İçeriğe geç

Unutkanlık Nedenleri: Günlük Hayatta ve İşte Hafıza

İnceleyenisbul.net Editöryal Ekibi
Yayınlanma
Güncelleme
Okuma süresi4 dk
Unutkanlik Nedenleri: Gunluk Hayatta ve Iste Hafiza

Unutkanlık nedenleri arasında uykusuzluk, stres, dikkat dağınıklığı, aynı anda birden fazla işle uğraşmak ve yoğun iş temposu sayılabilir. Anahtarları nereye koyduğunu ya da bir toplantıda söylenen tarihi unutmak, hafızanın bozulduğunu değil, bilginin zihne yerleşmeden geçip gittiğini gösterebilir.

Günlük unutkanlık, alışkanlıklar değiştiğinde azalabilen bir durumdur. Ancak unutkanlık artarak sürüyor ve günlük işleri aksatıyorsa bunun nedenini bir hekimin değerlendirmesi gerekir; aşağıdaki bölümler bu iki durumu ayırt etmenize yardım eder.

Uyku ve Yorgunluk

Uyku, gün içinde öğrenilen bilginin hafızaya yerleştiği dönemdir. Yetersiz ya da bölünmüş uyku, ertesi gün dikkatin dağılmasına ve yeni bilgilerin akılda tutulamamasına yol açabilir.

Uzun süren yorgunlukta kişi okuduğu bir paragrafı birkaç kez okumak zorunda kalabilir. Düzenli yatış ve kalkış saatleri, yatmadan önce ekran süresini azaltmak ve kafeinli içecekleri akşam saatlerinde kesmek uyku kalitesini destekler.

Vardiya ve Yoğun İş Temposu

Gece vardiyası ya da sık değişen çalışma saatleri, vücudun uyku düzenini bozarak unutkanlıkla sonuçlanabilir. Üst üste uzun mesailer de dinlenme süresini kısaltır ve gün sonunda basit ayrıntıların bile akılda kalmasını zorlaştırır.

Çalışma saatlerini kendi ritmine göre ayarlamak isteyenler için daha kısa ve düzenli saatler bir seçenek olabilir. Okul, aile ya da sağlık nedeniyle tam gün çalışmakta zorlananlar part time iş ilanları arasında sabit saatli pozisyonları değerlendirebilir.

Stres ve Kaygı

Stres altında zihin tehdit olarak algıladığı konuya odaklanır ve diğer bilgileri arka plana iter. Bu nedenle sınav, taşınma ya da iş değişikliği gibi yoğun dönemlerde hatırlama güçlüğü artabilir.

Kaygılı bir zihin aynı düşünceyi tekrar tekrar döndürür ve yeni bilgiye yer açmakta zorlanır. Kısa yürüyüşler, nefes egzersizleri ve endişeleri bir kâğıda yazmak, zihni boşaltmaya yardımcı olabilir.

Dikkat Dağınıklığı ve Çoklu Görev

Bir bilgiyi hatırlamak için önce ona dikkat etmek gerekir. Telefon bildirimlerine bakarken konuşmayı dinlemek ya da e-posta yazarken toplantıyı takip etmek, bilginin zihne kaydedilmesini engeller.

Aynı anda birden fazla işle uğraşmak hız kazandırıyor gibi görünse de her geçişte dikkat yeniden toplanmak zorundadır. Bir işi bitirip diğerine geçmek, hem hata sayısını hem de "Bunu kim söylemişti?" anlarını azaltır.

Bilgi Yükü ve Önemsenmeyen Ayrıntılar

Zihin, önemsiz gördüğü bilgileri kalıcı hâle getirmeye çalışmaz. Bir toplantıda "Bu beni ilgilendirmiyor" diye dinlenen bir ayrıntı, birkaç gün sonra o ayrıntıya ihtiyaç duyulduğunda hatırlanmayabilir.

Gün boyunca karşılaşılan bilgi miktarı arttıkça zihin seçici davranır. Bir bilgiye anlam yüklemek, örneğin onu ne zaman kullanacağınızı düşünmek, o bilginin akılda kalma şansını artırır.

Örnek: Toplantıdan Sonra Unutulan Görev

Bir çalışan sabah toplantısında kendisine verilen raporun teslim tarihini not almadan dinlesin. Toplantıdan çıkar çıkmaz telefonuna gelen bir müşteri sorusuyla ilgilenir ve öğleden sonra raporun ne zaman isteneceğini hatırlayamaz.

Aynı çalışan toplantı sırasında görevleri tek satırlık notlarla yazsaydı, bu unutkanlık hiç yaşanmazdı. Burada sorun hafızanın zayıflığı değil, bilginin toplantı ile müşteri sorusu arasında kaydedilmeden kaybolmasıdır.

Unutkanlığı Azaltan İş Alışkanlıkları

İş yerindeki unutkanlığa karşı en pratik araç, tek bir yerde tutulan görev listesidir. Görevleri kâğıt ajandaya ya da bir uygulamaya yazmak, zihni hatırlama yükünden kurtarır ve dikkati işin kendisine bırakır.

Takvim düzeni ve görev takibi, bazı mesleklerde günlük işin temelidir. Sekreter iş ilanlarında organizasyon ve takip becerisinin öne çıktığı görülür; bu işleri yapanların kullandığı hatırlatma ve not yöntemleri her çalışan için uyarlanabilir.

Unutulan İşler Performansı Etkilemeye Başladıysa

İş yerinde unutulan görevler tekrarlanıyorsa önce bunların hangi koşullarda yaşandığını belirlemek, sonra yöneticinizle açık ve çözüm odaklı konuşmak gerekir. Sessiz kalmak, aksayan işlerin özensizlik olarak yorumlanmasına yol açabilir.

  1. Son iki haftada aksayan işleri ve o günkü çalışma koşullarınızı (vardiya, mesai süresi, uyku) yan yana yazın.

  2. Ortak bir neden arayın; gece vardiyasından sonraki günler ya da sık kesilen toplantılar gibi.

  3. Yöneticinize bu tabloyu gösterip görevlerin yazılı iletilmesini ya da teslim tarihlerinin ortak takvime girilmesini önerin.

  4. Düzenleme yapıldığı hâlde durum düzelmiyorsa sağlık kontrolünü ertelemeyin.

Beslenme, Hareket ve Su

Düzenli öğün, yeterli su ve hareket, beynin günlük işleyişini destekler. Uzun süre aç kalmak ya da gün boyunca az su içmek dikkat ve odaklanma sorunlarına yol açabilir.

Gün içinde kısa aralarla ayağa kalkmak ve haftada birkaç gün yürüyüş yapmak, yorgunluğu azaltmanın kolay yollarıdır. Beslenme düzeninizde büyük bir değişiklik yapmadan önce ise bir hekime ya da diyetisyene danışmak gerekir.

Hangi Durumda Hekime Başvurulmalı?

Unutkanlık son aylarda belirgin biçimde arttıysa, tanıdık yollarda yön kaybı yaşanıyorsa ya da yakınlar bu değişikliği fark edip söylüyorsa vakit kaybetmeden bir hekime başvurulmalıdır. Bazı vitamin eksiklikleri, hormon sorunları ve kullanılan ilaçlar da hafızayı etkileyebilir; bunu yalnız muayene ve tahlillerle bir hekim değerlendirebilir.

Unutkanlıkla birlikte konuşma güçlüğü, kişilik değişikliği ya da günlük işleri yapamama gibi belirtiler varsa değerlendirme ertelenmemelidir. İnternette okunan bilgilerle kendi kendine tanı koymak ya da takviye kullanmak, asıl nedenin geç fark edilmesine yol açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kobalamin adıyla da bilinen B grubu vitamininin eksikliği, hafıza ve dikkat sorunlarına yol açabilen durumlar arasında sayılır. Eksiklik olup olmadığı yalnız kan tahliliyle anlaşılır ve tedavi dozunu hekim belirler. Tahlil yaptırmadan takviye almak, başka bir nedenin gözden kaçmasına neden olabilir.

Gençlerde görülen hafıza sorunları da uyku düzensizliği, yoğun sınav ya da iş temposu ve uzun ekran kullanımıyla ilişkili olabilir. Dinlenme ve düzen sağlandığında belirgin bir iyileşme olmuyorsa ya da durum hızla kötüleşiyorsa, yaşa bakılmaksızın muayene olmak gerekir.

İlk adım aile hekimine başvurmaktır; aile hekimi gerekli tahlilleri isteyebilir ve gerekirse sizi nöroloji bölümüne yönlendirir. Ruh sağlığıyla ilgili bir neden düşünülüyorsa psikiyatri değerlendirmesi de istenebilir. Muayeneye giderken yaşadığınız örnekleri tarihleriyle not etmeniz hekime yardımcı olur.

Editör

Merhaba, ben Aynur Topal. Editör olarak içerik üretimi, metin düzenleme, imla ve dil bilgisi kontrolleri konusunda özenli ve titiz bir şekilde çalışma üretiyorum.

97
Yayınlanmış yazı

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?

Yorumlar

1000

En az 3 karakter. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.

Yorumlar yükleniyor...

Paylaş: