İş Yerinde Olumsuz Duygular Nasıl Yönetilir?

İş yerinde olumsuz duygular, çalışma hayatında yaşanan olaylara verilen kaygı, kıskançlık, hayal kırıklığı, öfke ve bıkkınlık gibi tepkilerdir; bunları hissetmek doğaldır, sorun onları bastırmak ya da kontrolsüz yansıtmaktır. Negatif duygularla çalışmak, odağı daraltır ve ilişkileri yıpratır.
Bu duygular bazen kişinin kendi beklentilerinden, bazen de iş yerindeki baskı ve adaletsizlikten kaynaklanır; sistemli hâle gelen yıldırma ise mobbing nedir sorusunun cevabında ayrıca değerlendirilir. Aşağıda hangi duyguların ne zaman ortaya çıktığını, anlık bir durumda nasıl davranılacağını ve duygunun kaynağı iş yerindeyse hangi adımların atılacağını bulacaksınız.
Hangi Duygular Öne Çıkar?
İş yerinde olumsuz duygular arasında kaygı, kıskançlık, hayal kırıklığı, öfke ve bıkkınlık öne çıkar. Her biri farklı bir ihtiyaca işaret eder.
Kaygı: Belirsiz bir değerlendirme, yaklaşan bir teslim ya da iş güvencesi endişesiyle ortaya çıkar.
Kıskançlık: Bir çalışma arkadaşının terfi alması ya da daha çok takdir görmesiyle belirir.
Hayal kırıklığı: Beklenen bir terfinin, zammın ya da projenin gerçekleşmemesinden doğar.
Öfke: Haksızlık ya da saygısızlık algılandığında hızla yükselir.
Bıkkınlık: Aynı işin uzun süre değişmeden tekrarlanmasıyla gelir.
Olumsuz Duygular Neden Birikir?
Olumsuz duygular, konuşulmadan bırakıldığında birikir ve küçük bir olayda orantısız bir tepkiyle dışa vurur. Biriken duygunun kaynağı son olaydan çok, öncesindeki haftalardır.
Belirsiz görevler, takdir edilmeyen emek ve sürekli eleştiri bu birikimi hızlandırır. Çalışan bunları dile getiremediği bir ortamda tepkisini sessiz geri çekilme ya da ani bir çıkış olarak gösterebilir.
Bastırılan Duygunun Bedeli
Bastırılan duygu çoğu zaman kaybolmaz; uykusuzluk, dikkat dağınıklığı ve iş arkadaşlarına karşı sabırsızlık olarak geri dönebilir. Her şey yolundaymış gibi davranmak, kısa vadede kolay görünür ama uzun vadede enerji tüketir. Dünya Sağlık Örgütü'nün stres üzerine soru-cevap sayfası da uzun süren gerginliğin uyku ve odaklanma güçlüğüyle kendini gösterebildiğini anlatır.
Duygusunu hiç dile getirmeyen çalışan bir süre sonra işten tamamen kopabilir ya da beklenmedik bir anda sert bir tepki verebilir. Duyguyu uygun bir zamanda ve uygun kişiyle konuşmak, bu iki uç arasında sağlıklı bir yol açar.
Duyguyu Fark Etmek ve Adlandırmak
Duyguyu yönetmenin ilk adımı onu fark edip adını koymaktır; "kötüyüm" demek yerine "bu toplantıdan sonra kaygılandım" demek, ne yapılacağını netleştirir. Adlandırılan duygu, belirsiz bir gerginlikten daha kolay yönetilir.
Gün içinde sizi geren anları kısaca not etmek bu farkındalığı artırır. Birkaç hafta sonra notlara baktığınızda belirli bir kişi, toplantı ya da görevin tekrar ettiğini görebilirsiniz.
Anlık Bir Durumda Ne Yapılmalı?
Anlık bir öfke ya da kırgınlık anında, tepki vermeden önce kısa bir ara vermek güvenli bir yoldur. Sıcak anda verilen cevaplar, sonradan düzeltilmesi zor sonuçlar doğurabilir.
Konuşmayı nazikçe durdurun: "Bunu biraz düşünüp size döneyim" deyin.
Ortamdan birkaç dakikalığına ayrılın, yavaş ve derin nefes alın.
Size neyin dokunduğunu tek cümleyle yazın.
Yazılı bir cevap gerekiyorsa taslağı bekletin, sakinleştikten sonra yeniden okuyun.
Konuyu karşı tarafla, yalnızken ve olay üzerinden konuşun.
Kıskançlık ve Kıyaslama
Kıskançlık, başkasının sahip olduğu bir şeyi kendiniz için de istediğinizi gösteren bir duygudur ve doğru okunduğunda yön gösterebilir. Sorun, bu duygunun kişiye düşmanlığa dönüşmesidir.
Kendinizi bir çalışma arkadaşınızla kıyasladığınızda onun hangi becerisini kıskandığınızı yazın. Bu beceriyi kazanmak için bir plan yapmak, kıyaslamanın yarattığı huzursuzluğu enerjiye çevirir.
Kaynak İş Yerindeyse
Kaynak iş yerindeki sistemli baskı ya da kötü muameleyse, iş yerinde olumsuz duygular kişisel bir sorun değil, çözülmesi gereken bir çalışma koşulu sorunudur. Bu durumda duyguyu yönetmek tek başına yetmez.
Tekrarlayan aşağılama, dışlama ya da yıldırma varsa olayları tarih ve tanıklarıyla kaydedin ve insan kaynaklarına yazılı olarak bildirin. Bu davranışlar bir örüntüye dönüştüğünde çalışanın hukuki hakları devreye girebilir; kayıtlar o aşamada temel dayanak olur.
Örnek: Terfi Alamayan Bir Ekip Üyesi
Beklediği terfiyi bir başka çalışma arkadaşına kaptıran bir müşteri temsilcisini düşünün. İlk günlerde hem hayal kırıklığı hem de kıskançlık hissediyor; toplantılarda sessizleşiyor ve yeni ekip liderine mesafeli davranıyor.
Bir hafta sonra yöneticisinden kısa bir görüşme istiyor ve terfi için hangi eksiklerinin görüldüğünü soruyor. Aldığı cevaba göre bir eğitim planı yapıyor. Duygusunu bastırmak yerine bilgiye dönüştürdüğü için iş yerinde olumsuz duygular kalıcı bir küskünlüğe dönüşmüyor.
Ne Zaman Ortamı Değiştirmeli?
Bütün çabaya rağmen iş yerinde olumsuz duygular haftalarca sürüyor ve sağlığınızı etkiliyorsa, ortamı değiştirmeyi düşünmek bir kaçış değil, kendinizi korumaktır. Bu kararı bir uzmanla ve yakınlarınızla konuşarak vermek, aceleden doğabilecek pişmanlığı azaltır.
Yeni bir işe geçmeden önce elinizdeki seçenekleri görmek için iş fırsatları arasında alanınıza uygun pozisyonları inceleyebilirsiniz. Ayrılmayı düşünürken mevcut işinizi bırakmadan aramak, maddi baskının yeni bir kaygı kaynağı olmasını önler.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Uzmanlık Alanları
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...


