Karar Verme Adımları: Karar Alma Aşamaları ve Örnek

Karar alma aşamaları, bir sorunun tanımlanmasından seçilen çözümün sonucunun değerlendirilmesine kadar izlenen sıralı adımlardır: sorunu tanımlamak, bilgi toplamak, seçenekleri belirlemek, seçenekleri değerlendirmek, seçim yapmak, uygulamak ve sonucu izlemek. Karar verme adımlarını bu sırayla izlemek, kararın hangi gerekçeyle alındığını sonradan da açıklanabilir kılar.
Aşamalı yöntem, özellikle geri dönüşü zor ve birden fazla kişiyi etkileyen iş kararlarında işe yarar. Karar vermekte zorlanma ve kararsızlık ise ayrı bir sorundur; o konu karar verme başlığında ele alınır. Aşağıda her aşamanın ne yaptığını ve nerede hata yapıldığını bulacaksınız.
Karar Alma Aşamaları Nelerdir?
Karar alma aşamaları yedi adımdan oluşur ve her adım bir sonrakinin girdisini hazırlar:
Sorunu ya da fırsatı tek cümleyle tanımlamak.
Kararı etkileyecek bilgileri ve sınırları toplamak.
Olası seçenekleri listelemek.
Seçenekleri önceden belirlenen ölçütlerle değerlendirmek.
En uygun seçeneği seçmek ve kararı ilgili kişilere duyurmak.
Kararı uygulamaya koymak.
Sonucu izlemek ve gerekirse kararı düzeltmek.
Sorunu Tanımlamak
Karar sürecinin ilk adımı, çözülecek sorunun belirtisini değil kendisini tanımlamaktır. "Satışlar düştü" bir belirtidir; "Yeni müşteriler ikinci siparişi vermiyor" ise üzerinde karar alınabilecek bir sorundur.
Sorun yanlış tanımlandığında sonraki bütün aşamalar doğru yapılsa bile karar yanlış yere gider. Sorunu yazdıktan sonra "Bu çözülürse ne değişecek?" diye sormak, tanımın yeterince somut olup olmadığını gösterir.
Bilgi Toplamak ve Sınırları Belirlemek
Bilgi toplama aşamasında karar için gereken veriler, bütçe, süre ve yasal sınırlar bir araya getirilir. Bu aşama, hangi seçeneklerin baştan elenmesi gerektiğini de ortaya çıkarır.
Bilgi toplamak kişisel kararlarda da aynı işlevi görür. İş değiştirmeyi düşünen biri, karar vermeden önce iş ilanları üzerinden kendi alanındaki pozisyonları ve istenen nitelikleri inceleyerek piyasayı görebilir. Bilgi toplamanın da bir süresi olmalıdır; sonu gelmeyen araştırma, kararı ertelemenin başka bir biçimidir.
Seçenekleri Belirlemek
Seçenekleri belirlemek, akla gelen ilk çözümle yetinmeyip en az iki üç alternatif üretmektir. Tek seçenekle alınan karar aslında bir karar değil, onaydır.
Seçenek üretirken "hiçbir şey yapmamak" da bir seçenek olarak listeye yazılmalıdır. Bu sayede diğer seçeneklerin mevcut duruma göre gerçekten bir iyileşme sağlayıp sağlamadığı görülür. Farklı birimlerden kişilere fikir sormak, tek bakış açısının sınırlarını aşmaya yardım eder.
Seçenekleri Değerlendirmek
Seçenekleri değerlendirmek, her birini maliyet, süre, risk ve beklenen fayda gibi önceden belirlenmiş ölçütlerle karşılaştırmaktır. Ölçütlerin seçeneklerden önce yazılması, beğenilen seçeneğe göre ölçüt uydurulmasını önler.
Her ölçüte önem derecesine göre bir ağırlık verip seçenekleri bu ölçütlere göre puanlamak, sezgiye dayalı tartışmayı somutlaştırır. Puanı yüksek çıkan seçenek kesin cevap değildir ama tartışmanın hangi noktada düğümlendiğini gösterir.
Seçim Yapmak ve Uygulamak
Seçim aşamasında değerlendirme sonucuna göre bir seçenek seçilir ve kararın kim tarafından, ne zamana kadar uygulanacağı belirlenir. Uygulama planı olmayan karar kâğıt üzerinde kalır.
Kararı uygulamadan önce etkilenecek kişilere gerekçesiyle duyurmak, uygulamadaki direnci azaltır. Büyük kararları küçük bir pilot uygulamayla başlatmak da hatanın erken ve düşük maliyetle görülmesini sağlar.
Sonucu İzlemek
Sonucu izlemek, kararın ilk aşamada tanımlanan sorunu çözüp çözmediğini belirli bir tarihte kontrol etmektir. Bu kontrol tarihi karar alınırken belirlenir.
Sonuç beklenen gibi değilse karar düzeltilir ya da değerlendirmede ikinci sıradaki seçeneğe geçilir. Bir kararı geri almak başarısızlık değil, izleme aşamasının işlediğinin göstergesidir.
Karar Alırken Yapılan Hatalar
Karar sürecindeki hataların başında, karar alma aşamalarından birini atlayıp doğrudan seçime geçmek gelir. Bu durumda karar, sorunun değil o anki duygunun cevabı olur.
İlk duyulan bilgiye takılmak, sonraki bilgilerin ona göre yorumlanmasına yol açar.
Bir projeye harcanmış emeği kurtarmak için kötü giden işe devam etmek, kaybı büyütür.
Yalnızca aynı fikirdeki kişilere danışmak, karşı görüşlerin hiç duyulmamasına neden olur.
Ölçütleri seçimden sonra yazmak, değerlendirmeyi bir gerekçe üretme işine dönüştürür.
Örnek: İki Tedarikçi Arasında Seçim
Bir satın alma uzmanı, ambalaj tedarikçisini değiştirip değiştirmemeye karar vermek zorunda olsun. Sorunu "Teslimatlar gecikiyor ve üretim duruyor" diye tanımlar; mevcut tedarikçi, iki yeni firma ve "mevcut tedarikçiyle yeni sözleşme" seçeneklerini listeler.
Satın alma uzmanı ölçüt olarak fiyat, teslim süresi ve kaliteyi belirler, teslim süresine en yüksek ağırlığı verir. Değerlendirmede öne çıkan yeni firmayla önce küçük bir siparişle çalışmaya başlar ve izleme tarihinde teslimatların zamanında geldiğini görünce sözleşmeyi genişletir. Karar alma aşamaları bu örnekte, kararı hem savunulabilir hem de geri alınabilir kılmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Uzmanlık Alanları
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar


