Üniversite Tercihi Nasıl Yapılır? Adım Adım Liste Kurmak

Üniversite tercihi, sınav sonucunuzu yerleşmek istediğiniz bölüm ve üniversitelerle eşleştirdiğiniz, önümüzdeki yılları belirleyen bir karardır. Doğru bir liste; başarı sıranızı, bölümün size uygunluğunu, mezunların iş bulma imkânlarını ve şehir koşullarını birlikte değerlendirerek kurulur.

Tercih dönemi kısa sürdüğü için hazırlığı sonuçlar açıklanmadan önce başlatmak işinizi kolaylaştırır. Aşağıda tercih öncesi hazırlıktan listenin onaylanmasına kadar izlenecek adımları sırayla bulabilirsiniz.

Üniversite Tercihi Öncesi Hazırlık

Üniversite tercihi yapmadan önce ilk iş, ÖSYM'nin yayımladığı tercih kılavuzunu dikkatle okumaktır. Kılavuzda her programın kodu, puan türü, kontenjanı ve varsa özel şartları yer alır. Bazı programlarda sağlık şartı, yaş sınırı ya da yetenek sınavı gibi koşullar bulunabilir.

Sınav sonuç belgenizdeki puanlarınızı ve başarı sıralarınızı not edin. Tercih kararında puandan çok başarı sırası belirleyicidir, çünkü puanlar her yıl sınavın zorluğuna göre değişir. Hangi puan türlerinde tercih yapabileceğinizi belirlemek, seçeneklerinizi netleştirir.

İlgi ve Yetenekleri Belirlemek

Üniversite tercihi yalnızca puanın yettiği bölümleri sıralamak değildir; o bölümde dört ya da beş yıl okuyup ardından o alanda çalışmak isteyip istemediğinizi sorgulamaktır. Hangi derslerden keyif aldığınızı, hangi konularda başarılı olduğunuzu ve nasıl bir çalışma ortamında mutlu olacağınızı düşünün. Okul rehberlik servisiyle görüşmek bu sorgulamaya yardımcı olur.

Merak ettiğiniz bölümlerin ders içeriklerini üniversitelerin sitelerinden inceleyin. O bölümü okuyan öğrencilerle ya da mezunlarla konuşmak, bölümün gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Listenin nasıl dizileceğini merak ediyorsanız üniversite tercih sırası nasıl olmalı sorusunu ele alan yazıya da bakabilirsiniz.

Bölümün İş İmkânlarını Araştırmak

Üniversite tercihi yaparken bölümün mezunlarına hangi iş kapılarını açtığını araştırmak, uzun vadeli bir yatırım kararı vermek demektir. Mezunların hangi sektörlerde çalıştığını, kamu ve özel sektörde hangi pozisyonlara başvurabildiğini öğrenin. Bir bölümün popüler olması, mezunlarının kolay iş bulduğu anlamına gelmez.

İş ilanlarını incelemek, bir bölümün piyasadaki karşılığını görmenin pratik bir yoludur. İlgilendiğiniz meslekte işverenlerin hangi becerileri ve belgeleri istediğine bakın. Üniversite yıllarında staj imkânı arayacak öğrenciler Stajyer iş ilanları sayfasında hangi alanlarda staj açıldığını görebilir.

YÖK Atlas'ı Kullanmak

YÖK Atlas, programların geçmiş dönemlerdeki taban başarı sıralarını, yerleşen öğrencilerin profilini ve akademik kadro bilgilerini gösteren resmî bir veri kaynağıdır. Bir programın son birkaç dönemdeki sıralama değişimini incelemek, kendi sıranızla karşılaştırma yapmanızı sağlar. Mezunların iş bulma ve kazanç durumuna ilişkin göstergeler de bu kaynakta yer alabilir.

Geçmiş verilere bakarken kontenjan değişikliklerini ve yeni açılan programları göz önünde bulundurun. Bir programın kontenjanı arttıysa taban sıralaması düşebilir, azaldıysa yükselebilir. Bu nedenle geçmiş veriler kesin bir sonuç değil, yön gösterici bir bilgi olarak kullanılmalıdır.

Tercih Listesini Kurmak

Üniversite tercihi listesinde en çok istediğiniz program en üstte yer almalıdır, çünkü yerleştirme sistemi sizi listenizdeki ilk uygun programa yerleştirir. Listeyi kurarken sıralamanızın biraz üstündeki iddialı programları başa, sıranıza yakın programları ortaya, daha garanti seçenekleri sona koymak dengeli bir yöntemdir. Bu yöntem hem şansınızı denemenizi hem de açıkta kalma riskini azaltmanızı sağlar.

Listeye yalnızca gerçekten okumak isteyeceğiniz programları yazın. Hiç düşünmediğiniz bir bölüme yerleşmek, ileride bölüm değiştirme ya da yeniden sınava girme gibi zaman kayıplarına yol açabilir. Her tercihi yazarken o programa yerleşirseniz memnun olup olmayacağınızı kendinize sorun.

Şehir ve Üniversite Koşulları

Üniversite tercihi aynı zamanda birkaç yıl yaşayacağınız şehri seçmek anlamına gelir. Barınma imkânları, yaşam maliyeti, ulaşım ve ailenize uzaklık bu kararda dikkate alınmalıdır. Yurt imkânı ve burs olanakları özellikle maddi koşulları sınırlı öğrenciler için belirleyici olabilir.

Üniversitenin kampüs olanakları, laboratuvarları, değişim programları ve öğrenci toplulukları da eğitimin kalitesini etkiler. Vakıf üniversitelerinde burs oranlarını ve ücretleri önceden öğrenmek gerekir. Aynı bölümü farklı üniversitelerde karşılaştırmak, en uygun seçeneği bulmanızı kolaylaştırır.

Tercihi Onaylamak

Tercihler ÖSYM'nin elektronik tercih sistemi üzerinden yapılır ve son gün yaşanabilecek yoğunluk nedeniyle listeyi erken girmek daha güvenlidir. Tercih süresi içinde listeyi değiştirmek mümkündür, ancak her değişiklikten sonra tercihin yeniden onaylanması gerekir. Onaylanmamış tercihler geçerli sayılmaz.

Onay işleminden sonra tercih listesinin çıktısını almak ve saklamak, olası bir sorunda elinizde belge bulunmasını sağlar. Program kodlarını tek tek kontrol etmek, yanlış programın yazılmasını önler. Sonuçlar açıklandığında yerleştiğiniz programın kayıt tarihlerini ve istenen belgeleri takip edin.

Yerleşemezseniz

Üniversite tercihi sonucunda bir programa yerleşemeyen adaylar, ek tercih döneminde boş kalan kontenjanlara başvurabilir. Ek tercih, ilk dönemde dolmayan programlara yerleşmek için ikinci bir fırsattır. Bu dönemin duyurusu ÖSYM tarafından ayrıca yapılır.

Ek tercihte de yerleşemeyen adaylar bir sonraki sınava hazırlanmayı ya da önlisans programlarını değerlendirebilir. Bir yıl boyunca çalışarak deneyim kazanmak da tercih edilen bir yoldur. Hangi yolu seçerseniz seçin, bir sonraki tercih döneminde bu süreçte edindiğiniz deneyimden yararlanabilirsiniz.