Kimya Mühendisliği Mezunları Ne İş Yapar? Sektörler, İlk İş

Kimya mühendisliği mezunları, ham maddeyi ürüne dönüştüren üretim süreçlerini tasarlar, işletir ve iyileştirir. İlaçtan boyaya, plastikten gıdaya kadar kimyasal dönüşümün olduğu fabrikalarda çalışabilirler; ilk işler genellikle üretim, proses, kalite kontrol, Ar-Ge ve teknik satış gibi alanlarda açılır.

Bölümün size kazandırdığı şey tek bir meslekten çok, birçok sektörde geçerli bir bakış açısıdır: bir süreci ölçmek, darboğazını bulmak ve güvenli biçimde büyütmek. Hangi sektörde ilerleyeceğinizde stajınız ve ilk işiniz belirleyici olabilir.

Kimya mühendisliği kısaca

Kimya mühendisliği, laboratuvarda işleyen bir tepkimeyi tonlarca ürün veren bir tesiste güvenli, verimli ve ekonomik biçimde çalıştırmanın mühendisliğidir. Dört yıllık lisans programının temel dersleri bu yüzden ölçek büyütmeye yöneliktir: kütle ve enerji denklikleri, termodinamik, akışkanlar mekaniği, ısı ve kütle aktarımı, reaksiyon mühendisliği ve proses kontrol.

Kimya mühendisliği mezunlarının çalıştığı sektörler

İlaç sektöründe kimya mühendisleri etken madde ve ilaç üretiminde, üretimin kurallara uygunluğunu izleyen kalite birimlerinde çalışır. Petrokimya tesislerinde ve rafinerilerde iş, büyük ve sürekli çalışan ünitelerin işletilmesi, bakım planı ve proses güvenliği etrafında döner. Boya, polimer ve plastik üreticilerinde reçete geliştirme ve ürün testleri öne çıkar; deterjan ve kozmetik üreticilerinde de benzer bir düzen vardır.

Gıda fabrikalarında kimya mühendisliği mezunları gıda mühendisleriyle birlikte üretim ve kalite işlerinde, su ve atık su arıtma tesislerinde ise arıtma süreçlerinin işletilmesinde görev alır. Cam, çimento ve gübre üreticileri, tekstil boyahaneleri ve metal kaplama tesisleri de kimyasal süreç yürüttüğü için kimya mühendisi çalıştıran işyerleri arasındadır.

İlanlarda geçen unvanlar

Kimya mühendisliği mezunlarına uygun işler ilanlarda yalnız "kimya mühendisi" başlığıyla açılmaz. Üretim tarafında "proses mühendisi" ya da "üretim mühendisi", laboratuvar ve denetim tarafında "kalite kontrol mühendisi" ya da "kalite güvence mühendisi", ürün geliştirmede "Ar-Ge mühendisi" unvanları kullanılır. Boya mühendisi ve polimer mühendisi gibi sektöre özgü unvanlar da vardır. Kalite ilanlarının görev satırlarında hammadde, ara ürün ve son ürün testleri; proses ilanlarında ise verim, enerji tüketimi ve atığın azaltılması gibi hedefler sayılır.

Teknik satış mühendisi ilanları ise ürünün müşterinin tesisinde nasıl kullanılacağını anlatabilecek birini arar; bu işte saha ziyaretleri ve müşteri ilişkileri ağır basar. Kimya mühendisi iş ilanları dışında bu unvanlarla da arama yapmak, size uygun ilanları kaçırmamanızı sağlar.

İlk işe giden yol: staj, programlar ve belgeler

Mühendislik programlarında staj genellikle mezuniyet şartıdır; süresini ve dönemini üniversitenizin staj yönergesi belirler. Stajı üretim yapan bir tesiste tamamlamak, mezuniyetten sonra proses ve kalite ilanlarına başvururken gösterebileceğiniz somut bir deneyimdir. Bazı büyük üreticiler de yeni mezunları farklı birimlerde dönüşümlü çalıştırıp sonra bir pozisyona yerleştiren programlarla işe alır. Meslekte ilerleme yollarını ve gereken yetkinlikleri kimya mühendisi nedir sorusunun cevabında bulabilirsiniz.

Özgeçmişinize stajda çalıştığınız ünitenin ya da laboratuvarın adını, kullandığınız analiz yöntemlerini ve hazırladığınız raporları yazın; bu ayrıntılar "staj yaptım" demekten fazlasını anlatır. Kimya mühendisliği mezunlarından Ar-Ge ilanlarında yüksek lisans istenebilir, yabancı ortaklı şirketler de İngilizce şartı koyabilir.

Kalite ilanlarında ISO 9001 gibi yönetim sistemi standartlarını, ilaç ve gıdada iyi üretim uygulamalarını (GMP) tanımak avantaj sağlar. Kimya mühendisliği mezunları için kimyasal güvenlik de ayrı bir uzmanlık alanıdır. KKDİK Yönetmeliği'ne göre zararlı kimyasalların güvenlik bilgi formunu, yönetmeliğe göre belgelendirilmiş bir kimyasal değerlendirme uzmanı hazırlar.

Mühendislik fakültesi mezunları, iş güvenliği uzmanlığı belgesi alıp Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirildiğinde iş güvenliği uzmanı olarak da çalışabilir. Kimya tesisleri gibi tehlikeli işlerin yürüdüğü işyerlerinde bu alan, kimya mühendisliği mezunları için mühendislik bilgisini doğrudan kullanan bir seçenektir.

Çalışma koşulları: vardiya, saha ve güvenlik

Sürekli çalışan tesislerde üretim ve proses mühendisleri vardiyalı ya da nöbetli çalışabilir; ilanda vardiya düzeni yazmıyorsa görüşmede sorun. İş Kanunu gece çalışmasını yedi buçuk saatle sınırlar. Nöbetleşe çalışılan yerlerde gece postasında bir hafta çalışan işçi, bir sonraki çalışma haftasını gündüz postasında geçirir.

Üretim alanında geçen işlerde kişisel koruyucu donanım kullanmak, iş izni ve kilitleme gibi güvenlik prosedürlerine uymak günlük işin parçasıdır. Üretim alanından uzak bir iş istiyorsanız teknik satış, satın alma ya da dokümantasyon işlerine bakabilirsiniz.

Kimya mühendisi ile kimyager farkı

Kimyager fen fakültelerinin kimya bölümünden mezun olur; maddenin yapısını, analizini ve sentezini laboratuvar ölçeğinde çalışır. Kimya mühendisi mühendislik fakültesinden mezun olur ve aynı bilgiyi tesis tasarımına, üretimin işletilmesine ve maliyet hesabına taşır.

İş hayatında iki meslek kesişir. Kalite kontrol ve Ar-Ge laboratuvarlarında kimyagerler de kimya mühendisliği mezunları da çalışabilir ve ilanlar bu işlerde iki mezuniyeti birlikte kabul edebilir. Üretim hattının sorumluluğunu, proses tasarımını ya da mühendislik hesabını gerektiren işlerde ise kimya mühendisi aranır.

Kimya mühendisi maaşları neye göre değişir?

Kimya mühendisliği mezunlarının ücreti sektöre, şehre, şirketin büyüklüğüne, vardiya düzenine ve deneyime göre değişir. Sürekli çalışan tesislerde vardiya ve ek ödemeler de toplam ücreti etkiler.# SSS

Kimya mühendisliği için başarı sırası şartı var mı?

Evet. ÖSYM tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, eczacılık, diş hekimliği ve öğretmenlik programlarında en düşük başarı sırası şartını sürdürüyor; kimya mühendisliği de bu şartın arandığı mühendislik programlarındandır. Programı tercih edebilmek için gereken en düşük sıra her yıl YKS kılavuzunda yazılır. Tercih listenizi yapmadan önce o yılın kılavuzundaki sınırı ve programın önceki yerleşme sıralarını birlikte kontrol edin.

Vardiya değişiminde kaç saat dinlenme gerekir?

İş Kanunu'na göre postası değiştirilecek işçi, kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz. Gece ve gündüz çalışan tesislerde postalar haftalık sırayla döner; bunun yerine iki haftalık nöbetleşme de uygulanabilir. Sürekli çalışan bir kimya tesisinde proses ya da üretim mühendisi olarak vardiyaya girecekseniz, posta değişim düzenini ve dinlenme sürelerini görüşmede sorun.

Tesiste ciddi bir tehlike görürsem çalışmayı bırakabilir miyim?

Evet, belirli bir usulle. 6331 sayılı Kanun'a göre ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurul yoksa işverene başvurup tedbir alınmasını ister. Talep yerinde bulunursa tedbir alınana kadar çalışmaktan kaçınabilir ve ücreti saklı kalır. Tehlike önlenemeyecek kadar yakınsa başvuruyu beklemeden tehlikeli bölgeyi terk edebilir; bu yüzden hakları kısıtlanamaz.