İşyeri Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir, Neyi Değiştirir?

Tehlike sınıfı, bir işyerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli olarak yer aldığı kategoridir. Sınıf, işyerinde yürütülen asıl işin faaliyet koduna göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı tebliğdeki listeden belirlenir.

Bir sektörün bu listede hangi sınıfa konduğu, işverenin iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve eğitim gibi yükümlülüklerini doğrudan etkiler; iş güvenliği uzmanı iş ilanlarında istenen belge sınıfı da buna göre değişir. Sektör temsilcilerinin zaman zaman sınıflandırmaya itiraz etmesinin nedeni budur. Aşağıda sınıfın nasıl belirlendiğini, neyi değiştirdiğini, nasıl öğrenileceğini ve itirazın hangi yolla yapıldığını bulacaksınız.

Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir?

Tehlike sınıfı, işyerinin asıl işine karşılık gelen faaliyet kodunun İşyeri Tehlike Sınıfları Listesindeki yerine bakılarak belirlenir. Bu liste, 6331 sayılı Kanun'un dokuzuncu maddesine dayanılarak çıkarılan tebliğe ektir.

İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği, asıl işin hangisi olduğunda tereddüt doğarsa kuruluş amacının esas alınacağını düzenler. İşyerinde asıl iş tanımına uyan birden fazla faaliyet yürütülüyorsa, bunlardan sınıfı yüksek olan esas alınır.

Üç Sınıf Arasındaki Fark

Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıflar, işin içerdiği riskin büyüklüğüne göre sıralanır. Ofis ağırlıklı işler alt sınıfta, maden, inşaat ve ağır sanayi gibi işler üst sınıfta yer alabilir.

Aynı sektörde faaliyet gösteren iki işyeri, asıl işleri farklıysa farklı sınıfta olabilir. Bir mobilya mağazası ile mobilya üretim atölyesi aynı ürünü satsa da biri satış, diğeri üretim yaptığı için listede farklı kodlarla yer alır.

Sınıf Neyi Değiştirir?

Tehlike sınıfı yükseldikçe işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ağırlaşır: uzman ve hekim için ayrılması gereken süre artar, çalışan eğitimleri uzar ve risk değerlendirmesi daha sık yenilenir. Bu fark, işletmenin maliyetine de yansır.

Çok tehlikeli işyerlerinde görev alacak iş güvenliği uzmanının daha üst sınıf belgeye sahip olması gerekir. Çalışanlar için ise sınıf, alacakları temel eğitimin süresini ve yenilenme aralığını belirler. Bu yüzden aynı şirketin farklı işyerlerinde çalışanlar, farklı eğitim takvimine tabi olabilir.

İşyerinizin Sınıfını Nasıl Öğrenirsiniz?

İşyerinin tehlike sınıfı, SGK'ya kayıtlı işyeri tescilindeki faaliyet kodundan öğrenilir. İşveren ya da iş güvenliği uzmanı bu bilgiyi çalışana söyleyebilir.

Kendiniz kontrol etmek isterseniz şu adımları izleyebilirsiniz:

1. İşyerinin SGK tescilinde yazan faaliyet kodunu insan kaynakları ya da muhasebe biriminden öğrenin.

2. Tebliğin ekindeki listede bu kodu bulun.

3. Kodun karşısında yazan sınıfı not edin.

4. İşyerinde fiilen yapılan işin bu kodla uyuşup uyuşmadığına bakın.

5. Uyuşmazlık görürseniz durumu iş güvenliği uzmanına yazılı olarak iletin.

Faaliyet Değişirse Ne Olur?

İşverenin asıl iş faaliyetini değiştirmesi durumunda bunu en geç bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirmesi gerekir. Bildirim yapılmazsa işyeri, yükümlülükleri farklı olan yanlış bir sınıfta görünmeye devam eder.

Örneğin yalnız satış yapan bir firma, aynı adreste üretime de başlarsa asıl işi değişebilir. Bu durumda yeni faaliyetin sınıfına göre uzman, hekim ve eğitim düzeni yeniden kurulmalıdır.

Sınıfa İtiraz Nasıl Yapılır?

İşyerinin tehlike sınıfına yapılan itirazları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı değerlendirir. Değerlendirme, Bakanlık tescil kayıtları ve işyerinin tesciline esas alınan asıl iş üzerinden yapılır.

Bakanlık gerekli görmedikçe işyerinde ayrıca inceleme yapmaz. İtiraz sonucunda sınıf değişirse, işveren yeni sınıfın gerektirdiği işleri doksan gün içinde yerine getirip İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne bildirmek zorundadır. Bir faaliyet kodunun listedeki sınıfına yapılan itirazlar ise Genel Müdürlüğün oluşturduğu komisyonda görüşülür.

Çalışan Açısından Önemi

Çalışan açısından tehlike sınıfı, işyerinde hangi önlemlerin beklenmesi gerektiğini anlamaya yarar. Sınıfı yüksek bir işyerinde eğitimlerin ve sağlık muayenelerinin aksaması, ciddi bir eksikliktir.

İş başvurusu yaparken de bu bilgi işe yarar. Örneğin depo elemanı iş ilanlarına bakan bir aday, mülakatta işyerinde forklift ya da yüksek raf bulunup bulunmadığını, hangi eğitimlerin verildiğini ve koruyucu donanım sağlanıp sağlanmadığını sorabilir.

Bu Alanda Çalışmak

Tehlike sınıfına göre değişen yükümlülükleri işyerinde yöneten kişiler iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleridir. İki meslek de belge sınıfına göre farklı işyerlerinde görev alabilir.

Belgesi olan ya da almaya hazırlanan adaylar, ilanın hangi sınıf belge istediğine bakarak kendi belgesine uygun işyerlerine yönelebilir. Ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde çalışmak, farklı sınıflardaki işyerlerini birlikte tanıma fırsatı sunar.