Sevmediğin Bir İşte Çalışmak: Kalmalı mı, Ayrılmalı mı?

Sevmediğin işte çalışmak, bir süreliğine katlanılabilecek bir durumdur; ama sorun aylardır değişmiyorsa, sağlığınızı etkiliyorsa ya da işin size kattığı bir şey kalmadıysa ayrılmayı planlamanın zamanı gelmiştir. Doğru kararı, kötü geçen bir haftanın ardından değil, sorunun nereden kaynaklandığına ve ayrılırsanız neyi kaybedeceğinize bakarak verirsiniz.

Aşağıdaki sorular ve adımlar, sevmediğin işte çalışmak zorunda kaldığınızda kalma ve ayrılma seçeneklerini sakin bir kafayla tartmanız için hazırlandı.

İşi mi sevmiyorsunuz, koşulları mı?

İlk adım, neyi sevmediğinizi adıyla söylemektir. "İşimi sevmiyorum" cümlesi çoğu zaman birbirinden çok farklı sorunları aynı torbaya koyar ve her birinin çözümü başkadır.

• Yaptığınız görevlerin kendisinden hoşlanmıyor olabilirsiniz. Bu durumda sorun meslekle ya da pozisyonla ilgilidir; şirket değiştirmek tek başına bir şey çözmeyebilir.

• Yöneticiniz ya da ekip arkadaşlarınızla yaşadığınız gerginlik işi çekilmez hâle getiriyor olabilir.

• Ücret, mesai saatleri, vardiya düzeni ya da yol süresi sizi yıpratıyor olabilir.

• İşe yeni başladıysanız, yaşadığınız şey işin kendisinden çok alışma sürecinin zorluğu olabilir.

Sorunun kaynağını ayırmak, sevmediğin işte çalışmaktan kurtulmanın yolunu da gösterir. Görevden kaynaklanan bir mutsuzluk için yeni bir alan, yöneticiden kaynaklanan bir sorun için çoğu zaman yeni bir ekip yeterli olur.

Karar vermeden önce kendinize sorun

Aşağıdaki soruların cevaplarını bir kâğıda yazmak, duygunun kararı tek başına vermesini önler.

1. Bu his ne zamandır sürüyor ve belirli bir olaydan sonra mı başladı?

2. İşyerinde görev, ekip ya da çalışma saati değişikliği gibi denemediğiniz bir seçenek var mı?

3. Bu iş size bugün ne kazandırıyor? Deneyim, ücret, sigortalı çalışma süresi ya da öğrendiğiniz beceriler hâlâ bir karşılık mı?

4. Yeni bir iş bulmadan ayrılırsanız kaç ay geçinebilirsiniz?

5. Uykunuz, iştahınız ya da iş dışındaki ilişkileriniz bu durumdan etkileniyor mu?

İlk iki soruya "kısa süredir" ve "evet" cevabı veriyorsanız önce işyerinde bir değişiklik denemek mantıklıdır. Son soruya "evet" diyorsanız beklemek, kaybettiğiniz şeyi büyütebilir. Cevaplarınız birden fazla soruda ayrılmayı gösteriyorsa kendi durumunuzu iş değiştirmeniz gerektiğini gösteren belirtiler rehberindeki işaretlerle karşılaştırın.

Kalmaya karar verirseniz işi nasıl değiştirebilirsiniz?

Kalmak, olduğu gibi katlanmak anlamına gelmek zorunda değil. Sevmediğin işte çalışmak çoğu zaman işin tamamına değil, belirli bir kısmına katlanmak demektir. İşin hangi kısmının sizi zorladığını ve hangi kısmında iyi olduğunuzu yöneticinize somut örneklerle anlatın; görev dağılımında küçük bir değişiklik bile günlük yükü hafifletebilir. İş Kanunu tarafların anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebileceğini söyler; işverenin esaslı bir değişikliği ise size yazılı olarak bildirmesi gerekir ve yazılı olarak kabul etmediğiniz değişiklik sizi bağlamaz.

Şirket içinde başka bir birime ya da şubeye geçmek de denenebilir. İç ilanları takip edin, ilgilendiğiniz birimin yöneticisiyle tanışın. Bu sırada işe yarayacak bir beceri edinmek, örneğin bir yazılım programı, yabancı dil ya da meslekle ilgili bir sertifika, hem kalırken işi anlamlı kılar hem de ayrılırsanız elinizi güçlendirir.

Kendinize bir tarih koyun. "Üç ay sonra yeniden değerlendireceğim" gibi bir hedef, sevmediğin işte çalışmak durumunu bir bekleme hâlinden bir plana çevirir.

Ne zaman ayrılmayı düşünmelisiniz?

Bazı durumlarda kalmanın bedeli, ayrılmanın riskinden ağır basar. İşyerinde size karşı süren, sistemli bir yıldırma davranışı varsa önce mobbing nedir sorusunun cevabını ve olayları nasıl belgeleyeceğinizi öğrenin. Sürekli yorgunluk, işe karşı derin bir isteksizlik ve verimin düşmesi gibi belirtiler ise tükenmişlik sendromuyla ilişkili olabilir. Böyle bir durumda bir hekime danışmak, kararı da kolaylaştırır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi, işçinin bildirim süresini beklemeden sözleşmeyi feshedebileceği hâlleri sayar. İşin niteliği yüzünden işin sağlığınız için tehlikeli olması, işverenin size ya da ailenize karşı şeref ve namusa dokunan söz ve davranışları, cinsel taciz ve ücretinizin kanuna ya da sözleşmeye uygun ödenmemesi bu hâller arasındadır.

Sorun bunlardan biri değilse, yani işin kendisi size uymuyorsa, acele etmeden ama ertelemeden plan yapın. Kendinize koyduğunuz tarih geldiği hâlde hiçbir şey değişmediyse, sevmediğin işte çalışmak artık geçici bir dönem değildir; bundan sonraki adım yeni işi aramaktır.

Ayrılmadan önce bilmeniz gerekenler

Sevmediğin işte çalışmaktan bir an önce kurtulmak istemeniz anlaşılır, ama mümkünse yeni işi bulmadan istifa etmeyin. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu işsizlik ödeneğini, iş sözleşmesi kendi istek ve kusuru dışında sona eren sigortalıya bağlar; haklı bir nedene dayanmayan istifada bu ödeneği alamazsınız. Kıdem tazminatı da istifada kural olarak doğmaz, 1475 sayılı Kanun'un saydığı istisnalar dışında.

Belirsiz süreli bir sözleşmeniz varsa istifa ederken bildirim süresine uymanız gerekir. Bu süre işyerindeki çalışma sürenize göre iki, dört, altı ya da sekiz haftadır; uymayan taraf, bildirim süresinin ücreti tutarında tazminat öder. Kanun, bildirim süresi içinde işverenin işçiye yeni iş araması için günde en az iki saat ücretli izin vermesini de öngörür.

Ayrılık kararını yazılı bildirin ve bir kopyasını saklayın. Ayrılırken işvereniniz işinizin türünü ve süresini gösteren bir çalışma belgesi vermekle yükümlüdür; bu belgeyi yeni başvurularınızda kullanabilirsiniz.