşmecinin sizi nasıl algıladığını etkiler. Video ile yapılan görüşmelerde kameraya bakmak, ışık ve ses düzeni de sununun parçasıdır. Kendinizi bir deneme görüşmesinde kayda almak, fark etmediğiniz alışkanlıkları görmenin en kolay yoludur.

Şirket ve pozisyon bilgisi

"Şirketimiz hakkında ne biliyorsunuz?" sorusunda bocaladıysanız sorun hazırlıktadır. Bir sonraki görüşmeden önce şirketin ne ürettiğini ya da sattığını, ilandaki görev tanımını ve pozisyonun hangi birime bağlı olduğunu öğrenin. İlandaki gereklilikleri kendi deneyimlerinizle tek tek eşleştirmek, bu soruya verilecek cevabı da hazırlar.

Deneyim anlatımı

Somut olmayan, sonu belirsiz örnekler görüşmecide iz bırakmaz. STAR yöntemi bu yüzden işe yarar: önce durumu, sonra üstlendiğiniz görevi, ardından ne yaptığınızı ve son olarak sonucu anlatırsınız. Her başvurudan önce bu yapıya uyan üç dört örneği hazır tutun.

Geri bildirimi profesyonelce istemek

Kötü geçen mülakatın sonucu olumsuz geldiyse, kısa ve nazik bir e-postayla geri bildirim isteyebilirsiniz. Her işveren cevap vermez, ama soru sormanın bir zararı yoktur; üstelik tavrınız, ileride açılacak bir pozisyon için olumlu bir iz bırakır.

E-postayı sonucu öğrendikten kısa süre sonra gönderin; görüşme görüşmecinin aklındayken alacağınız cevap daha somut olur. Metni üç kısa paragrafla sınırlayın: önce zaman ayırdıkları için teşekkür edin, sonra tek ve net bir soru sorun, son olarak ilerideki fırsatlarla ilgilendiğinizi belirtin. Savunmacı ya da sitem eden bir dil kullanmayın.

"Neden seçilmedim?" yerine daha dar bir soru sormak işe yarar. Örneğin "Deneyimim ya da teknik bilgim açısından eksik gördüğünüz bir alan var mıydı?" ya da "İletişim tarzım hakkında paylaşmak istediğiniz bir gözleminiz olur mu?" diye sorabilirsiniz.

Gelen cevabı ikiye ayırın: kısa sürede düzeltebilecekleriniz (belirli sorulara hazırlanmak, örneklerinizi kısaltmak) ve zaman isteyenler (bir beceri ya da sektör bilgisi edinmek). Böylece geri bildirim bir hayal kırıklığı olarak kalmaz, bir çalışma planına dönüşür.

Reddedildikten sonra toparlanmak

Kötü geçen mülakattan sonra üzülmek doğaldır; bu duyguya bir iki gün tanıyın. Sonra değerlendirme notlarınıza dönün ve somut adımlara geçin.

Geri bildirimde bir beceri ya da deneyim eksiği öne çıktıysa özgeçmişinizin ilgili bölümünü güncelleyin, görüşmede öne çıkan güçlü yanlarınızı ise daha görünür kılın. Aynı özgeçmişle aynı tür ilanlara başvurmaya devam etmek, çoğu zaman aynı sonucu getirir.

En önemli adım, başvurmaya ara vermemektir. Ret sonrası başvuru sayısını azaltmak, iş arama sürecini uzatır. Kısa süre içinde yeni bir ilana başvurmak hem ritminizi korur hem de kötü geçen mülakatı tek bir deneyim olarak yerine oturtur.

Kaç ret normaldir?

Bir işe girmeden önce kaç mülakattan geçileceğinin tek bir doğru sayısı yoktur; bu sayı sektöre, pozisyonun düzeyine ve başvurulan ilanın rekabetine göre değişir. Ret almak çoğu zaman sizin yetersiz olduğunuzu değil, o pozisyon için başka bir adayın daha uygun görüldüğünü gösterir. Tek bir kötü geçen mülakat da sizin hakkınızda kesin bir hüküm değildir.

Asıl dikkat edilmesi gereken şey bir örüntüdür. Sürekli aynı aşamada eleniyorsanız, örneğin her seferinde ilk görüşmeden sonra ya da teknik bölümde, sorun o aşamaya özgü bir hazırlık eksikliğidir. Kendinize "sonuçlar hep olumsuz mu olacak" diye soruyorsanız, notlarınızdaki bu tekrar eden noktaya odaklanın.