İçeriğe geç

Örgütsel Bağlılık: Boyutları ve Çalışana Etkisi

İnceleyenisbul.net Editöryal Ekibi
Yayınlanma
Güncelleme
Okuma süresi3 dk
Orgutsel Baglilik: Boyutlari ve Calisana Etkisi

Örgütsel bağlılık, çalışanın çalıştığı kurumun hedeflerini benimsemesi, orada kalmak istemesi ve kuruma karşı kendini sorumlu hissetmesidir. Bu bağ yalnız ücretle kurulmaz; aidiyet duygusu, adalet algısı ve iş yerindeki ilişkiler onu güçlendirir ya da zayıflatır.

Sosyal psikoloji, insanın davranışının içinde bulunduğu grup ve roller tarafından nasıl şekillendiğini inceler. İş yeri de bir sosyal grup olduğu için çalışanın kuruma bağlanması ya da uzaklaşması bu bakışla daha kolay anlaşılır.

Örgütsel Bağlılık Neden Önemlidir?

Örgütsel bağlılık, hem çalışanın işten aldığı anlamı hem de kurumun çalışanını elde tutma gücünü etkilediği için önemlidir. Bağlı çalışan, tarif edilenin ötesinde sorumluluk alır ve sorunları gizlemek yerine dile getirir.

Kurum açısından bağlılığın zayıflaması, işten ayrılmalar, yeni çalışan bulma ve eğitme maliyeti olarak geri döner. Çalışan açısından ise bağ kurulamayan bir iş yeri, gün boyu yabancı bir ortamda bulunma duygusu yaratır.

Örgütsel Bağlılığın Üç Boyutu

Örgüt psikolojisinde sık kullanılan Meyer ve Allen modeli, bağlılığı duygusal, devam ve normatif olmak üzere üç boyutta ele alır. Bir çalışanda üç boyut farklı ölçülerde bir arada bulunabilir.

Duygusal bağlılık

Duygusal bağlılık, çalışanın kurumda kalmayı istemesidir. Kurumun amacını benimseyen ve ekibiyle bağ kuran çalışan, işini görev değil kendi işi olarak görür. Bu boyutun motivasyonla ilişkisini çalışma psikolojisi yazısı ayrıntılı ele alır.

Devam bağlılığı

Devam bağlılığı, ayrılmanın maliyeti yüksek olduğu için kalmaktır. Kıdem, yan haklar ya da başka bir iş bulamama kaygısı çalışanı kurumda tutar; ancak bu bağ istekten çok zorunluluğa dayanır.

Normatif bağlılık

Normatif bağlılık, kuruma karşı ahlaki bir borç hissiyle kalmaktır. Eğitimini kurumun karşıladığı ya da zor bir dönemde desteğini gördüğü bir çalışan, ayrılmayı vefasızlık gibi algılayabilir.

Sosyal Psikoloji İş Yerinde Nasıl Etkili Olur?

Sosyal psikoloji iş yerinde; grup kimliği, roller ve normlar aracılığıyla çalışanın davranışını yönlendirir. Ekibiyle özdeşleşen bir çalışan, ekibin başarısını kendi başarısı gibi yaşar.

İnsan gün içinde farklı roller üstlenir: iş yerinde uzman, evde ebeveyn, arkadaş ortamında bambaşka biri. Bu roller çatıştığında, örneğin uzun mesai aile sorumluluklarıyla çarpıştığında, gerilim doğar ve kuruma duyulan bağ zayıflayabilir. Grup normları da etkilidir; mesai sonrası kalmanın bağlılık sayıldığı bir ekipte çalışanlar, istemeseler de bu davranışa uyabilir.

Örgütsel Bağlılığı Zayıflatan Etkenler

Örgütsel bağlılık, çalışan haksızlığa uğradığını düşündüğünde çoğu durumda hızla zayıflar. Terfilerin, ödüllerin ve iş yükünün nasıl dağıtıldığı adalet algısını belirler.

Takdir eksikliği, belirsiz görev tanımı, gelişme imkânının olmaması ve yöneticiyle sorunlu ilişki de bağı aşındırır. Bu etkenler birikince çalışan önce zihnen, zamanla da fiilen ayrılabilir.

Bağlılık Ne Zaman Sağlıklıdır?

