İşletmeciliğin Kritik Öğeleri

İşletmeci Kimlerden Oluşur?

İşletmecilik dendiğinde akla hammadde, mal ve hizmet, işgücü, teknoloji, pazar, pazarlama, fon, bina, fabrika yeri, yöneticiler ve yönetilenler gibi geniş bir kavram dünyası gelir. Ama bu öğelerin hepsi aynı ağırlıkta değildir. İşletmeciliğin kritik öğeleri temelde evrensel olmaları yani her koşulda rekabette belirleyici olmalarıdır. Aşağıda bu kritik öğelere teker teker değineceğiz.

İşletmeciliğin kritik öğeleri yapısını daha yakından tanımak istiyorsan, sana kariyerine yön verecek fırsatlar da sunabiliriz. Örneğin işletme iş ilanları üzerinden sektöre giriş yapabilir, farklı pozisyonları inceleyebilirsin. Ayrıca teknoloji ve üretim odaklı roller için üretim iş ilanları sayfasına göz atman iyi bir fikir olabilir.

Teknoloji

İşletmeciliğin kritik öğeleri olan teknoloji, hayatın her alanında olduğu gibi işletmecilikte de vazgeçilmez bir öğedir. Yani işletmenin içinde ve dışında sürekli var.

Peki neden bu kadar kritik çünkü teknoloji durmuyor. Sürekli değişiyor. Bu değişime ayak uyduramayan işletme, kısa sürede geride kalır. Değişen teknoloji demek, daha az maliyetle çalışmak demek. Daha az maliyet, daha güçlü bir rekabet. Güçlü rekabet ise işletmenin ayakta kalması. Zincir böyle işliyor.

Teknolojiyi genel olarak ikiye ayırabiliriz. Üretim (materyal) teknolojisi ve ürün (materyal olmayan) teknolojisi. Üretim ya da materyal teknolojisi dediğimizde bunun içine makine, donanım, araç, gereç, bilgisayar ve cihazlar giriyor. Ürün teknolojisi tarafında ise saf bilgi var.

Ürün teknolojisini de kendi içinde üçe ayırabiliriz. Patent, know-how ve marka. Patent, bir buluşun kullanma hakkıdır. Yani bir ürünün nasıl ortaya çıkarıldığının bilgisidir.

Know-how ise Türkçede teknik bilgi olarak karşılık bulur. Bir işin başından sonuna kadar nasıl yapıldığını gösteren bilgidir. Marka o da bir ürünün adıdır. Kısa ve net.

Tesisin kurulması ve işletilmesi konusunda ana firmayla anlaşma yapılırsa know-how da devreye girer. Ürün adı aynen kullanılıyorsa, ki her iki markada da durum bu, marka hakkı da alınmış olur.

Lisans anlaşmalarında ödeme farklı biçimlerde olabilir. Toptan bir bedel ödenir, ürün miktarı üzerinden hesaplanır ya da satış cirosuna göre belirlenir. İşletmeler teknolojiyi iki yoldan elde eder. Ya transfer eder ya da kendisi üretir. Hangisi olursa olsun sonuçta en güncel teknolojiye ulaşmak şart. Çünkü global normlarda ayakta kalmanın başka yolu yok.

Ülkemizde işletmeler genellikle transfer yolunu tercih eder. Aslında bu bir tercih değil, mecburiyet. Çünkü teknoloji üretmek başlı başına bir altyapı işi. Ülkede bilimsel bir zemin, araştırmayı bilen ve yabancı dilde ilerleyebilen Ar-Ge kadroları, laboratuvarlar ve bu çalışmalara ayrılmış fonlar gerekli.

Rakamlar durumu net anlatıyor. Ar-Ge harcamalarının GSMH içindeki oranı Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama yüzde 1,84, ABD'de yüzde 2,68, Japonya'da yüzde 3,18 iken Türkiye'de yüzde 0,76'da kalmış. Sonuç ortada. Bu ülkeler teknolojiyi üretip tüm dünyaya satıyor. Ekonomik güç de doğal olarak onlarda kalıyor.

Bizim işletmelerimiz ise teknoloji üretme kabiliyetinden büyük ölçüde yoksun olduğu için nihai ürün ihracatına yöneliyor. Ama nihai ürün satışı ne kadar artarsa artsın belli bir gelir seviyesinin ötesine geçemiyor. 2007 yılı ilk yarısı rakamlarına göre ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 61,90'a gerilemişti. Satılan ürünlerin miktarı açısından belki AB ülkelerini bile aşıyoruz. Ama tutar olarak çok gerideyiz. Çünkü teknolojiye sahip olmak demek, katma değeri ve karlılığı yüksek mal ve hizmet üretmek demek.

İnsan Kaynakları

Elindeki parayı ve teknolojiyi bir araya getirdin. Peki bunları kim çalıştıracak işte burada insan devreye giriyor. İşletmede çalışan kişilere personel ya da işgören deniyor. Daha yeni ve kapsayıcı adıyla insan kaynakları. Üçüncü kritik öğeyi de böylece söylemiş olduk. İnsan kaynakları elemanı iş ilanlarını inceleyerek personel yönetimi alanındaki kariyer fırsatlarını keşfedebilirsin.

Yönetim

Yönetim de işletmeciliğin kritik öğeleri olarak yer alır. Geriye ne kaldı aslında çok şey. Ama şimdilik en önemlisini konuşalım. İşletmeciliğin kritik öğeleri parayı yani sermayeyi, araç-gereci ve donanımı yani teknolojiyi, çalışan insanları belirli ilkeler ve programlar çerçevesinde mal ve hizmet üretimine yönlendiren bir güç lazım. İşte bu da yönetim.

Gerçekten de teknoloji, sermaye ve işgören denen işletme kaynaklarının düzenli biçimde planlanıp kontrol edilmesi, işletme amaçlarını gerçekleştirmek üzere üretime yönlendirilmesi gerekir. Bu tam olarak yönetimin kendisidir.

İşletme kaynaklarını mümkün olan en akılcı şekilde kullanmak amacıyla ilgili faaliyetlerin planlanması, organize edilmesi, kadrolanması, koordine edilmesi, yönlendirilmesi ve denetlenmesi yönetimdir. Şimdilik bu tanım yeterli. İleride daha geniş çerçevede ele alacağız.

İşletmenin Genel Tanımı

Yönetimle birlikte işletme dendiğinde akla gelecek olan işletmeciliğin kritik öğeleri yapısını tamamlamış olduk. Şimdi bu dört öğeyi birleştirip daha geniş bir işletme tanımı yapalım.

İşletme amaçlarını gerçekleştirmek için, ki bu amaçlar kar, topluma hizmet, istihdam yaratma, global normlara ulaşma veya başka şeyler olabilir, teknoloji, finansman ve insan kaynaklarının mal ve/veya hizmet üretimine belirli bir yönetim kültürü çerçevesinde yönlendirildiği yapılara, örgütlere ya da kuruluşlara işletme diyebiliriz. Bu tanımla şimdiye kadar anlattıklarımızı bir çatı altında toplamış oluyoruz ve işletme kavramıyla neyin kastedildiğini net biçimde ortaya koyuyoruz.

İşletmeci Hakkında

İşletmeciliğin kritik öğeleri olan teknoloji, insan kaynakları, sermaye ve yönetim olarak karşımıza çıkıyor. Bu öğelerden biri eksik kaldığında sistem aksıyor, rekabet gücü zayıflıyor. Sen de kariyerinde bu bütünü kavrayarak ilerlersen, hangi pozisyonda olursan ol daha güçlü bir bakış açısı geliştirebilirsin. Aradığın fırsatları bulmak ve kariyer yolculuğuna sağlam bir başlangıç yapmak için isbul.net üzerinden binlerce ilanı inceleyebilirsin.