Kaymakam Nasıl Olunur? Şartlar, Sınav ve Adaylık Süreci

Kaymakam nasıl olunur sorusunun kısa cevabı şu: kanunda sayılan bölümlerden birini bitirir, İçişleri Bakanlığının açtığı kaymakam adaylığı sınavını kazanır ve yaklaşık üç yıl süren adaylık eğitimini tamamlarsınız. 1 Eylül 2026'dan bu yana kaymakam olmak isteyenlerin yazılı sınava çağrılması için KPSS'den en az 70 puan alması da gerekiyor.

Kaymakamlık, mülki idare amirliği mesleğinde adaylıktan sonraki ilk görevdir. Adaylık boyunca il merkezinde, ilçelerde, Bakanlıkta ve yurt dışında staj yapılır; sonundaki kursu ve sözlü sınavı geçenler kurayla bir ilçeye kaymakam olarak atanır.

Kaymakam ne iş yapar?

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre ilçe genel idaresinin başı ve mercii kaymakamdır. Kaymakam ilçede Cumhurbaşkanının idari yürütme vasıtasıdır ve ilçenin genel idaresinden sorumludur. Bakanlıkların ilçedeki teşkilatı, adli ve askeri teşkilat dışında, kaymakamın emri altında çalışır.

Kanun kaymakamın görevlerini geniş tutar. Kaymakam ilçede kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlar, valinin talimatlarını yürütür. Devlet dairelerini, belediye ve köy idarelerini ve özel iş yerlerini denetler. İlçedeki genel ve özel kolluk kuvvetlerinin amiridir; huzur ve güvenliği sağlamak için gereken kararları alır.

Her yıl ilçedeki köylerin en az yarısını ve ilçe teşkilatını teftiş etmesi gerekir. Belediye başkanları ve köy muhtarları üst makamlarla yazışmalarını kaymakamlık aracılığıyla yapar. Kaymakam ayrıca halkın askerlikle ilgili başvurularını kabul eder ve Cumhuriyet Bayramı'nda ilçedeki resmî törenlere başkanlık eder.

Kaymakam olmak için şartlar

Başvurabilecek bölümler 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu'nda ve Kaymakam Adayları Yönetmeliği'nde tek tek sayılır. İki yol vardır.

İlk yol, en az dört yıllık lisans eğitimi veren fakültelerin uluslararası ilişkiler bölümünden mezun olmaktır. Aynı koşul kamu yönetimi, siyaset bilimi, iktisat, işletme, maliye, finans, ekonometri ya da çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri bölümleriyle hukuk fakültesi mezunları için de geçerlidir. Müfredatı bu bölümlerden birinin derslerinin en az yüzde sekseniyle örtüşen başka bir bölümü bitirdiyseniz YÖK'ten alacağınız eşdeğerlik belgesiyle başvurabilirsiniz. Yurt dışından mezunsanız diplomanızın denkliğinin YÖK tarafından onaylanmış olması gerekir.

İkinci yol, mühendislik fakülteleri ile tarih, sosyoloji, halkla ilişkiler ve tanıtım ya da psikoloji bölümlerinden (veya müfredatı bunlardan biriyle en az yüzde seksen örtüşen bir bölümden) mezun olanlar içindir. Bu mezunlar uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, hukuk, maliye ya da iktisat alanlarından birinde tezli lisansüstü eğitimi tamamlamışlarsa başvurabilir. Eşdeğerlik belgesi ve lisansüstü diplomanın noter onaylı sureti, mülakat için evrak teslim edilirken istenir. Başvuruda bölüm bilgisi beyana dayanır; şartı taşımadığı hâlde sınava giren aday mülakata çağrılmaz.

Kaymakam olmak için yaş sınırı, sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak günü itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmaktır. Askerlik sırasında bu sınırı geçenler, terhisten sonra açılan ilk sınava başvurabilir. Kanun ayrıca ülkenin her ikliminde çalışmaya ve her türlü araçla yolculuk etmeye sağlık yönünden elverişli olduğunuzu gösteren bir sağlık kurulu raporu ister. Türk vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak ve askerlik durumunun uygun olması gibi devlet memurluğunun genel şartları da aranır.

Kaymakamlık sınavı: KPSS, yazılı sınav ve mülakat

Kaymakam olmak için girilen sınav, İçişleri Bakanlığının yayımladığı ilanla açılır; kadro sayısı, aranan şartlar ve başvuru bilgileri bu ilanda yer alır. Seçim dört aşamada ilerler.

İlk eleme KPSS ile yapılır. Yönetmeliğe göre KPSS'nin Bakanlıkça belirlenen puan türünden en az 70 alan adaylar arasından, ilan edilen kadronun yirmi katı kadar aday yazılı sınava çağrılır. Aralık 2025'teki sınavda ilan edilen kadro 65'ti; yeni kurala göre böyle bir ilanda yazılı sınava en fazla 1.300 aday çağrılabilir.

O sınavı ÖSYM uyguladı ve adaylar 165 dakikada 120 soru cevapladı. Genel yetenek ve genel kültür testinde 42 soru vardı ve Türkçe, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türkiye'nin sosyo-ekonomik yapısı ile Türkiye'de demokratikleşme ve insan hakları konularından soruldu. Alan bilgisi testinde ise 78 soru vardı; anayasa hukuku, idare hukuku, Türkiye'nin idari yapısı, Türkiye'de mahalli idareler ve ekonomi konularını kapsıyordu.

Dört yanlış bir doğruyu götürdü. Kanuna göre yazılı sınavda 100 üzerinden 70'in altında kalan aday elenir; 70 ve üzerini alanlardan kadronun dört katı kadar aday, son sıradakiyle aynı puanı alanlar da dahil, mülakata çağrılır.

Mülakatı Personel Genel Müdürünün başkanlığındaki üç kişilik bir komisyon yapar. Her üye adayı beş ölçütün her biri için yirmişer puan üzerinden değerlendirir: bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade ve muhakeme gücü; temsil kabiliyeti ve davranışların mesleğe uygunluğu; özgüven, ikna kabiliyeti ve inandırıcılık; genel yetenek ve genel kültür; çağdaş, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklık. Başarılı sayılmak için puan ortalamasının en az 70 olması gerekir.

Son aşamada yazılı sınav ve mülakat puanlarının ortalamasıyla nihai başarı listesi hazırlanır. Eşitlik hâlinde önce yazılı sınav puanına, sonra lisans diploma notuna bakılır. Listeden ilan edilen kadro sayısı kadar aday kaymakam adayı olarak atanır; beyanı gerçeğe aykırı çıkanın sınavı geçersiz sayılır.

Kaymakam adaylığı süreci

Atanan adaylar kontenjana göre dört il tercih eder; tercih ettiği illere yerleşemeyenin ilini Bakanlık belirler. Kaymakam Adayları Yönetmeliği stajları şu sırayla öngörür; Bakanlık hizmet gereğine göre sıra ve süreleri değiştirebilir:

Görevde bir yılını dolduran adayı vali değerlendirir; disiplin cezası almamış ve başarılı görülen adayın asaleti Bakanlıkça onaylanır. Asaleti onaylanan adaylar, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen kontenjan içinde bir yıl yurt dışına gönderilir. Bu sürede uygulamaları yerinde inceler ya da yüksek lisans yapar, dönüşte rapor veya tez teslim ederler. Adaylık boyunca Bakanlığın belirlediği bir konuda kaymakamlık tezi de hazırlanır ve komisyon önünde sunulur.

Kursa, adaylıkta iki buçuk yılını dolduran, tezi başarılı bulunan ve stajlarını tamamlayan adaylar çağrılır. Kurs sonunda Değerlendirme Kurulu her adaya, biri teziyle ilgili olmak üzere en az üç soru sorar. 60'ın altında not alan aday 30 gün içinde yeniden sınava girer; yine yetersiz kalırsa Bakanlıkta genel idare hizmetleri sınıfında başka bir göreve atanır.

Kaymakam olmak için son adım kuradır: sınavı geçenler kurs kapanışında kura çekerek o sırada boş olan beşinci sınıf ilçelere, gerekirse dördüncü sınıf ilçelere atanır. Kursu ilk üç sırada bitirenler kuraya girmez, listeden istedikleri ilçeyi seçer. Kendisinin ya da eşinin nüfusa kayıtlı olduğu ilin bir ilçesini çeken adayın kurası yenilenir; 1700 sayılı Kanun da kaymakamlığa o yerin yerlisi olanların atanmasını yasaklar.

Avantajlı bölümler ve sınava hazırlık

Kaymakam olmak için hangi bölümün yettiğini kanun belirler; avantaj sorusu sınavın içeriğiyle ilgilidir. Aralık 2025 sınavında alan bilgisi testinin 78 sorusundan 66'sı anayasa hukuku, idare hukuku, Türkiye'nin idari yapısı ve mahalli idarelerden, 12'si ekonomiden geldi. Hukuk bölümü ve kamu yönetimi mezunları bu konuların önemli bir kısmını çoğu zaman lisansta görmüş olur. İktisat, işletme ya da maliye mezunları ekonomi sorularında rahat edebilir, ama hukuk ve idare konularına ayrıca çalışmaları gerekir.

Kaymakam olmak isteyenler için hazırlığa KPSS'den başlamak mantıklıdır. Yazılı sınava çağrılacak aday sayısı kadroyla sınırlı olduğu için 70 puan tek başına yetmeyebilir; hangi puan türünün esas alınacağını sınav ilanından takip edin. Mülakattaki beş ölçüt de hazırlığın yönünü gösterir: bir konuyu kısa sürede özetleyip savunmak, kamu yönetimindeki güncel gelişmeleri izlemek ve kendinizi açık bir dille anlatmak bu ölçütlerin hepsine dokunur.

Yabancı dil de işe yarar. O sınavın başvurusunda adayların Almanca, Fransızca ya da İngilizce bilgisi de soruldu. Adaylıkta dört aylık dil eğitimi ve bir yıllık yurt dışı stajı bulunduğu için bu dillerden birini iyi bilmek işinizi kolaylaştırır.

Kaymakamlıktan sonra: görev yerleri ve yükselme

Kaymakamlar ve vali yardımcıları Cumhurbaşkanı kararıyla atanır. Mülki İdare Amirleri Atama, Değerlendirme ve Yerdeğiştirme Yönetmeliği'ne göre beşinci sınıf ilçedeki hizmetini tamamlayan kaymakam, kıdem sırasına göre altıncı sınıf bir ilçeye atanır ve orada iki yıl görev yapar. Yönetmelik Türkiye'yi beş coğrafi bölgeye ayırır ve imkân ölçüsünde her bölgede en az beş yıl görev yapılmasını ister. Yer değiştirmeler, hizmet gereği dışında, yılda bir kez yapılır; kararname, yeni görevlere en geç ağustos ayında başlanacak şekilde hazırlanır.

Meslekte eşdeğer görevler beş hizmet grubunda toplanır; bir üst gruba geçişte o gruptaki hizmet süresi, kıdem ve başarı değerlendirmesi esas alınır. Vali yardımcılığı, kaymakamlık, hukuk işleri müdürlüğü ve Bakanlık merkezindeki görevler birbirine eşdeğer sayılır.

Mülkiye müfettişliği için kaymakam olduktan sonra Bakanlıkta en az altı yıl fiilen çalışmış ve altıncı sınıf ilçe hizmetini bitirmiş olmak gerekir; sicilleri incelenen adaylardan başarılı bulunanlar mülakat şeklindeki yarışma sınavına çağrılır. Mesleğin en üst görevi olan valiliğe de atama Cumhurbaşkanı kararıyla yapılır.