İş Değiştirmek: Doğru Zaman ve Adımlar

İş değiştirmek, mevcut işinizden ayrılıp yeni bir işverenle çalışmaya başlamaktır ve en sağlıklı hâli, yeni işi bulduktan sonra eskisinden planlı biçimde ayrılmaktır. Doğru zaman, yalnızca mevcut işten bıkkınlıkla değil, gideceğiniz yerin size gerçekten ne kazandıracağıyla belirlenir.

İş değişikliği kararı hem duygusal hem hukuki bir süreçtir. Bu yüzden aşağıda önce kararın kendisini, sonra yeni iş arama sürecini ve son olarak ayrılırken bilmeniz gereken yasal kuralları bulacaksınız.

Ne zaman iş değiştirmeli?

Bazı işaretler değişimin zamanının geldiğini gösterir. Uzun süredir yeni bir şey öğrenmiyorsanız, yaptığınız işin sizi geliştirmediğini düşünüyorsanız, ücretiniz benzer işlerin çok gerisinde kalıyorsa ya da işyerindeki ortam sağlığınızı etkiliyorsa durumu ciddi biçimde değerlendirmeniz gerekir.

Öte yandan geçici zorluklar her zaman iş değiştirmek için yeterli neden değildir. Yoğun bir dönem, zor bir proje ya da tek bir anlaşmazlık zamanla geçebilir. Karar vermeden önce kendinize şunu sorun: Bu sorun yöneticimle konuşarak, birim değiştirerek ya da yeni bir sorumluluk alarak çözülebilir mi? Cevap hayırsa değişim için hazırlanmaya başlayabilirsiniz.

Yeni işi bulmadan istifa etmeyin

İş değiştirmek isteyenlerin en sık yaptığı hata, yeni bir teklif almadan işten ayrılmaktır. İş arama süreci tahmin edilenden uzun sürebilir ve bu süre boyunca gelir kaybı, kararlarınızı aceleye getirmenize yol açabilir. Mümkünse aramayı çalışırken yürütün ve bu dönemde iş ilanlarını düzenli takip edin.

Çalışırken iş ararken gizliliğe dikkat edin. Görüşmeleri mesai dışına ya da izin günlerinize planlayın, iş bilgisayarını ve şirket e-postasını başvurular için kullanmayın. Referans olarak mevcut yöneticinizi vermeyin; bunun yerine önceki işlerinizden kişileri gösterin.

Görüşmelerde mevcut işvereniniz hakkında olumsuz konuşmaktan kaçının; neden ayrılmak istediğinizi, gideceğiniz işte ne aradığınız üzerinden anlatın.

Yeni teklifi değerlendirirken yalnızca ücrete bakmayın. Görev tanımı, ekip, öğrenme fırsatları, çalışma saatleri, ulaşım ve yan haklar da en az ücret kadar önemlidir. Teklifi yazılı olarak almadan ve başlangıç tarihi netleşmeden mevcut işinizden istifa etmeyin.

İstifa ve ihbar süresi

Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyorsanız, ayrılmadan önce işvereninize bildirimde bulunmanız gerekir. 4857 sayılı İş Kanunu'na göre bildirim süresi, işyerindeki çalışma sürenize göre değişir. Bildirim süresi altı aydan az çalışmada iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında dört hafta, bir buçuk ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıldan fazla çalışmada sekiz haftadır.

Bu süreler sözleşmeyle artırılabilir.

Bu kural iki taraf için de geçerlidir. Bildirim süresine uymadan ayrılan işçi, bu süreye ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir. Yeni işverenle başlangıç tarihini konuşurken bu süreyi mutlaka hesaba katın.

İstifanızı yazılı olarak verin ve bir kopyasını saklayın. Dilekçede ayrılış tarihinizi açıkça belirtin.

İş arama izni ve kıdem tazminatı

Bildirim süresi içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan iş arama izni vermek zorundadır. Bu izin günde iki saatten az olamaz; işçi isterse saatleri birleştirerek toplu kullanabilir, ancak bunu ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmeli ve işverene bildirmelidir.

Kıdem tazminatı konusunda ise dikkatli olun. Kendi isteğinizle istifa ettiğinizde kural olarak kıdem tazminatı alamazsınız; kanunda sayılan haklı nedenler, askerlik ve emeklilik gibi istisnalar dışında bu hak doğmaz. Hangi durumların istisna sayıldığını kendi isteği ile işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi rehberinde bulabilirsiniz.

İşten ayrılırken işvereninizden, yaptığınız işin türünü ve süresini gösteren bir çalışma belgesi isteyin. Bu belge, yeni işinizde ve ileride deneyiminizi kanıtlamanızda işe yarar. Son ücretinizin, kullanılmayan yıllık izin ücretinizin ve varsa diğer alacaklarınızın ödendiğini de bordronuzdan kontrol edin.

Ayrılırken köprüleri yakmayın

İş değiştirmek bir son değil, bir geçiştir. Bildirim süresi boyunca işlerinizi düzenli devredin, yarım kalan dosyalar için kısa notlar hazırlayın ve ekibinizle iyi şekilde vedalaşın. Çalıştığınız sektör sandığınızdan küçük olabilir; bugünkü yöneticiniz ya da çalışma arkadaşınız yarın bir referans, bir müşteri ya da yeniden çalışma arkadaşınız olabilir.