Otomatik BES Çıkış Nasıl Yapılır?

Otomatik BES çıkış hakkı, sisteme dahil edildiğinize dair bildirimden sonraki iki ay boyunca cayma, sonrasında ise ayrılma biçiminde kullanılır. Cayma süresi içindeki otomatik BES çıkışlarında birikim 10 iş günü içinde iade edilir, daha geç ayrılanlar ise stopaj ve devlet katkısı kurallarına tabi olur.
Aşağıda otomatik BES nedir, kimler kapsama girer, cayma süresi nasıl işler ve iş değiştirince BES birikimi ne olur sorularının yanıtını bulacaksınız. Otomatik BES çıkışına karar vermek kişiye göre değiştiği için son adımdan önce emeklilik şirketinden güncel oranları sormak gerekir. Oranlar değişebildiğinden otomatik BES çıkışını başlatmadan önce tutarı teyit etmek hatayı önler.
Otomatik BES Nedir?
Otomatik BES, 45 yaşını doldurmamış çalışanların işverenleri aracılığıyla bireysel emeklilik sistemine dahil edilmesidir ve 1 Ocak 2017’den beri uygulanır. İşveren, prime esas kazancınızın yüzde 3’ünü ücretinizden keserek emeklilik şirketine aktarır ve bordroda gördüğünüz BES kesintisi bu katkı payıdır.
Çalışan isterse bu oranı artırabilir ancak BES kesinti oranı yüzde 3’ün altına indirilemez. Sistemde kalanlara ayrıca ödenen katkı payının yüzde 20’si kadar devlet katkısı yatırılır. Bu katkıya hak kazanma süreleri otomatik BES çıkışına karar verirken belirleyici olur.
İşe başlarken teslim ettiğiniz işe giriş evrakları kadar ilk bordronuzdaki BES satırına bakmak da önemlidir, çünkü katılım çoğu zaman işe girişi izleyen günlerde kendiliğinden başlar. Katkı payı bordroda ayrı bir kalem olarak görünür ve eksik ya da fazla kesinti şüphesinde önce işverenin bordro birimine, sonra emeklilik şirketine başvurmak gerekir. Kalemi otomatik BES çıkışından önce doğrulamak, iade edilecek tutarı doğru hesaplamanızı da sağlar.

Otomatik BES’e Kimler Dâhil Olur?
EGM’nin çalışan rehberine göre Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ya da mavi kart sahibi olup 45 yaşını doldurmamış çalışanlar, çalışan sayısı beş ve üzeri olan işverenlerce sisteme alınır. 45 yaşını doldurmuş çalışanlar ise talep ederlerse dahil olabilir, yani otomatik katılım yaşa, uyruğa ve işyerinin büyüklüğüne göre değişir.
Yeni bir işe geçmeyi düşünenler tam zamanlı iş ilanları arasından başvuru yapmadan önce işyerinin çalışan sayısına bakabilir. Çalışan sayısı beşin altında olan işyerlerinde katılım otomatik olmadığından otomatik BES çıkış sorusu hiç gündeme gelmeyebilir. Beş ve üzerinde ise ilk maaşı beklerken otomatik BES çıkışı seçeneğini önceden tartmak işinize yarar.
Otomatik BES Cayma Süresi ve Çıkış Adımları Nelerdir?
BES cayma hakkı, dahil edildiğinize dair bildirimden sonra iki ay boyunca kullanılabilir. Talebi sözleşmeye göre işverene ya da emeklilik şirketine iletirsiniz ve şirket birikiminizi talebin kendisine ulaşmasından sonra 10 iş günü içinde iade eder. Otomatik BES çıkış işlemini bu dönemde tamamlamak en sade yoldur.
Adımları sıraya koymak süreci kolaylaştırır.
Emeklilik sertifikanızdaki şirket ve sözleşme bilgilerini bulun
Bildirim tarihinden başlayarak iki aylık süreyi takvime işleyin
Otomatik BES çıkış talebini yazılı ya da dijital kanaldan iletin
Sonraki bordroda BES kesintisinin durduğunu kontrol edin
BES cayma süresi geçtikten sonra da dilediğiniz zaman sistemden ayrılabilirsiniz fakat otomatik BES çıkış işlemi bu kez stopajlı ödemeyle sonuçlanır. Stopaj getiri üzerinden alınır ve sistemde 10 yıldan az kalanlar için oranı yüzde 15’tir. Şirket ayrılma formlarını 5 iş günü içinde iletir. İmzalı formlar ulaştıktan sonra ödeme en geç 20 iş günü içinde yapılır ve otomatik BES çıkışı bu ödemeyle tamamlanır.
Otomatik BES çıkışının iki hâlini yan yana koymak farkı görünür kılar.
Konu | Cayma (ilk iki ay) | Sonradan ayrılma |
|---|---|---|
Ne zaman | Dahil edilme bildiriminden sonraki iki ay içinde | Cayma süresi bittikten sonra dilediğiniz an |
Ödeme süresi | Talep ulaştıktan sonra 10 iş günü içinde birikim iade edilir | Form 5 iş günü içinde iletilir, imzalı form ulaştıktan sonra en geç 20 iş günü içinde ödeme yapılır |
Stopaj ve devlet katkısı | Tutarları emeklilik şirketinden teyit edin | Getiri üzerinden yüzde 5, 10 ya da 15 stopaj kesilir, devlet katkısının yalnızca hak edilen kısmı ödenir |
Bireysel emeklilik ürünlerini ve bordro süreçlerini yakından tanımak isteyenler finans iş ilanları içinde bu alanda çalışma fırsatı da bulabilir.

