İçeriğe geç

Akademide Bilim İnsanı: Doktora, Sınavlar ve Unvanlar

İnceleyenisbul.net Editöryal Ekibi
Yayınlanma
Güncelleme
Okuma süresi3 dk
Akademide Bilim Insani: Doktora, Sinavlar ve Unvanlar

Bilim insanı, bir soruya bilimsel yöntemle cevap arayan, hipotez kurup deney ya da gözlemle sınayan ve bulgularını hakemli yayınlarla paylaşan araştırmacıdır. Türkiye'de bu yol lisansla başlar, yüksek lisans ve doktorayla derinleşir ve üniversitede, kamu araştırma kurumlarında ya da şirketlerin Ar-Ge birimlerinde sürer.

Bu adreste bir zamanlar, yurt dışında çalışan bir Türk araştırmacının ışıkla ilgili hassas bir ölçümü başarmasını anlatan bir haber yer alıyordu. Haberlere konu olan bu tür sonuçların arkasında yıllar süren bir eğitim ve araştırma süreci vardır. Bu süreç lisans yıllarında başlar; laboratuvar, test ve Ar-Ge birimlerinde staj yapmak isteyenler stajyer iş ilanlarını inceleyebilir.

Bilim İnsanının Görünen ve Görünmeyen Mesaisi

Bilim insanı, bilinmeyen bir konuyu sistemli biçimde araştırır ve sonucu başkalarının tekrar edebileceği biçimde raporlar. Günlük işi deney tasarlamak, veri toplamak, analiz yapmak ve makale yazmaktan oluşur.

Bu işin görünmeyen tarafı da vardır: proje başvurusu yazmak, başka araştırmacıların makalelerini hakem olarak değerlendirmek ve öğrenci yetiştirmek. Üniversitede çalışan bir araştırmacı, bunlara ek olarak ders de verir.

Lisanstan Doktora Sonrasına Beş Aşama

Bilim insanı olmak için izlenecek yol birbirini izleyen eğitim ve araştırma aşamalarından oluşur. Her aşama, bir sonrakine geçiş için gereken deneyimi kazandırır.

  1. İlgi duyduğunuz temel bilim ya da mühendislik alanında lisans eğitimini tamamlayın.

  2. Lisans sırasında bir öğretim üyesinin projesinde ya da laboratuvarında görev alın.

  3. Yüksek lisansa başvurun ve ilk araştırma tezinizi yazın.

  4. Doktora programında bağımsız bir araştırma sorusu üzerinde çalışıp tezinizi savunun.

  5. Doktora sonrasında araştırmacı olarak deneyim kazanın ve akademik kadrolara ya da Ar-Ge pozisyonlarına başvurun.

Lisans Döneminde Neler Yapılabilir?

Lisans dönemi, araştırma yapmayı ilk kez denediğiniz yerdir. Derslerde başarılı olmak önemlidir ama bir laboratuvarda gönüllü çalışmak, bilimsel yöntemi gerçek bir projede görmenizi sağlar.

Yaz aylarında araştırma kurumlarında ya da Ar-Ge birimi olan şirketlerde staj yapmak da bu deneyimi güçlendirir. Farklı laboratuvarlarda kısa süreli çalışmak, hangi araştırma alanına yatkın olduğunuzu erken netleştirir.

Yüksek Lisans ve Doktora Başvurusu

Yüksek lisans ve doktora başvurularında Türkiye'deki üniversiteler, ÖSYM'nin düzenlediği ALES puanını ve bir yabancı dil puanını değerlendirmeye alabilir. Başvuru koşulları programdan programa değiştiği için ilgili enstitünün ilanını dikkatle okumak gerekir.

Lisansüstü eğitimde maddi destek için burslar ve proje bursiyerliği önemlidir. TÜBİTAK'ın lisansüstü burs programları ve öğretim üyelerinin yürüttüğü projelerde bursiyer olarak çalışmak, hem gelir hem de yayın deneyimi kazandırır.

Araştırma Görevlisi Olarak Başlamak

Araştırma görevlisi, üniversitede lisansüstü eğitimini sürdürürken araştırma ve eğitim faaliyetlerine destek veren öğretim elemanıdır. Akademik yolun ilk kadrosu olarak düşünülebilir ve bilim insanı adayına kurumsal bir çalışma ortamı sunar.