Sağlıklı örgütsel bağlılık, çalışanın kuruma emek verirken kendi sınırlarını ve özel hayatını koruyabildiği bağdır. Kuruma duyulan bağ, fazla mesai ve sürekli ulaşılabilir olma beklentisine dönüştüğünde tükenmişlik riski artar. Yorgunluk ve isteksizlik haftalarca sürüyorsa bir uzmana danışmak yerinde olur.

Yalnız devam bağlılığıyla kalan çalışan ise sıkışmış hissedebilir. Bu durumda kendine şu soruyu sormak yararlıdır: ayrılmamamın nedeni burayı istemem mi, yoksa başka seçeneğim olmadığını düşünmem mi?

İşverenler Bağlılığı Nasıl Güçlendirir?

İşverenler örgütsel bağlılığı, adil uygulamalar ve çalışanın sesini duyan bir yönetimle güçlendirir. Şu adımlar bu yolun temelidir:

  1. Terfi ve ödül ölçütlerini yazılı ve herkese açık hâle getirin.

  2. İşe alımda pozisyonu gerçekçi anlatın; abartılı vaat ilk aylarda hayal kırıklığı yaratır.

  3. Yeni başlayanlar için yapılandırılmış bir uyum programı kurun.

  4. Yöneticilere düzenli geri bildirim ve takdir alışkanlığı kazandırın.

  5. Çalışanlara gelişim ve eğitim imkânı sunun.

  6. Esnek çalışma ve dinlenme hakkına saygı gösterin.

İkinci madde bağlılığın daha işe alımda başladığını hatırlatır. İlanı ücretsiz iş ilanı ver bölümünde yazarken görevleri, çalışma saatlerini ve yan hakları açık yazmak, uygun adayın başvurmasını ve işe başlayanın kalmasını kolaylaştırır.

Örgütsel Bağlılık Nasıl Ölçülür?

Örgütsel bağlılık; çalışan anketleri, işten ayrılma oranı ve çıkış görüşmeleriyle izlenir. Anketlerde kuruma aidiyet, kalma isteği ve kurumu tavsiye etme gibi ifadeler sorulur.

Ölçümün değeri, sonuçla ne yapıldığına bağlıdır. Anket sonuçlarını çalışanlarla paylaşmayan ve bir eylem planına dönüştürmeyen kurumda ölçüm, güveni artırmak yerine azaltabilir.

Örnek: Uyum Programıyla Değişen Bir Çağrı Merkezi

Yeni temsilcilerinin önemli bir kısmını ilk aylarda kaybeden bir çağrı merkezi, çıkış görüşmelerinde ayrılanların kendilerini yalnız hissettiğini öğrenir. Her yeni temsilciye deneyimli bir çalışan eşleştirilen bir uyum programı başlatılır.

Ekip liderleri haftalık kısa görüşmelerle yeni gelenlerin sorularını dinler. Sonraki dönemde erken ayrılmalar azalır; çalışan anketinde ekibe aidiyet sorusuna verilen yanıtlar da yükselir.

Sıkça Sorulan Sorular

İş tatmini, çalışanın yaptığı işten ve koşullarından duyduğu memnuniyettir; örgütsel bağlılık ise kurumun kendisine duyulan bağdır. İşini seven ama şirketine bağlı hissetmeyen biri, aynı işi başka bir kurumda yapmaya kolayca geçebilir. İki kavram birbirini besler ama aynı şeyi ölçmez.

Toplantılarda sessizleşme, gönüllü işlerden çekilme, yalnız tarif edilen kadar iş yapma ve geleceğe dair planlardan uzak durma dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Bu belirtileri fark eden bir yöneticinin suçlayıcı olmayan bir birebir görüşmeyle nedenini sorması, sorunu erken yakalamanın yoludur.

Görüşmede pozisyonun neden boşaldığını ve ekipteki çalışanların ne kadar süredir orada olduğunu sormak, kurum kültürü hakkında ipucu verir. Şirketin isbul.net'teki firma sayfasında aynı pozisyon için sık sık yeni ilan açılıp açılmadığına bakmak da yüksek ayrılma oranının bir işareti olabilir.

Editör

Merhaba, ben Aynur Topal. Editör olarak içerik üretimi, metin düzenleme, imla ve dil bilgisi kontrolleri konusunda özenli ve titiz bir şekilde çalışma üretiyorum.

97
Yayınlanmış yazı

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?

Yorumlar

1000

En az 3 karakter. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.

Yorumlar yükleniyor...

Paylaş: