Yeni Mezun Maaşı: Teklif Nasıl Değerlendirilir, Ne İstenir

Yeni mezun maaşı, mezun olunan bölümden çok pozisyona, sektöre, şehre ve işverenin büyüklüğüne göre belirlenir. Bu yüzden "yeni mezun ne kadar alır?" sorusunun tek bir cevabı yoktur; doğru soru, size yapılan teklifin o pozisyon için makul olup olmadığıdır.

Bir teklifi değerlendirmek için üç şeye bakmanız gerekir: rakamın brüt mü net mi olduğu, maaşın dışında neler sunulduğu ve sözleşmenin şartları. Aşağıda bunları sırayla bulacaksınız.

Brüt ve net farkını ilk görüşmede netleştirin

Yeni mezun maaşı konuşulurken en sık karıştırılan konu, rakamın brüt mü net mi olduğudur. Brüt ücretten gelir vergisi ve damga vergisinin yanında işçi payı olarak %14 sosyal güvenlik primi ve %1 işsizlik sigortası primi kesilir; elinize geçen tutar nettir.

Görüşmede bir rakam söylendiğinde "Bu net mi, brüt mü?" diye sormaktan çekinmeyin.

Teklif brüt olarak verildiyse elinize geçecek tutarı brütten nete maaş hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Gelir vergisi yıl içinde kümülatif matrah arttıkça üst dilime geçtiği için, brüt ücreti sabit olan bir çalışanın neti sonraki aylarda düşebilir. Teklifleri karşılaştırırken tek bir ayın netine değil, yıllık toplama bakmak bu yüzden daha doğrudur.

Asgari ücret tabanı

Hiçbir teklif yasal asgari ücretin altında olamaz. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının açıkladığı tutarlar 1 Ocak – 31 Aralık 2026 dönemi için aylık brüt 33.030,00 TL, net 28.075,50 TL'dir.

Asgari ücret tutarı kadar olan kısım gelir ve damga vergisinden istisna tutulur.

Bir yeni mezun maaşı teklifi asgari ücrete eşit ya da çok yakınsa, bunu bir başlangıç noktası olarak görün ve teklifin diğer unsurlarına daha dikkatli bakın: eğitim imkânı, yan haklar ve belirli bir süre sonra ücretin yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği.

Beklentinizi nasıl belirlersiniz?

Bölüm adına göre hazırlanmış yeni mezun maaşı listeleri yanıltıcıdır; aynı bölümden mezun iki kişi çok farklı işlerde, çok farklı ücretlerle başlayabilir. Beklentinizi başvurduğunuz pozisyonun kendisine göre belirleyin. Örneğin muhasebe alanında başlayacak biri ön muhasebe maaşları sayfasına bakabilir.

Kendi elinizdeki verileri de kullanın. Aynı pozisyona yeni başlamış tanıdıklarınıza, okulunuzun mezunlarına ve stajını yaptığınız işyerindeki çalışanlara aralık olarak sorun. İlanlarda ücret belirtilmişse bunları not alın; birkaç hafta içinde o pozisyonun gerçek aralığı ortaya çıkar.

Maaşın dışındaki kalemler

Yeni mezun maaşı teklifini değerlendirirken yalnız aylık rakama bakmak eksik bir karşılaştırma olur. Yemek kartı ya da yemekhane, servis ya da yol desteği, özel sağlık sigortası, ikramiye ve prim sistemi, uzaktan çalışma günleri, eğitim ve sertifika desteği gibi kalemler aylık bütçenize doğrudan etki eder.

İki teklif arasında aylık net fark küçükse, size daha çok şey öğretecek, daha düzenli bir eğitim planı sunan işyerini seçmek uzun vadede daha kârlıdır. İlk işte edindiğiniz deneyim, ikinci işteki ücretinizi belirleyen en önemli unsurdur.

Farklı şehirlerden gelen teklifleri karşılaştırırken yaşam maliyetini de hesaba katın. Kira ve ulaşım giderlerinin yüksek olduğu bir şehirde biraz daha yüksek bir yeni mezun maaşı, daha düşük maliyetli bir şehirdeki tekliften daha az alım gücü sağlayabilir. Taşınmanız gerekiyorsa işverenin konaklama ya da taşınma desteği verip vermediğini sorun.

Deneme süresi ve sözleşme

İş sözleşmelerine deneme süresi konabilir. 4857 sayılı İş Kanunu'na göre bu süre en çok iki ay olabilir; toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir, ancak çalıştığınız günlerin ücreti ve diğer haklarınız saklıdır.

Deneme süresinde ücretin daha düşük, sonrasında daha yüksek olacağı söylenmişse bunu yazılı olarak isteyin. Sözleşmeyi imzalamadan önce ücretin brüt mü net mi yazıldığını, çalışma saatlerini ve görev tanımını kontrol edin.

Pazarlık yapılır mı?

Yeni mezun maaşı üzerine pazarlık yapmak mümkündür, ancak pazarlık payı deneyimli adaylara göre daha dardır. Gerekçeli bir istek, örneğin ilgili bir staj, yabancı dil ya da pozisyonun istediği bir sertifika, rakamın biraz yukarı çekilmesini sağlayabilir.

Rakamda esneklik yoksa yan haklarda ya da altı ay sonra yapılacak bir ücret değerlendirmesinde anlaşmayı deneyin. Hangi pozisyonlarda yeni mezun alındığını görmek için yeni mezun iş ilanları sayfasını düzenli takip edin; birden fazla teklif almak, değerlendirmenizi en çok kolaylaştıran şeydir.