İnisiyatif Almak Ne Demek? İş Yerinde Nasıl Alınır?

İnisiyatif almak, yapılması gereken bir işi ya da çözülmesi gereken bir sorunu kimse söylemeden fark edip yetki sınırlarınız içinde harekete geçmek demektir. Unvanı olmayan bir çalışanın liderlik göstermesinin en somut yolu budur.
İşverenler ilanlarda "inisiyatif sahibi" ya da "inisiyatif kullanabilen" ifadeleriyle bu davranışı arar. Ancak inisiyatif, her işi kendi başına yapmak ya da başkasının alanına girmek anlamına gelmez. Aşağıda kavramın ne olduğunu, nasıl uygulanacağını ve sınırının nerede çizildiğini bulacaksınız.
İnisiyatif Kullanmak ile İnisiyatif Almak Farklı mı?
İnisiyatif kullanmak, size verilen bir yetki alanı içinde kendi kararınızı vermektir; inisiyatif almak ise henüz kimsenin tanımlamadığı bir işi üstlenmektir. Günlük dilde ikisi birbirinin yerine kullanılır, ama aradaki fark iş yerinde önemlidir.
Bir müşteri temsilcisinin belirli bir tutara kadar iade onayı verebilmesi inisiyatif kullanmaktır. Aynı temsilcinin, sürekli tekrar eden bir şikâyeti fark edip bunu ilgili birime raporlaması ve çözüm önermesi ise kendiliğinden sorumluluk üstlenmektir. İlki görev tanımının içindedir, ikincisi görev tanımını aşan bir katkıdır.
İşverenler Neden İnisiyatif Bekler?
İşverenler inisiyatif bekler, çünkü hiçbir görev tanımı işte karşılaşılacak her durumu önceden yazamaz. Beklenmedik bir durumda talimat bekleyen çalışan işi durdurur; inisiyatif alan çalışan ise işi yürütür ve yöneticiyi bilgilendirir.
Bu davranış sahada da masa başında da değerlidir. Örneğin depo elemanı iş ilanlarında "inisiyatif sahibi" ifadesinin geçmesi, sevkiyatın aksadığı anlarda çalışanın düzeni kendiliğinden toparlamasının beklendiğini gösterir. Yöneticiler için bu davranış, kimin ileride daha fazla sorumluluk alabileceğinin de işaretidir.
Yetki Sınırı Nerede Başlar?
İnisiyatif almanın sınırı, kararın sonucunu kendiniz üstlenip üstlenemeyeceğinizle çizilir. Sonucu küçük ve geri alınabilir işlerde harekete geçip haber vermek yeterlidir; sonucu büyük ya da geri alınamaz işlerde önce sormak gerekir.
Bütçe harcaması, müşteriye verilecek yazılı taahhüt, iş güvenliği kurallarının değiştirilmesi ve başka bir birimin süreçlerine müdahale bu ikinci gruptadır. Bu konularda doğru davranış, kararı kendiniz vermek değil, sorunu ve çözüm önerinizi yetkili kişiye hızla iletmektir.
Adım Adım İnisiyatif Almak
İnisiyatif almak, plansız bir cesaret gösterisi değil, sırası olan bir davranıştır. Şu adımları izleyebilirsiniz:
Fark edin: Tekrar eden bir sorunu, aksayan bir süreci ya da kimsenin üstlenmediği bir işi not edin.
Etkisini düşünün: Sorunun kimi, ne ölçüde etkilediğini kısaca değerlendirin.
Sınırı kontrol edin: Bu işin yetki alanınızda olup olmadığına karar verin; değilse kimin yetkili olduğunu bulun.
Küçük başlayın: İlk adımı düşük riskli ve geri alınabilir bir çözümle atın.
Haber verin: Yaptığınızı ya da önerdiğinizi yöneticinize kısa bir mesajla bildirin.
Sonucu paylaşın: Çözüm işe yaradıysa ya da yaramadıysa bunu da açıkça söyleyin.
İnisiyatifin Yanlış Anlaşıldığı Durumlar
İnisiyatif almak, başkasının işini habersizce yapmak ya da ekip kararlarını tek başına değiştirmek anlamına gelmez. Bu tür davranışlar ekip arkadaşlarını rahatsız eder ve güveni zedeler.
Bir ekip arkadaşının eksik bıraktığı işi tamamlamadan önce ona sormak, onu küçük düşürmemek için önemlidir. Toplantıda alınmış bir kararı beğenmediğiniz için uygulamamak da inisiyatif değil, ekip kararına uymamaktır. Böyle durumlarda itirazınızı açıkça söylemek, ama karar değişmediyse uygulamak gerekir.
İnisiyatif Almaktan Çekinmenin Sebepleri
İnisiyatif almaktan çekinmenin başlıca sebebi, hata yaparsa suçlanma kaygısıdır. Hataları cezalandıran bir ortamda çalışanlar, talimat dışına çıkmamayı daha güvenli bulur.
Bu kaygıyı azaltmak için önce küçük ve geri alınabilir işlerde inisiyatif alıp yöneticinin tepkisini görmek işe yarar. Çekincenin altında daha genel bir sorumluluk kaygısı varsa sorumluluk almaktan korkuyor musunuz sorusunu ele aldığımız yazı da yol gösterebilir.
Örnek: Kasada Biriken Kuyruk
Bir markette akşam saatlerinde kasa kuyruğunun uzadığını fark eden bir reyon görevlisini düşünün. Görevli kasiyer değildir, ama kuyruk her akşam aynı saatte uzamaktadır.
Görevli, önce kuyruğun hangi saatlerde uzadığını birkaç gün not eder. Ardından vardiya sorumlusuna giderek bu saatlerde ikinci kasanın açılmasını ve kasa eğitimi almış reyon görevlilerinin destek vermesini önerir. Öneri kabul edilir ve görevli kasa eğitimine katılır. Görevli burada yetkisini aşmamış, sorunu veriyle tespit edip çözüm önermiştir.
Mülakatta İnisiyatif Örneği Anlatmak
Mülakatta inisiyatif sorusuna en iyi cevap, durumu, attığınız adımı ve sonucu kısa bir hikâyeyle anlatmaktır. "İnisiyatif sahibiyim" demek, bir örnek vermeden ikna edici olmaz.
Örneğinizde sorunu nasıl fark ettiğinizi, kimi bilgilendirdiğinizi ve sonucun ne olduğunu söyleyin. Yetkiniz dışında kalan bir kararı kendi başınıza aldığınız örnekler ise görüşmeyi yapan kişide olumsuz bir izlenim bırakabilir.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Uzmanlık Alanları
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...


