İçeriğe geç

Sigortasız Çalıştırma Şikayeti Nereye, Nasıl Yapılır?

İnceleyenisbul.net Editöryal Ekibi
Yayınlanma
Güncelleme
Okuma süresi3 dk

Bu içerik nasıl hazırlandı? İçerik, alanında uzman yazarlar tarafından hazırlanmış, güncel iş kanunu ve saha deneyimine göre incelenmiştir.

Sigortasiz Calistirma Sikayeti Nereye, Nasil Yapilir?

Sigortasız çalıştırma şikayeti, işe giriş bildirimi yapılmadan çalıştırılan işçinin durumu Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirmesidir ve SGK il müdürlüğüne, sosyal güvenlik merkezine, ALO 170 hattına ya da CİMER'e yapılabilir. Şikayetten sonra Kurum işyerinde inceleme yapabilir; çalışmanız tespit edilirse sigortalılık kaydınız başlatılır ve işverene yaptırım uygulanır.

Kayıt dışı çalışmanın uzun vadeli kayıpları, yani emeklilik günlerinin, sağlık güvencesinin ve iş kazası korumasının eksik kalması, sigortasız çalışma yazımızda ayrıntılı anlatılıyor. Burada odak, durumu fark ettiğiniz andan sonra atacağınız adımlardır: hangi kanala gideceğiniz, neyi hazırlayacağınız ve süreçte neyle karşılaşacağınız.

Sigortanızın Yapılmadığını Nasıl Anlarsınız?

Sigortasız çalıştırıldığınızı anlamanın en kısa yolu, e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünde güncel işyerinizin görünüp görünmediğine bakmaktır. Dökümde işyeri adı yoksa ya da işe başladığınız tarihten sonraki aylar boş görünüyorsa bildirim yapılmamış demektir.

Bir başka işaret, işverenin "deneme süresi bitince yaparız" ya da "maaşı elden alırsan daha çok kalır" gibi sözleridir. Bu sözler tek başına bir şikayet sebebi olmasa da hizmet dökümünü hemen kontrol etmeniz için yeterli bir uyarıdır. Kayıtlı bir işe geçmeyi düşünüyorsanız iş ilanlarında çalışma şeklini ve başlangıç koşullarını açıkça yazan işverenleri ayırabilirsiniz.

Şikayetten Önce Hangi Deliller Toplanmalı?

Sigortasız çalıştırma şikayetinde en güçlü dayanak, işyerinde fiilen çalıştığınızı gösteren belgelerdir. Bunları şikayetten önce, işyeriyle ilişkiniz sürerken toplamak daha kolaydır:

  • Ücretin yattığını gösteren banka hareketleri ya da elden ödemeyi gösteren yazılı not.

  • İşverenle ya da yöneticinizle iş saatleri ve görevler hakkında yapılan yazışmalar.

  • İşyerinde çekilmiş fotoğraflar, yaka kartı, servis kartı, iş kıyafeti.

  • Aynı dönemde orada çalışan ve tanıklık edebilecek iş arkadaşlarının adları.

  • İş giriş saatlerini gösteren kart okutma ya da vardiya çizelgesi görüntüleri.

Sigortasız Çalıştırma Şikayeti Hangi Kanallardan Yapılır?

Sigortasız çalıştırma şikayeti için birkaç yol vardır; hangisini seçerseniz seçin bilgilerin eksiksiz verilmesi dosyanın ilerlemesini kolaylaştırır. Yazılı başvuru isteyenler, dilekçelerini işyerinin kayıtlı olduğu ildeki SGK il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine verebilir.

İkinci yol, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ALO 170 iletişim hattıdır; sözlü bildirim burada kayda alınır. Üçüncü yol CİMER başvurusudur, dördüncü yol ise doğrudan iş mahkemesinde hizmet tespit davası açmaktır.

Şikayet Dilekçesi Adım Adım

Sigortasız çalıştırma şikayeti dilekçeyle yapılacaksa şu sırayı izlemek dosyanın hızlı ilerlemesini sağlar:

  1. İşyerinin unvanını, açık adresini ve biliyorsanız vergi numarasını yazın.

  2. İşe başlama tarihinizi, görevinizi ve çalışma saatlerinizi belirtin.

  3. Ücretinizin tutarını ve nasıl ödendiğini açıklayın.

  4. Topladığınız belgelerin birer kopyasını ekleyin, asıllarını kendinizde tutun.

  5. Kimliğinizin işverene açıklanmamasını istiyorsanız bunu dilekçeye ayrıca yazın.

  6. Dilekçeyi verirken evrak kayıt numarasını alın; takip bu numarayla yapılır.

Şikayeti Yalnız Çalışan mı Yapabilir?

Sigortasız çalıştırma şikayetini yalnız çalışanın kendisi değil, durumu bilen herkes yapabilir. Bir aile üyesi, eski bir iş arkadaşı ya da işyerinin müşterisi de Kuruma ihbarda bulunabilir.

Ancak hizmet tespiti ve geçmiş günlerin kayda geçmesi için çalışanın kendi beyanı ve belgeleri belirleyicidir. Başkası adına ihbar yapılacaksa çalışanın bilgisi ve rızası alınmalı, işyeri ve çalışma tarihleri doğru verilmelidir.

İhbardan Sonra Süreç Nasıl İşler?

İhbardan sonra SGK, işyerinde denetim yapacak personeli görevlendirebilir ve işyeri kayıtlarını inceleyebilir. Çalışmanız bu incelemede tespit edilirse eksik bildirimler Kurum tarafından kayda geçirilir ve işverene idari para cezası uygulanabilir.

Kurumun tespit edemediği durumlarda iş mahkemesi yolu açıktır. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86. maddesine göre bildirilmeyen sigortalı, çalıştığını hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurarak ispatlayabilir.

Örnek: Elden Maaş Alan Bir Kasiyer

Elden maaş alan bir kasiyer, işe başladığı marketin sigortasını yapmadığını üçüncü ayda hizmet dökümünden fark eder. İşverene sorduğunda "deneme süresi" cevabını alır; bunun üzerine vardiya çizelgesinin fotoğrafını ve maaş günlerinde yöneticisiyle yaptığı yazışmaları saklar.

Kasiyer, iki iş arkadaşının adını da ekleyerek SGK il müdürlüğüne dilekçe verir ve kimliğinin gizli tutulmasını ister. Kurumun yaptığı incelemede çalışanların bir kısmının bildirilmediği ortaya çıkar; kasiyerin işe başladığı tarihten itibaren sigortalılığı kayda geçer.

Şikayet Ederken Nelere Dikkat Edilmeli?

Sigortasız çalıştırma şikayetinde yapılabilecek bir hata, belgeleri işten ayrıldıktan sonra toplamaya çalışmaktır. İlişki koptuğunda yazışmalara ve iş arkadaşlarına ulaşmak zorlaşır, bu nedenle delilleri çalışırken saklayın.

İşten ayrılmayı düşünüyorsanız ayrılış biçimini bir avukatla ya da baroların adli yardım bürosuyla konuşun; ayrılış biçimi tazminat haklarınızı etkileyebilir. Yeni bir işe geçerken ilk hafta hizmet dökümünüzü kontrol etmeyi alışkanlık hâline getirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Şikayet hakkını kullandığı için işten çıkarılan işçi, bu feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını ileri sürebilir. İş güvencesi kapsamındaki işçiler işe iade davası açabilir; kapsam dışındakiler ise kötü niyet ve diğer tazminat taleplerini değerlendirebilir. Fesih bildirimini ve tarihini belgelemek, açılacak davada önemlidir.

İşverenin sonradan geriye dönük bildirim yapması eksik günleri kayda geçirebilir, ancak bildirimin geç yapılmasının yaptırımı kendiliğinden ortadan kalkmaz. Bildirimin hangi tarihten itibaren yapıldığını ve ücretin gerçek tutarla gösterilip gösterilmediğini hizmet dökümünden kontrol edin. Eksik kalan bir dönem varsa talebinizi sürdürebilirsiniz.

İlan metninde işe başlama günü, çalışma şekli ve yan haklar açıkça yazılan işverenler, şartları baştan paylaştıkları için daha şeffaf bir başlangıç sunar. Başvurularım ekranında gönderdiğiniz başvuruların durumunu izleyebilir, görüşmeye çağrıldığınızda bildirim tarihini işverene doğrudan sorabilirsiniz.

Editör

Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Uzmanlık Alanları

Kariyerİş RehberiMeslek TanıtımlarıSektör AnalizleriKişisel GelişimProfesyonel Gelişim
1.090
Yayınlanmış yazı

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?

Yorumlar

1000

En az 3 karakter. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.

Yorumlar yükleniyor...

Paylaş: