Mezuna Kalmanın Avantajları ve Dezavantajları

Mezuna kalma, liseyi bitirdikten sonra bir üniversite programına kaydolmayıp ertesi yıl üniversite sınavına yeniden hazırlanma kararıdır. Bu karar, istenen bölüme daha yüksek bir puanla girme fırsatı sunar; ancak bir yıl kaybı, motivasyon düşüşü ve puan hesaplamasındaki bazı kurallar gibi riskleri de beraberinde getirir.

Mezuna kalmayı düşünen bir öğrencinin, kararı yalnız sınav sonucuna duyulan hayal kırıklığıyla değil, somut bir planla vermesi gerekir. Aşağıda kararın avantajlarını, dezavantajlarını ve doğru karar için sorulması gereken soruları bulacaksınız.

Mezuna Kalmak Ne Demek?

Mezuna kalmak, lise diplomasını almış bir öğrencinin o yıl hiçbir programa yerleşmemesi ya da yerleştiği programa kaydolmaması ve sınava bir yıl daha hazırlanmasıdır. Sınava yeniden hazırlanan öğrenci artık okula gitmediği için hazırlık sürecini kendi programıyla, dershane ya da kurs desteğiyle yürütür.

Bir yıl daha hazırlanma kararı, öğrencinin ailesi ve kendisi için bir yıllık zaman, para ve emek yatırımı anlamına gelir. Bu yüzden karar verilmeden önce bir önceki yılın sonuçları ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

Mezuna Kalırken Çalışmak

Mezuna kalan bazı öğrenciler hazırlık yılında yarı zamanlı bir işte çalışarak hem harçlığını kazanır hem de günlük bir düzen kurar. Haftanın birkaç günü ya da birkaç saati ile sınırlı bir iş, ders çalışma süresini aşırı kısaltmadığı sürece motivasyonu destekleyebilir.

Hazırlık yılında çalışmayı düşünüyorsanız, vardiyası esnek ve hafta sonuna yayılan işleri tercih edin. Bu tür pozisyonları part time iş ilanları arasında bulabilirsiniz.

Mezuna Kalmanın Avantajları

Bir yıl daha hazırlanmanın en büyük avantajı, öğrencinin okul derslerinin yükü olmadan bütün zamanını sınava ayırabilmesidir. Bir önceki yılın deneyimiyle zayıf konular bilinir ve hazırlık bu konulara odaklanarak yapılabilir.

İkinci kez sınava giren öğrenci sınav ortamını ve süre baskısını daha önce yaşamış olduğu için ikinci denemede genellikle daha sakin girer. İstenen bölüme ulaşmak, ileride mutsuz olunacak bir bölümde birkaç yıl geçirmekten daha az maliyetli olabilir.

Mezuna Kalmanın Dezavantajları

Bir yıl ara vermenin en belirgin dezavantajı bir yıllık zaman kaybı ve akranlardan geri kalma hissidir. Arkadaşların üniversiteye başlaması, evde ve tek başına geçen hazırlık sürecinde motivasyonu düşürebilir.

Bir yıl daha hazırlanmanın bir başka riski, ikinci yılın sonucunun da beklentiyi karşılamamasıdır. Hazırlık yöntemini değiştirmeden aynı şekilde çalışmak, çoğu zaman benzer bir sonuç verir.

Ortaöğretim Başarı Puanı Kuralı

Sınava yeniden hazırlanırken dikkat edilmesi gereken teknik konulardan biri ortaöğretim başarı puanının sınav puanına katkısıdır. Bir önceki yıl bir programa yerleşen adayların bu katkısı, ÖSYM kılavuzundaki kurala göre düşürülerek hesaplanır.

Önceki yıl bir programa yerleştiyseniz, katkının nasıl hesaplanacağını o yılın ÖSYM kılavuzundan kontrol etmeniz gerekir. Hiçbir programa yerleşmemiş adaylar için bu kural uygulanmaz; bu ayrım tercih stratejisini doğrudan etkiler.

Mezuna Kalma Kararı Nasıl Verilmeli?

Yeniden hazırlanma kararı verirken önce şu soruyu sorun: bir önceki sınavda istenen sonuca ulaşamamanın nedeni bilgi eksikliği mi, yoksa sınav kaygısı ya da düzensiz çalışma mı? Neden belirlenmeden alınan karar, bir yıl sonra aynı noktaya dönme riskini taşır.

Hedeflenen bölümün puanı ile mevcut puan arasındaki farkın bir yılda kapatılabilecek bir fark olup olmadığını öğretmenlerle değerlendirmek de önemlidir. Hedefe yakın bir puan, uzak bir hedefe göre daha güvenli bir karar zemini sunar.

Hazırlık Yılını Planlamak

Hazırlık yılındaki bir öğrencinin günü, okul düzenine benzer sabit bir programla geçmelidir. Kalkış saati, ders çalışma blokları ve deneme sınavı günleri önceden belirlenirse, evde geçen hazırlık dağınık hale gelmez.

Hazırlık yılında düzenli deneme sınavları çözüp sonuçları konu konu takip etmek, ilerlemenin ölçülebilir olmasını sağlar. Kendi başına çalışmakta zorlanan öğrenciler için kurs ya da düzenli bir çalışma grubu disiplini korumaya yardım eder.

Psikolojik Hazırlık

Hazırlık yılındaki öğrencinin en çok zorlandığı konu, sosyal çevresinden kopma ve sürekli sınav düşüncesiyle yaşamaktır. Haftada en az bir günü tamamen dinlenmeye ve sosyal etkinliklere ayırmak, uzun hazırlık sürecinde tükenmeyi önler.

Kaygı günlük hayatı ve uykuyu belirgin biçimde etkilemeye başladıysa, okul rehberlik servisinden ya da bir psikolojik danışmandan destek almak gerekir. Aile içinde beklentilerin açıkça konuşulması da öğrencinin üzerindeki baskıyı azaltır.

Mezuna Kalmak Yerine Başka Seçenekler

Bir yıl beklemenin alternatifi, puanın yettiği bir programa yerleşip ertesi yıl yeniden sınava girmek ya da yatay ve dikey geçiş gibi yollarla hedefe sonradan ulaşmaktır. Önlisans programına yerleşip dikey geçişle lisansa geçmek de bazı bölümler için uygulanabilir bir yoldur.

Üniversite yerine doğrudan iş hayatına girmeyi düşünenler için deneyim şartı aranmayan pozisyonlar da bir seçenektir. Bu tür işleri deneyimsiz iş ilanlarında görebilir, eğitime daha sonra açıköğretim gibi yollarla devam edebilirsiniz.