Çalışanların Yaratıcılığı Nasıl Desteklenir?

Çalışanların yaratıcılığı, yöneticinin "fikriniz var mı?" diye sormasıyla değil, fikirlerin dinlendiği, tartıldığı ve küçük ölçekte denenebildiği bir çalışma düzeniyle gelişir. Ekipte fikir çıkmıyorsa sebep kişilerden önce, önerinin nereye gittiğini kimsenin bilmediği süreçtedir.
Yaratıcılığın bireysel tarafı, yani hangi işte nasıl göründüğü ve adayın bunu nasıl anlattığı iş hayatında yaratıcılık yazımızın konusu. Aşağıdaki bölümler ise ekip yöneten kişiye seslenir: fikir nasıl toplanır, nasıl değerlendirilir, hangi davranış onu söndürür.
Yaratıcılık Neden Yöneticinin İşidir?
Yönetici, fikrin uygulanıp uygulanmayacağına karar veren kişi olduğu için yaratıcılığın önündeki en büyük kapı da odur. Çalışan bir aksaklığı fark edebilir, ama vardiya düzenini, bütçeyi ya da tedarikçiyi değiştirme yetkisi bazı işyerlerinde yalnız yöneticidedir.
Yöneticinin bu konudaki rolü fikir üretmek değil, fikrin yolunu açmaktır. Önerinin kime iletileceği, ne kadar sürede cevap alacağı ve denenirse sonucun nasıl paylaşılacağı belli olduğunda ekip konuşmaya başlar.
Çalışanlar Fikirlerini Neden Saklar?
Çalışanlar fikirlerini, önceki önerilerinin sessizce kaybolduğunu gördüklerinde saklamaya başlar. Cevapsız kalan iki üç öneri, "söylesem de bir şey değişmez" düşüncesini yerleştirmeye yeter.
Fikirleri susturan başka nedenler de vardır. Hata yapanın toplantıda eleştirildiği bir ekipte kimse denenmemiş bir yolu önermez. Önerisi başkasının adıyla anılan çalışan da bir dahaki sefere fikrini kendine saklar.
Fikir Toplamanın Pratik Yolları
Fikir toplamanın etkili bir yolu, öneriyi ayrı bir etkinlik olmaktan çıkarıp günlük işin içine yerleştirmektir. Haftalık toplantının ilk dakikalarını "geçen hafta bizi ne yavaşlattı?" sorusuna ayırmak buna bir örnektir.
Ekipteki herkes kalabalıkta konuşmayı sevmez. Sessiz çalışanlar için yazılı bir öneri formu, ortak bir belge ya da birebir görüşmede sorulan tek bir soru daha verimli olur. Vardiyalı işlerde vardiya devir notuna bir "iyileştirme önerisi" satırı eklemek de gece ekibinin sesini duyurur.
Gelen Fikri Değerlendirme Adımları
Gelen fikri değerlendirirken amaç, her öneriye aynı adil yolu izleyen ve sonucu sahibine bildiren bir düzen kurmaktır. Şu sıra pek çok ekipte işe yarar:
Öneriyi kaydedin ve getiren kişiye teşekkür edin; kaydı onun adıyla tutun.
Önerinin çözdüğü sorunu tek cümleyle yazın; sorun belirsizse önce onu netleştirin.
Gereken zamanı, maliyeti ve beklenen etkiyi kabaca tartın.
Uygun görülen fikri sınırlı bir alanda, tek bir vardiya ya da bir şube gibi küçük bir ölçekte deneyin.
Deneme sonucunu öneri sahibiyle birlikte değerlendirin.
Fikri yaygınlaştırın ya da neden uygulanmadığını gerekçesiyle açıklayın.
Altıncı adım kolayca atlanır. Uygulanmayan bir fikrin nedenini duyan çalışan, bir sonraki önerisini daha isabetli kurar.
Çalışanların Yaratıcılığını Söndüren Yönetici Davranışları
Çalışanların yaratıcılığını en hızlı söndüren davranış, öneriyi dinlemeden "biz bunu denedik, olmadı" cevabıyla kapatmaktır. Daha önce denenmiş bir fikir bile farklı bir zamanda ya da farklı bir ekiple başka sonuç verebilir.
Her işi en ince ayrıntısına kadar tarif etmek de aynı etkiyi yapar. Yöneticinin yalnızca hedefi ve sınırı söyleyip yolu ekibe bıraktığı işlerde çalışanların yaratıcılığına yer açılır. Başarılı bir fikrin sahibini anmadan sonucu kendi başarısı gibi sunan yönetici ise ekibin güvenini uzun süre geri kazanamaz.
Örnek: Bir Fırın Zincirinde Sabah Kuyruğu
Bir fırın zincirinin şubesinde sabahları kasa önünde uzun bir kuyruk oluştuğunu düşünelim. Şube sorumlusu çözümü kendisi aramak yerine sorunu ekibe sorar ve tezgâhta çalışan bir personelden öneri gelir: sık alınan üç ürünü önceden paketleyip ayrı bir rafa koymak.
Şube sorumlusu fikri bir hafta, yalnız hafta içi sabahları dener ve bekleme süresini öncesi ve sonrasıyla not eder. Sonuç olumlu çıkınca uygulama diğer şubelere önerilir ve fikrin sahibi bölge toplantısında adıyla anılır. Ekipte çalışanların yaratıcılığı böyle tek bir görünür örnekle canlanır.
Takdir ve Ödül Nasıl Kurulmalı?
Takdirin en güçlü biçimi, fikrin sahibini uygulamanın içine katmaktır. Önerisi denenen çalışana denemeyi yürütme sorumluluğu vermek, tek seferlik bir hediyeden daha kalıcı bir mesaj taşır.
Ödül sistemi kurulacaksa öneri sayısını değil, denenen ve sonuç veren fikirleri öne çıkarmak gerekir. Bireyler arasında yarış hâline gelen bir düzen, çalışanların fikirlerini birbirinden saklamasına yol açabilir; ekip ödülü bu riski azaltır.
İşe Alımda Yaratıcı Adayı Görmek
İşe alımda yaratıcı adayı görmenin yolu, ilan metninde ve mülakatta somut bir durum sormaktır. "Bir işi daha kolay hâle getirdiğiniz bir anı anlatır mısınız?" sorusu, adayın sorunu nasıl fark ettiğini gösterir.
Ekibe yeni kişi katmak isteyen personel arayan firmalar için ilan metni de bir mesajdır. İlanda yalnız görev listesi değil, çalışanın öneri getirebileceği alanlar da yazıldığında başvurular buna göre şekillenir.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Uzmanlık Alanları
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...


