İş Hayatında Yabancı Dil Gerekli mi? Hangi İşlerde?

Yabancı dil her iş için zorunlu değildir; ancak dış ticaret, turizm, teknoloji, uluslararası lojistik ve yabancı ortaklı şirketlerde işe alımı doğrudan belirleyen bir şarta dönüşebilir. Yerel müşteriyle çalışılan pek çok meslekte ise dil bilgisi zorunluluk değil, terfi ve ücret görüşmesinde ek bir avantajdır.

Bu yüzden "dil şart mı" sorusunun cevabı, hedeflediğiniz pozisyonun ilan metninde yazılıdır. İlanlarda dilin "aranan" mı yoksa "tercih sebebi" mi olarak geçtiğine bakmak, hazırlığınızı neye göre yapacağınızı belirler.

Hangi İşlerde Yabancı Dil Şarttır?

Yabancı dil bilgisinin işe alımda şart olarak arandığı başlıca alanlar şunlardır:

• Dış ticaret ve ihracat birimleri, yurt dışı müşterilerle yazışma, teklif ve belge hazırlığı için dil bilen personel arar.

• Turizm ve otelcilik, yabancı misafirlerle doğrudan iletişim kurulan ön büro, rehberlik ve satış görevlerinde dil ister.

• Yazılım ve teknoloji şirketleri, teknik belgelerin ve uluslararası ekiplerle iletişimin İngilizce yürüdüğü pozisyonlarda dil bilgisini temel kabul eder.

• Çok uluslu şirketler, raporlamanın ve toplantıların yabancı dilde yapıldığı yönetici ve uzman kadrolarında dil şartı koyar.

• Çok dilli müşteri hizmetleri, farklı ülkelerden aranan merkezlerde ilgili dili akıcı konuşan personel ister; bu görevler çağrı merkezi iş ilanları arasında da yer alır.

Kamu Sektöründe Dil Bilgisinin Yeri

Kamuda yabancı dil bilgisi, bazı kadrolarda atanma şartı, bazı kadrolarda ise maaşa yansıyan bir hak olarak karşımıza çıkar. Dışişleri, uzmanlık kadroları ve akademik pozisyonlar dil sınavı puanı isteyen alanlar arasındadır. Belirli bir puanı belgeleyen kamu görevlilerine ödenen ek ödemeyi yabancı dil tazminatı nedir sorusunu ele aldığımız yazıda ayrıntılı anlattık.

Kamu kurumlarının dil şartında ÖSYM'nin düzenlediği sınavlar ya da eşdeğerliği kabul edilen uluslararası sınavlar esas alınır. Hangi sınavın, hangi puanla ve ne kadar süre geçerli sayılacağı ilgili kadronun ilanında belirtilir. Bu yüzden başvurudan önce ilan metnini dikkatle okumak gerekir.

Hangi İşlerde Belirleyici Değildir?

Yerel müşteriyle yürütülen işlerde dil bilgisi işe alımda belirleyici olmayabilir. Perakende satış, lojistik saha işleri, üretim, inşaat, yerel muhasebe ve pek çok hizmet sektörü pozisyonunda işveren daha çok deneyim ve iş becerisine bakar. Bu alanlarda dil bilmemek başvuru için engel oluşturmaz.

Yine de bu işlerde bile dil, ilerleme aşamasında fark yaratabilir. Yabancı bir tedarikçiyle yazışma, ithal bir makinenin kullanım kılavuzunu okuma ya da turistik bir bölgedeki mağazada müşteriyle konuşma, dil bilen çalışanı öne çıkarır. Bir sonraki göreve geçişte bu beceri tercih sebebi olabilir.

İlanlardaki Dil İfadeleri Ne Anlama Gelir?

İş ilanlarında dil bilgisi "başlangıç", "orta", "iyi" ya da "ileri" düzey gibi ifadelerle tanımlanır. "İyi derecede" ifadesi birçok ilanda yazışmaları ve toplantıları kendi başınıza yürütebilmeyi anlatır; "ileri düzey" ise sunum, müzakere ve sözleşme okuma gibi işleri gerektirebilir. Bazı ilanlar Avrupa Ortak Başvuru Çerçevesi'ndeki seviye kodlarını kullanır.

İlandaki seviyeyi kendi becerinizle karşılaştırırken yalnız okuma-yazmaya değil, konuşma ve dinlemeye de bakmak gerekir. Okuduğunu anlayan ama telefonda konuşmakta zorlanan bir aday, müşteriyle sesli iletişim gerektiren bir görevde güçlük yaşayabilir. Kendi seviyenizi dürüstçe belirtmek, mülakatta yaşanabilecek sürprizleri önler.

Dil Seviyesi Nasıl Belgelenir?

Dil seviyesini belgelemenin yolu, tanınan bir sınavdan puan almaktır. Türkiye'de kamu kurumları ve üniversiteler ÖSYM'nin düzenlediği sınavları esas alırken, özel sektörde uluslararası sınavlar da kabul görür. Bazı işverenler ise sertifika yerine kendi yaptıkları yazılı ya da sözlü testi esas alır.

Sertifikası olmayan adaylar, dil becerilerini somut deneyimlerle de gösterebilir. Yurt dışında geçen bir eğitim dönemi, yabancı müşterilerle yürütülen bir proje ya da çeviri çalışmaları özgeçmişte bu beceriyi destekler. Mülakatta kısa bir konuşma testine hazırlıklı olmak da önemlidir.

Örnek: Aynı Pozisyona İki Aday

Bir ihracat firmasının satış destek pozisyonuna iki aday başvurduğunu düşünelim. Birinci aday sektör deneyimine sahip ama yazışmaları çeviri programına dayanarak yapabiliyor. İkinci adayın deneyimi daha kısa, ancak müşteriyle telefonda rahatça konuşabiliyor ve teklif e-postalarını kendisi yazabiliyor.

Bu pozisyonda işveren, günlük işin önemli bir kısmı yabancı müşterilerle iletişim olduğu için ikinci adayı tercih edebilir. Aynı iki aday yurt içi satış yapan bir firmaya başvursaydı ise deneyimli aday öne geçebilirdi. Bu örnek, dil bilgisinin değerinin pozisyonun içeriğine göre değiştiğini gösterir. Dış pazarla çalışan firmalardaki fırsatlar için dış ticaret uzmanı iş ilanları bu tür pozisyonları bir arada sunar.

Mülakatta Dil Nasıl Test Edilir?

İşverenler dil becerisini mülakat sırasında farklı yöntemlerle ölçebilir. Görüşmenin bir bölümünü doğrudan yabancı dilde yürütmek, kısa bir metni okuyup özetlemenizi istemek ya da bir e-posta yazdırmak bu yöntemlerdendir. Bazı firmalar görüşme öncesinde çevrim içi bir seviye testi de gönderebilir.

Bu teste hazırlanmak için kendinizi, deneyimlerinizi ve hedeflerinizi yabancı dilde anlatan kısa bir konuşma hazırlamak işe yarar. Sektörünüze ait temel terimleri gözden geçirmek de teknik sorularda rahatlık sağlar. Bilmediğiniz bir kelimeyi farklı bir ifadeyle anlatabilmek, akıcılığın göstergesi olarak değerlendirilebilir.

Çalışırken Dil Geliştirmek

Çalışırken dil öğrenmek zaman açısından zor görünse de küçük ve düzenli adımlarla mümkündür. İş yolunda dinlenen podcastler, sektörle ilgili yabancı kaynaklı haberler ve haftada birkaç kez yapılan çevrim içi konuşma dersleri ilerleme sağlar. Bazı şirketler çalışanlarına dil eğitimi desteği de sunar.

İş yerinde dili kullanma fırsatı aramak, öğrenilenin kalıcı olmasını sağlar. Yabancı bir müşteriyle yapılan yazışmaya gönüllü olmak ya da uluslararası bir toplantıda not tutmak bu fırsatlardandır. Hata yapmaktan çekinmeden kullanmak, öğrenmeyi hızlandırır.