Taşerona Kadro Nasıl Verildi? Kapsam, Şartlar ve Sınav

Taşerona kadro, kamu kurumlarında hizmet alım sözleşmesiyle yüklenici firma adına çalışan işçilerin, belirli şartlarla doğrudan kurumun sürekli işçi kadrosuna geçirilmesidir. Bu geçiş 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile düzenlendi ve başvuru, tespit, sınav ve atama adımlarından oluşan tek seferlik bir süreç olarak yürütüldü.

Taşerona kadro uygulaması bugün açık bir başvuru hakkı sunmaz, çünkü süre ve kapsam kararnamede sınırlanmıştı. Yine de kadroya geçenlerin hakları, kapsam dışında kalanların durumu ve yeni bir düzenlemenin nasıl izleneceği hâlâ sorulan konulardır. Taşeron ilişkisinin hukuki tanımını ve asıl işverenin sorumluluğunu taşeron ne demek sorusu üzerinden ayrıca ele aldık.

Taşerona Kadro Hangi Kurumları Kapsadı?

Taşerona kadro düzenlemesi, merkezi yönetim bütçesindeki kamu idarelerini ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşları kapsadı. Bakanlıkların merkez ve taşra birimleri, Sosyal Güvenlik Kurumu, devlet üniversiteleri ve kararnamede sayılan diğer idareler bu gruptaydı.

Kapsamın ölçüsü, işçinin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım sözleşmesiyle çalıştırılmasıydı. Kamu İhale Kanunu'na göre yapılan temizlik, güvenlik, yemek ve benzeri ihalelerde yüklenici adına kurumda çalışan işçiler bu tanıma giriyordu. Kurumlarda bugün de güvenlik hizmeti veren firmaların açık pozisyonlarını güvenlik görevlisi iş ilanları arasında görebilirsiniz.

Belediyelerde Kadro Yerine Şirket İşçiliği

Belediyelerde ve il özel idarelerinde çalışan taşeron işçiler sürekli işçi kadrosuna değil, bu idarelerin şirketlerinde işçi statüsüne geçirildi. Bu ayrım, mahalli idareler için yazılmış ayrı bir geçici maddeyle kuruldu.

Belediye şirketine geçen işçi, belediyenin kendi kadrosunda değil, sermayesinin yarısından fazlası belediyeye ait şirketin kadrosunda çalışır. Her iki grubun hükümleri, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici maddelerde yer alır. Belediye işçileri için dile getirilen kadro talebinin ayrı bir gündem olarak konuşulmasının sebebi de bu farktır.

Kadroya Geçişin Şartları Nelerdi?

Taşerona kadro hakkından yararlanmak için işçinin kararnamede belirlenen tarihte hizmet alım sözleşmesi kapsamında fiilen çalışıyor olması ve kişisel şartları taşıması gerekiyordu. Çalışıyor olma şartı, Sosyal Güvenlik Kurumuna süresi içinde verilmiş işe giriş bildirgeleri ve aylık prim belgeleriyle tespit edildi.

Kişisel şartlar, Devlet Memurları Kanunu'nun memurluğa alınma şartlarının bir kısmına atıf yapıyordu: Türk vatandaşı olmak, kamu haklarından yasaklı olmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak bunlar arasındaydı. Emekli, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlanmaya hak kazanmış işçiler ise bu geçişten yararlanamıyordu. O tarihte doğum ya da sağlık raporu nedeniyle sözleşmesi askıda olanlar ve askerde bulunanlar da kapsama dahil edildi.

Geçiş Süreci Nasıl İşledi?

Taşerona kadro geçişi, işçinin yazılı başvurusuyla başlayıp kurum sınavıyla tamamlanan aşamalı bir süreçti. Kararname bu aşamaların kısa bir süre içinde bitirilmesini istiyordu:

1. İşçi, hizmet alım sözleşmesini yapan birime sürekli işçi kadrosu için yazılı başvuru yaptı.

2. Kurum, başvuranın şartları taşıyıp taşımadığını tespit etti; bu tespite itiraz edilebiliyordu.

3. Şartları taşıyanlar, kurumun belirlediği usulle yazılı, sözlü ya da uygulamalı sınava alındı.

4. Sınav sonuçlarına yapılan itirazlar karara bağlandı.

5. Sonuçlar kesinleşince başarılı olanlar kurumun sürekli işçi kadrolarına topluca geçirildi.

Kadroya Geçen İşçinin Hakları

Kadroya geçen işçi artık yüklenici firmanın değil, doğrudan kamu idaresinin işçisidir ve iş hukukuna tabi olmaya devam eder. Kararname, bu işçilerin geçişten önceki ihale kapsamındaki işlerde, aynı teşkilat ve birimde çalıştırılabileceğini düzenledi.

Kadrolu işçinin ücreti ve sosyal hakları için kararname bir üst sınır koydu: bu haklar, alt işveren işçilerini kapsayan ve Yüksek Hakem Kurulu'nun karara bağladığı toplu iş sözleşmesiyle oluşan düzeyi aşamazdı. Kadroya geçen özel güvenlik görevlileri ise özel güvenlik mevzuatına tabi olmaya devam eder.

Boşalan Kadrolar Neden Yeniden Doldurulmaz?

Taşerona kadro yoluyla oluşturulan sürekli işçi kadroları, herhangi bir sebeple boşaldığında kendiliğinden iptal edilmiş sayılır. Bu kural kararnamede açıkça yazılıdır.

Bir kamu kurumunda bu yolla kadroya geçmiş işçi emekli olduğunda ya da işten ayrıldığında, aynı kadro bir başkasına devredilmez. Kurum yeni işçiye ihtiyaç duyarsa alımı ayrı bir kadro ve ayrı bir ilan süreciyle yapar.

Anayasa Mahkemesi Hangi Şartı İptal Etti?

Anayasa Mahkemesi, kadroya geçiş için işçiden alacak davası ve icra takibinden vazgeçmesini isteyen bentleri iptal etti. Bu bentler, kadroya geçecek işçinin eski işverenlerle sulh sözleşmesi imzalamasını da şart koşuyordu.

İptal kararıyla bu şartlar mevzuattan çıktı. Kararın, geçmişte dava hakkından vazgeçerek kadroya geçmiş işçilere nasıl yansıyacağı kişinin dosyasına göre değişebilir; bu konuda bir iş hukuku avukatından görüş almak daha sağlıklıdır.

Örnek: Aynı Yemekhanede Çalışan İki İşçi

Taşerona kadro şartlarının pratikte nasıl işlediğini bir devlet üniversitesinin yemekhanesinde yüklenici firma adına çalışan iki aşçı yardımcısı üzerinden görmek mümkündür. Birincisi kararnamedeki tarihte doğum raporu nedeniyle izindeydi; ikincisi ise o tarihten birkaç gün sonra işe başlamıştı.

Doğum raporlu işçinin sözleşmesi askıda sayıldığı için kapsama girdi ve süreler raporun bitiminden itibaren işledi. Tarihten sonra işe başlayan işçi ise şartı sağlamadığı için başvuru yapamadı ve yüklenici firmanın işçisi olarak kaldı.

Yeni Bir Kadro Düzenlemesi Nasıl Takip Edilir?

Yeni bir kadro hakkı ancak kanunla ya da Resmî Gazete'de yayımlanan bir düzenlemeyle doğar; sosyal medyadaki "kadro geliyor" paylaşımları bağlayıcı değildir. Taslaklar Meclis gündemine girdiğinde metin, komisyon aşamasından itibaren kamuya açık hâle gelir.

Çalıştığınız kurumun insan kaynakları birimi ve üyesi olduğunuz sendika, bu tür düzenlemeleri resmî metin çıkmadan önce de izler. Bir hak doğduğunda başvuru süresinin kısa tutulabileceğini düşünerek kimlik, SGK hizmet dökümü ve iş sözleşmesi gibi belgelerinizi hazır bulundurun.