Otomatik BES’te Kalmak mı Çıkmak mı Daha Mantıklı?
Kalmanın somut karşılığı devlet katkısıdır. Bu katkı ödediğiniz katkı payının yüzde 20’si kadar hesaplanır ancak hesaplanan tutarla çıkışta alabileceğiniz tutar aynı değildir. Hak ediş oranı sistemde kalınan süreye bağlıdır ve üç yılda yüzde 15, altı yılda yüzde 35, on yılda yüzde 60’a ulaşır. Emeklilik, vefat ya da maluliyette tamamı hak edilir. Otomatik katılım sisteminde iki aylık başlangıç dönemini tamamlayanlara ayrıca 500 TL ilave devlet katkısı verilir. Bu nedenle otomatik BES çıkışına karar verirken sistemde kalınan süre en önemli ölçüdür.
Çıkmayı düşünenlerin gerekçesi çoğunlukla nakit ihtiyacıdır, çünkü BES kesintisi eve giren tutarı küçültür. Fon getirisini yorumlamak güç olduğundan finans uzmanlarının hazırladığı projeksiyonlar otomatik BES çıkışı mı yoksa kalmak mı sorusunu netleştirebilir. Kısa vadeli bir hedefiniz varsa otomatik BES çıkış mantıklı görünebilir, uzun vadeli birikim istiyorsanız kalmak öne çıkabilir.
İş değiştirince BES birikimi silinmez. Yeni işveren de sistemdeyse ve siz cayma ya da ayrılma yapmadıysanız birikim talebiniz üzerine yeni işyerinin planına aktarılır. Cayma ya da ayrılma yaptıysanız ve 45 yaşın altındaysanız yeni işte sisteme yeniden alınırsınız, yani otomatik BES çıkış kalıcı bir karar değildir.
Otomatik BES Çıkışından Önce Birikim ve Hak Ediş Durumunu İncelemek
Otomatik katılım sistemi, çalışanların düzenli tasarruf yapmasını destekleyen ve devlet katkısı sağlayan bir emeklilik uygulamasıdır. Çalışanlar sisteme dahil edildiklerine ilişkin bildirimden sonraki iki ay içinde cayma hakkını kullanabilir veya bu sürenin ardından sistemden ayrılabilir. Ancak ayrılma sırasında uygulanacak stopaj ve devlet katkısı hak ediş kuralları, sistemde geçirilen süreye göre değişir.
Çıkış kararı vermeden önce bordrodaki katkı payı kesintisi, mevcut birikim, yatırım getirisi ve hak kazanılan devlet katkısı incelenmelidir. Geçici nakit ihtiyacı bulunan çalışanlar, sözleşmelerini sonlandırmak yerine katkı payı ödemelerine ara verme seçeneğini de değerlendirebilir. Emeklilik şirketinden güncel ayrılma tutarının öğrenilmesi, kişisel tasarruf hedeflerine uygun bir karar verilmesine yardımcı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Uzmanlık Alanları
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...