Bu kadroya alım, üniversitelerin yayımladığı ilanlarla yapılır ve ALES ile yabancı dil puanı istenebilir. Açılan kadroları araştırma görevlisi iş ilanları arasından takip edebilirsiniz.

Akademik Unvanlar Nelerdir?

Akademik unvanlar, Yükseköğretim Kanunu'nda tanımlanmıştır. Yükseköğretim Kanunu, üniversitede çalışan akademik personeli öğretim üyesi, öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi olarak üç gruba ayırır. Öğretim üyesi unvanları da profesörlük, doçentlik ve doktor öğretim üyeliğidir.

Doktorasını tamamlayan bir araştırmacı, doktor öğretim üyesi kadrosuna başvurabilir. Doçentlik unvanı ise Üniversitelerarası Kurul tarafından verilir; bu aşamada yayınlar ve bilimsel katkı değerlendirilir.

Üniversite Dışında Bilim İnsanı Olmak

Üniversite dışında bilim insanı olarak çalışmak da mümkündür. Kamuya ait araştırma enstitüleri, teknoparklardaki şirketler ve sanayi kuruluşlarının Ar-Ge merkezleri doktoralı araştırmacı istihdam eder.

Bu kurumlarda araştırma, ürüne ya da uygulamaya dönük bir soru etrafında yürür. Akademideki serbest konu seçimi yerine proje takvimi ve bütçe disiplini öne çıkar; buna karşılık yaptığınız işin sonucunu kısa sürede uygulamada görebilirsiniz.

Örnek: Fizik Mezununun Doktora Yolu

Bir fizik mezunu, lisansın son yılında optik laboratuvarında bir öğretim üyesinin projesine katılmış olsun. Bu deneyimle aynı alanda yüksek lisansa kabul edilir ve projede bursiyer olarak çalışır.

Tezini tamamladığında ilk makalesini laboratuvar ekibiyle birlikte yayımlar. Doktorada ölçüm yöntemleri üzerine bağımsız bir soru seçer, bir dönemini yurt dışındaki bir laboratuvarda geçirir. Doktoradan sonra bir yandan akademik kadro ilanlarını takip ederken bir yandan da optik sensör geliştiren bir şirketin Ar-Ge birimine başvurur.

Bilim İnsanında Aranan Özellikler

Bilim insanında aranan özelliklerin başında merak ve sabır gelir. Bir deneyin aylarca beklenen sonucu vermemesi bu işin olağan bir parçasıdır.

Bunun yanında yabancı dilde akıcı okuma ve yazma, istatistik bilgisi ve programlama becerisi birçok alanda gereklidir. Ekip içinde çalışabilmek ve bulguları sade bir dille anlatabilmek de araştırmanın görünür olmasını sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Akademik kadrolarda öğretim üyesi olabilmek için doktora gerekir. Sanayideki Ar-Ge birimlerinde ise yüksek lisans ya da lisans mezunları da araştırma ekiplerinde yer alabilir; ancak bağımsız proje yürütme ve ekip liderliği görevlerinde doktoralı adaylar öne çıkar. Hedefinizin akademi mi sanayi mi olduğunu erken belirlemek planı kolaylaştırır.

Yurt dışında edinilen deneyim, uluslararası işbirliği ve yayın ağı açısından değerlidir. Türkiye'de çalışmak isteyenler için yurt dışından alınan diplomanın Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınması ya da denkliğinin verilmesi gerekir. Bu işlemi dönüş planına erken eklemek, başvurularda gecikmeyi önler.

isbul.net'te "araştırmacı" ya da "Ar-Ge" gibi anahtar kelimelerle yapılan aramayı "İş Alarmı Kur" seçeneğiyle kaydedebilirsiniz. Böylece şirketlerin Ar-Ge birimleri yeni pozisyon açtığında bildirim alırsınız. Üniversite kadroları için ayrıca ilgili kurumların duyuru sayfalarını izlemek gerekir.

Editör

Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Uzmanlık Alanları

Kariyerİş RehberiMeslek TanıtımlarıSektör AnalizleriKişisel GelişimProfesyonel Gelişim
1.090
Yayınlanmış yazı

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?

Yorumlar

1000

En az 3 karakter. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.

Yorumlar yükleniyor...

Paylaş: