İş İmkanı Olan Bölümler Nasıl Anlaşılır? Tercih Ölçütleri

İş imkanı olan bölümler, mezunlarına tek bir kuruma bağlı kalmadan, farklı sektörlerde ve düzenli olarak ilan bulma şansı veren programlardır. Bir bölümün bu gruba girip girmediği, popülerliğinden çok mezununa yönelik işveren talebinin sürekliliğiyle anlaşılır.

Tercih döneminde "en avantajlı bölümler" listeleri dolaşır; ancak bu listeler şehirden şehre ve yıldan yıla değişen talebi tek bir sıralamaya indirger. Aşağıda bir bölümün iş imkanını kendi başınıza nasıl ölçebileceğinizi, hangi alanlarda talebin yapısal olduğunu ve tercih listesini kurarken nelere dikkat etmeniz gerektiğini bulacaksınız.

İş İmkanı Olan Bölümleri Ayıran Özellikler

İş imkanı olan bölümleri ayıran ilk özellik, mezunun yapabileceği işlerin birden fazla sektöre yayılmasıdır. Yalnız tek bir işverene ya da kamu kadrosuna yönelen programlar, o kapı daraldığında mezununu zor durumda bırakır.

İkinci özellik, programın kazandırdığı becerinin bir meslek adıyla doğrudan eşleşmesidir. Muhasebe, hemşirelik ya da elektrik mühendisliği mezunu hangi ilana bakacağını bilir; geniş tanımlı programların mezunları ise önce kendi alanını tarif etmek zorunda kalır. Üçüncüsü de stajın ve uygulamalı dersin programın içinde yer almasıdır.

Bölümün İş İmkanını Kendiniz Ölçmek

Bölümün iş imkanı, mezununun yapabileceği pozisyonlardaki güncel ilan sayısına bakarak kabaca ölçülebilir. Bu yöntem bir bölüm tanıtım metninden daha gerçekçi bir tablo verir; başlangıç için yeni mezun iş ilanlarında hangi pozisyonların arandığına bakabilirsiniz.

Ölçüm için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Bölümün mezunlarının yapabileceği üç dört pozisyonu yazın.

2. Bu pozisyonları bir iş ilanı sitesinde aratıp güncel ilan sayısını not edin.

3. Aynı aramayı yaşamak istediğiniz şehirle sınırlayarak tekrarlayın.

4. İlanlarda deneyim, belge ve yabancı dil şartlarının ne sıklıkla istendiğine bakın.

5. Aynı ölçümü birkaç ay arayla yineleyerek talebin mevsimlik mi sürekli mi olduğunu görün.

Resmî Verilere Nereden Bakılır?

Resmî tarafta Türkiye İş Kurumu, işverenlerin eleman ihtiyacını ve doldurmakta zorlandığı pozisyonları ölçen saha araştırmaları yürütür. Bu raporlar, ilan sayımınızı destekleyen ikinci bir kaynak olur.

İŞKUR'un işgücü piyasası araştırması raporları arasında yaşamak istediğiniz şehre ait bir çalışma olup olmadığına da bakabilirsiniz. Üniversite tarafında ise programların kontenjan ve doluluk bilgisini YÖK'ün yayımladığı tercih kaynaklarından izlemek mümkündür.

Talebin Yapısal Olduğu Alanlar

Talebin yapısal olduğu alanlar, nüfus, sağlık ihtiyacı, teknoloji kullanımı ve yasal zorunluluklar gibi kolay değişmeyen nedenlere dayanan alanlardır. Bu alanlarda iş imkanı ekonomik dalgalanmadan tamamen bağımsız olmasa da daha istikrarlıdır.

Sağlık hizmetleri yaşlanan nüfus ve sürekli bakım ihtiyacı nedeniyle, yazılım ve bilgi teknolojileri her sektörün dijitalleşmesi nedeniyle, muhasebe ve finans ise yasal kayıt zorunluluğu nedeniyle bu gruba örnek gösterilebilir. Makine, elektrik ve endüstri mühendisliği gibi üretimle bağlantılı programlar da sanayi bölgelerinde süreklilik gösteren talep alanlarıdır.

Ön Lisans Programlarını Gözden Kaçırmayın

İş imkanı olan bölümler yalnız dört yıllık lisans programlarından oluşmaz; iki yıllık ön lisans programlarının bazıları doğrudan bir meslek adıyla eşleşir. Bu programlar daha kısa sürede çalışma hayatına geçişi mümkün kılar.

Tıbbi laboratuvar, elektrik, bilgisayar programcılığı ve muhasebe gibi ön lisans programlarının mezunları teknisyen ve tekniker pozisyonlarına başvurabilir. Daha sonra dikey geçiş ya da yeniden sınava girerek lisans tamamlama seçeneğini de değerlendirebilirsiniz.

Popülerlik ile İş İmkanı Aynı Şey Değil

Popülerlik, bir bölümü tercih eden öğrenci sayısını; iş imkanı ise mezunu işe alan işveren sayısını anlatır. İki ölçüt birbirine karışınca kontenjanı kalabalık ama talebi sınırlı programlar avantajlı sanılabilir.

Bir program her yıl çok sayıda mezun veriyorsa, o alandaki ilanlara başvuran aday sayısı da yüksektir. Bu durumda iş imkanı olan bölümler arasında görünse bile mezunun öne çıkması için staj, sertifika ya da yabancı dil gibi ek bir farka ihtiyaç duyulur.

Örnek: İki Bölüm Arasında Kararsız Kalan Bir Aday

İki bölüm arasında kararsız kalan bir aday, ilan sayımı ve staj imkânını karşılaştırarak daha somut bir karar verebilir. Aşağıdaki örnek yöntemin nasıl uygulanabileceğini gösterir.

Aday, işletme ile bilgisayar programcılığı arasında seçim yapacaktır. Her iki alanın mezunlarına yönelik üç pozisyonu aratır; işletme için ilanlar fazla ama başvuran sayısının yüksek olduğunu, programcılık için ise ilanların belirli şehirlerde yoğunlaştığını görür. Yaşamak istediği şehirde iki alanın ilan oranını karşılaştırıp staj olanağını da sorduktan sonra kararını verir.

Okurken İş İmkanını Artırmak

Hangi bölümü seçerseniz seçin, iş imkanını okurken yapılan seçimler belirgin biçimde değiştirebilir. Mezuniyete deneyimle ulaşan öğrenci, aynı bölümün deneyimsiz mezunundan bir adım öndedir.

Yaz dönemlerinde stajyer iş ilanlarını izlemek, okulun zorunlu stajından ayrı olarak ikinci bir iş deneyimi edinmenizi sağlar. Son sınıfta ilanlarda istenen becerileri listeleyip eksiklerinizi mezuniyetten önce tamamlamak, ilk başvurularda elinizi güçlendirir.