Önce Askerlik mi, İş mi? Tecil, Bedelli ve İşe Dönüş

Askerlik mi iş mi sorusunun tek doğru cevabı yoktur; karar yaşınıza, eğitim durumunuza ve elinizdeki iş fırsatına göre değişir. Ancak iki şey kesindir: askerliği erteleme hakkınız kanunla sınırlıdır ve çalışırken askere giderseniz iş hukuku sizi belirli ölçüde korur.

Kararı verirken önce yasal çerçeveyi bilmek gerekir. Aşağıdaki bilgiler 7179 sayılı Askeralma Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun güncel metinlerine dayanır.

Askerliği ne kadar erteleyebilirsiniz?

Halk arasında tecil denen işlemin kanundaki adı ertelemedir. Askerlik çağı, her erkeğin 20 yaşına girdiği yılın ocak ayında başlar. Öğrencilik süresince askerlik; lisede okuyanlar için 22, ön lisans ve lisans öğrencileri için 28 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ertelenir.

Mezun olduktan sonra da isteğe bağlı erteleme hakları vardır:

Erteleme sürenizi bilmek, işe girerken işverene ne kadar süre kesintisiz çalışabileceğinizi açıkça söylemenizi sağlar. Ayrıntılar için askerlik tecili nedir sorusunu ele alan içeriğe bakabilirsiniz.

Önce iş: avantajlar ve riskler

Mezuniyetten hemen sonra işe başlamak, bilginiz tazeyken deneyim kazanmanızı ve askerlik dönüşünde boş bir özgeçmişle iş aramamanızı sağlar. Öte yandan işverenler başvurularda askerlik durumunu sorar; askerliği yapılmamış adaylar için ne zaman sevk edileceklerini bilmek isterler. Erteleme süreniz kısa ise bazı işverenler sizi işe almakta tereddüt edebilir.

Askerlik mi iş mi ikileminde en sık yapılan hata, erteleme bitiş tarihini hesaba katmadan uzun vadeli bir işe başlamaktır. Başvurduğunuz işin ilk aylarında sevk belgesi gelirse hem siz hem işveren zor durumda kalır.

Askerliği önce yapmanın da kendine göre artıları vardır. Terhis belgesiyle iş aradığınızda işverenin askerlikle ilgili tereddüdü ortadan kalkar ve sonraki yıllarınızı kesintisiz planlayabilirsiniz. Buna karşılık mezuniyetle ilk iş arasındaki süre uzar; bu süreyi kısaltmak için sevkten önce başvuru hazırlıklarınızı tamamlamak, askerlik mi iş mi tartışmasında önce askerliği seçenlerin işine yarar.

Çalışırken askere giderseniz

Muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, en az bir yıl çalışmışsa 1475 sayılı Kanun'un yürürlükteki 14. maddesine göre kıdem tazminatı alır. Kabaca ne kadar alacağınızı görmek için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Dönüşte de bir hakkınız vardır. 4857 sayılı Kanun'un 31. maddesine göre askerî bir ödev nedeniyle işinden ayrılan işçi, bu ödev bitince iki ay içinde işe girmek isterse işveren onu eski işinde ya da benzer bir işte boş yer varsa hemen, yoksa ilk boşalan işe başka adaylara tercih ederek o andaki şartlarla almak zorundadır. İşveren bu yükümlülüğü yerine getirmezse işçiye üç aylık ücreti tutarında tazminat öder. Bu hakkın ayrıntıları askerden dönene iş garantisi rehberinde ele alınıyor.

Bedelli askerlik

7179 sayılı Kanun'a göre istekli ve askerliğe elverişli olanlardan, Bakanlığın belirlediği sayıda yükümlü, 300.000 gösterge rakamının ödeme günündeki memur aylık katsayısıyla çarpılmasıyla bulunan bedeli silah altına alınmadan önce peşin öder ve bir aylık temel askerlik eğitimini tamamlarsa askerliğini yapmış sayılır. İstekli sayısı belirlenen sayıdan fazlaysa yararlanacaklar kurayla seçilir. Bu yol, askerlik mi iş mi sorusunu ikisini birden kısa sürede yürüterek cevaplamak isteyenler için bir seçenektir, ancak bedel tutarı her katsayı değişikliğinde güncellenir.

Nasıl karar vermeli?

Askerlik mi iş mi sorusunu cevaplarken kendinize üç soru sorun. Erteleme süreniz ne zaman doluyor? Elinizdeki iş teklifi kaçırılmayacak kadar değerli mi? Askerlik dönüşünde bu işe ya da benzerine dönme imkânınız var mı? Kısa bir erteleme süresiyle iş arıyorsanız, askerliği önce yapmak, sonrasında kesintisiz çalışabileceğiniz bir döneme başlamak çoğu zaman daha rahat bir seçimdir. Uzun bir erteleme süreniz ve güçlü bir teklifiniz varsa önce çalışmak, hem deneyim hem kıdem kazandırır. Kısacası iş mi askerlik mi sorusunun cevabı, takviminizi ne kadar erken planladığınıza bağlıdır.