Maaş Haczi Nedir?

Maaş haczi, icra takibine konu olan bir borcun işverenin ödediği maaştan kesinti yapılarak karşılanmasıdır ve İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesi ile İş Kanunu’nun 35. maddesinde düzenlenir. Borçlunun işyerine gönderilen haciz yazısıyla başlar, borç bitene ya da haciz kaldırılana kadar her ay işleyen bir kesintiyi beraberinde getirir.

Haciz yazısı işyerine ulaştığında sürecin bir ucunda borçlu çalışan, diğer ucunda maaş haczi kesintisini bordroya yansıtan bir muhasebe elemanı bulunur. Maaşa haciz ne kadar kesilir, işveren neyle yükümlüdür ve itiraz nasıl yapılır gibi soruları aşağıda sırayla yanıtlıyoruz.

Maaş Haczinde Kesinti Oranı Nasıl Belirlenir?

Kesinti oranı iki ayrı hükmün birlikte okunmasıyla ortaya çıkar. İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesine göre borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısım ayrıldıktan sonra haczedilecek tutar maaşın dörtte birinden az olamaz. İş Kanunu’nun 35. maddesi ise işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini söyler. Böylece işçi maaşında alt ve üst sınır aynı noktada buluşur ve maaş haczinde uygulama net ücretin dörtte biri çizgisinde ilerler. Kalan kısım borçlunun ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimi için korunur. Sınır kamu düzenine ilişkin olduğundan sözleşmeye konan “maaşımın tamamının haczine razıyım” gibi bir kayıt da sonuç doğurmaz.

Maaşa haciz ne kadar kesilir sorusunu bir örnekle somutlaştıralım. Net maaşı 30 bin lira olan birinin maaş haczinde kesilebilecek en yüksek tutar 7 bin 500 liradır. Asgari ücret alan çalışanlarda da aynı dörtte bir sınırı geçerlidir ve icra dairesi kesinti miktarını borçlunun geçimine göre ayrıca değerlendirebilir.

İkramiye ve prim gibi düzenli ek ödemeler ücret sayıldığı için aynı sınıra tabidir. Kıdem ve ihbar tazminatı ise ücret olmadığından bu korumadan yararlanmaz. Maaş haczinden sonra kalan tutarın geç yatması ise ayrı bir sorundur ve maaşı geç yatan işçinin hakları bu noktada devreye girer.

Birden Fazla Haciz Varsa Ne Olur?

İki haciz aynı anda gelirse işveren ikisini birden uygulayıp kesinti oranını artıramaz. Hacizler geliş sırasına konur ve öndeki dosyanın borcu bitmeden sonrakine kesinti yapılmaz. Böylece genel haciz bakımından maaş haczinin toplamı dörtte birin üzerine çıkmaz ve nafaka gibi istisnalar saklı kalmak üzere çalışanın eline kural olarak maaşın dörtte üçü kalır.

Sıranın nasıl kurulacağını işveren belirler ve bunu bir hafta içinde icra dairesine bildirir. Yazının tebliğ tarihi ile alacağın niteliği bu sıralamada belirleyici olur. Zaten haciz var diyerek yeni yazıyı işleme almamak ise doğru değildir, yeni dosya da sıraya girer.

Nafaka haczi bu sıralamanın dışında kalır. Nafaka alacakları diğer alacaklardan önce gelir. Aylık işleyen nafaka için dörtte bir sınırı aranmaz ve tutar mahkeme kararına göre kesilir, birikmiş nafaka borcunda ise dörtte bir sınırı geçerli kalmakla birlikte öncelik hakkı sürer. İki haciz aynı anda hem nafakadan hem ticari borçtan geliyorsa nafaka alacaklısı öne geçer ve diğer alacaklı beklemek zorunda kalır. Nafaka haczi gelen çalışanın maaş haczinden dolayı eline geçen tutar belirgin biçimde azalabilir.

Maaş Haczinde İşverenin Yükümlülükleri Nelerdir?

İcra dairesinin gönderdiği haciz yazısını tebliğ alan işveren, bir hafta içinde haczin uygulandığını, çalışanın maaş tutarını ve varsa başka haciz bulunduğunu icra dairesine bildirmek zorundadır. Ardından her ay borçlunun maaşından yasal oranı keser ve icra dosyasına yatırır. Bu hesabın doğru yapılması finans ekibinin işidir, bordro ve icra kesintisi süreçlerini yürütmek isteyenler finans iş ilanları arasında bu alana yakın pozisyonlar bulabilir.

Maaş haczinin gereği yerine getirilmezse işveren kesilmeyen tutardan kendi malvarlığıyla sorumlu olur ve icra dairesi bu parayı mahkeme kararı beklemeden işverenden isteyebilir. Çalışan işten ayrılırsa bunun da icra dairesine bildirilmesi gerekir ki haciz yeni işverene taşınabilsin.

Maaş haczi işten çıkarılma sebebi olur mu sorusunun cevabı da burada yatar. Haciz tek başına işçiyi çıkarmaya hak vermez ve Yargıtay bunu haklı neden olarak görmemiştir. Yalnızca bazı dosyalarda, çok sayıda haciz yazısının işyerinde ciddi iş yükü yarattığı durumlarda fesih geçerli neden kapsamında değerlendirilmiştir.

Maaş Haczine İtiraz ve Yapılandırma Nasıl Yapılır?

Haciz yazısı kanunun izin verdiğinden fazlasını kesiyorsa ya da kesilemeyecek bir geliri hedefliyorsa icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir. Maaş haczinde şikâyet süresi kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür ve bu süre hak düşürücüdür. Bir hakkın yerine getirilmemesi ya da sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde her zaman şikâyet edilebilir, kamu düzenine aykırı işlemler için de süresiz şikâyet yolu kabul edilir. Hangi itirazın bu istisnalardan yararlanacağını icra mahkemesi olayın özelliklerine göre belirler, bu nedenle yedi günü kaçırmamak en güvenli yoldur.

Maaşa haciz ne kadar kesilir konusunda tereddüt varsa işyerinden kesinti dökümünü ve yazının tarihini istemek yeterli bir başlangıçtır. Maaş haczi nasıl kaldırılır sorusuna geçmeden önce kesintinin doğru yapıldığını doğrulamak gerekir.

Yapılandırma ise çoğunlukla alacaklıyla yapılan görüşmeye dayanır. Borcun bir bölümü peşin ödenip kalanı taksitlendirilirse alacaklı haciz talebinden vazgeçebilir. Maaş haczi nasıl kaldırılır sorusunun iki temel cevabı vardır, borcun tamamen ödenmesi ya da alacaklının haczi geri çekmesi. Anlaşmayı yazılı yapmak ve kaldırma talebinin icra dosyasına girdiğini teyit etmek gerekir.

Taksit planını sürdürebilmek için düzenli bir gelire ihtiyaç vardır. Maaş haczi işten çıkarılma sebebi olarak tek başına yeterli görülmediğinden mevcut işi korumak çoğu zaman en güvenli yoldur. Yine de yeni bir işe geçmek isteyenler güvenceli ve bordrolu seçenekler için tam zamanlı iş ilanları üzerinden başvuru yapabilir.

Maaş Haczinde Kesinti Oranını ve İcra Dosyasını Kontrol Etmek

Maaş haczi, borçlunun ücretinden kanuni sınırlar içinde kesinti yapılarak icra dosyasına ödeme gönderilmesidir. İş Kanunu kapsamındaki çalışanların aylık ücretleri için genel haciz sınırı dörtte birdir. Ancak nafaka alacakları, farklı nitelikteki işçilik ödemeleri ve emekli aylıkları için özel düzenlemeler bulunur. Birden fazla haciz varsa dosyaların sırası ve kesintilerin hangi alacak için yapıldığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Çalışan, maaş bordrosunu ve icra dosyasındaki ödeme kayıtlarını karşılaştırarak kesintileri takip edebilir. Yasal sınırın aşıldığı veya yanlış dosyaya ödeme yapıldığı düşünülüyorsa başvuru süreleri geciktirilmemelidir. İşverenin bildirim ve kesinti yükümlülüklerini yerine getirmesi de önemlidir. Borcun yapılandırılması veya ödenmesinden sonra haczin kaldırılmasına ilişkin işlemlerin tamamlandığı ayrıca doğrulanmalıdır.