İçeriğe geç

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Süreler ve Kesinti

İnceleyenisbul.net Editöryal Ekibi
Yayınlanma
Güncelleme
Okuma süresi4 dk

Bu içerik nasıl hazırlandı? İçerik, alanında uzman yazarlar tarafından hazırlanmış, güncel iş kanunu ve saha deneyimine göre incelenmiştir.

Ihbar Tazminati Nasil Hesaplanir? Sureler ve Kesinti

İhbar tazminatı, belirsiz süreli bir iş sözleşmesini önceden haber vermeden, yani kanundaki bildirim süresine uymadan sona erdiren tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır. Tutarı, uyulmayan bildirim süresinin ücreti kadardır ve günlük giydirilmiş brüt ücretin bildirim süresindeki gün sayısıyla çarpılmasıyla bulunur.

Bu tazminat, yalnızca işverenin ödediği bir hak gibi bilinir. Oysa kural iki yönlüdür: işçi de haber vermeden işi bırakırsa işverene aynı hesapla tazminat ödemekle yükümlü olabilir.

İhbar Tazminatı Hangi Durumda Doğar?

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirim süresi verilmeden feshedilmesi hâlinde doğar. İşveren işçiyi "Yarından itibaren gelme" diyerek ve haklı bir neden olmadan çıkarırsa bu tazminatı öder.

Tazminatın doğması için çalışma süresinin uzun olması gerekmez; kanun, altı aydan kısa çalışmalar için de bir bildirim süresi öngörür. Bu yönüyle bu hak, en az bir yıllık çalışma şartı arayan kıdem tazminatından ayrılır. Çalışma tarihlerinizi ve brüt ücretinizi kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama ekranına girerseniz iki alacağın tahmini tutarı yan yana çıkar.

Bildirim Süreleri

Bildirim süresi, işçinin o işyerindeki çalışma süresine göre belirlenir. İş Kanunu'nun 17. maddesi bu süreleri şöyle sıralar:

  1. İşi altı aydan az sürmüş işçi için iki hafta

  2. Altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş işçi için dört hafta

  3. Bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş işçi için altı hafta

  4. Üç yıldan fazla sürmüş işçi için sekiz hafta

Kanun bu süreleri asgari kabul eder; iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle daha uzun süreler belirlenebilir. Sözleşmenizde daha uzun bir bildirim süresi yazıyorsa hesap o süre üzerinden yapılır.

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Hesap dört adımda yapılır ve her adım bir öncekine dayanır:

  1. İşyerindeki toplam çalışma sürenizi bulun ve yukarıdaki listeden bildirim süresini seçin.

  2. Bildirim süresini haftadan güne çevirin; her hafta yedi gün sayılır.

  3. Son brüt ücretinize düzenli yan ödemeleri ekleyerek aylık giydirilmiş ücreti bulun ve otuza bölerek günlük tutara ulaşın.

  4. Günlük giydirilmiş ücreti bildirim süresinin gün sayısıyla çarpın, çıkan brüt tutardan vergileri düşün.

Bu adımları elle yapmak yerine hesaplama aracına çalışma tarihlerinizi ve ücretinizi girerek yaklaşık tutarı görebilirsiniz. Çıkan sonucu işverenin bordrosundaki tutarla karşılaştırmak, fark varsa erken fark etmenizi sağlar.

Giydirilmiş Ücrete Neler Girer?

Giydirilmiş ücret, çıplak brüt maaşa düzenli olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin eklenmesiyle bulunur. Yol ve yemek yardımı, düzenli ödenen ikramiye ve prim gibi kalemler bu hesaba katılır.

Kanunun 17. maddesi, tazminat hesabında ücrete ek olarak işçiye sağlanmış sözleşme ve kanundan doğan menfaatlerin de dikkate alınacağını açıkça belirtir. Arada bir ödenen, düzenli olmayan ödemeler ise tartışmalı olabileceği için bordrolarınızı saklamak önemlidir.

Hangi Kesintiler Yapılır?

İhbar tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesilir, SGK primi kesilmez. Bu açıdan, gelir vergisinden istisna tutulan kıdem tazminatından ayrılır.

Gelir vergisi, o yıl içinde elde ettiğiniz toplam kazanca göre hangi vergi diliminde olduğunuza bağlı olarak hesaplanır. Bu yüzden aynı brüt tutar, yılın başında ve sonunda farklı net tutarlar verebilir.

Örnek: İki Yıl Çalışan Bir İşçi

İki yıldır aynı işyerinde çalışan ve haklı bir neden olmadan bir gün içinde işten çıkarılan bir depo elemanı düşünün. Bu işçinin çalışma süresi bir buçuk ile üç yıl arasında olduğu için bildirim süresi altı haftadır.

Altı hafta kırk iki güne karşılık gelir. İşverenin bu işçiye ödemesi gereken brüt ihbar tazminatı, işçinin günlük giydirilmiş ücretinin kırk iki katıdır; gelir ve damga vergisi düşüldükten sonra kalan tutar işçinin eline geçer.

İşçi Ne Zaman İhbar Tazminatı Öder?

İşçi, istifa ederken bildirim süresine uymazsa işverene bildirim süresinin ücretini ödemekle yükümlü olabilir. Kanun, bildirim şartına uymayan tarafı tazminat ödemekle yükümlü tutar; bu hüküm işçi için de geçerlidir.

İstifa etmeyi düşünen bir çalışanın, çalışma süresine uygun bildirim süresini yazılı olarak verip bu süre boyunca çalışmaya devam etmesi bu riski ortadan kaldırır. İşveren bu süreden vazgeçerse bunun da yazılı olarak belgelenmesi yerinde olur.

Tazminatın Ödenmediği Durumlar

Bildirim süresine uyulmaması her fesihte tazminat doğurmaz; haklı nedenle derhal fesih ve belirli süreli sözleşmeler bunun dışındadır. Kanunun 24. ve 25. maddelerinde sayılan haklı nedenler varsa taraflar bildirim süresini beklemeden sözleşmeyi bitirebilir.

Deneme süresi içindeki fesihlerde de bildirim süresi aranmaz. Belirli süreli bir sözleşme süresinin dolmasıyla kendiliğinden sona erdiğinde de bu tazminat söz konusu olmaz.

Peşin Ödeme ve İş Arama İzni

İşveren, bildirim süresini çalıştırmak yerine bu sürenin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen bitirebilir. Bu durumda işçi ayrıca tazminat talep edemez, çünkü bildirim süresinin karşılığını almıştır.

İşveren bildirim süresini çalıştırmayı seçerse işçiye günde en az iki saat ücretli iş arama izni vermek zorundadır. Bu izin işçinin isteğiyle toplu da kullanılabilir; yeni bir işe geçmek için bu süreyi güncel iş ilanlarına başvurmaya ve görüşmelere ayırabilirsiniz.

Tazminat Ödenmezse Ne Yapılır?

Ödenmeyen tazminat için dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Başvuru, işyerinin ya da işçinin bulunduğu yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır.

Arabuluculuk görüşmesinde anlaşma çıkmazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. Başvurudan önce bordrolar, banka hesap dökümleri, SGK hizmet dökümü ve fesih bildirimi gibi belgeleri bir araya getirmek, iddianızı desteklemenizi kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Evet, iki alacağın şartları ayrı ayrı gerçekleşmişse işçi ikisini birden talep edebilir. Kıdem için çalışma süresi ve fesih biçimi önemlidir; diğeri ise fesih öncesinde önceden haber verilip verilmediğine bakar. Örneğin bir yılı doldurmuş bir çalışan, geçerli bir gerekçe gösterilmeden ve bir günde işten çıkarılırsa her iki ödemeyi de isteyebilir.

İş Kanunu'nun ek üçüncü maddesine göre bildirim şartına uyulmadan yapılan fesihten doğan tazminatın zamanaşımı süresi beş yıldır. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu süre geçtikten sonra alacak için yapılan başvurular, işverenin zamanaşımı itirazıyla reddedilebilir.

İhbar süresi devam ederken işçi hâlâ mevcut işverenin çalışanıdır; aynı saatlerde başka bir işte çalışmaya başlamak devamsızlık sorununa yol açabilir. Yeni işverenle başlama tarihini, bildirim süresinin bittiği günden sonrasına göre konuşmak güvenli yoldur. Mevcut işveren süreyi kısaltmayı kabul ederse bunu yazılı olarak alın.

Editör

Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Uzmanlık Alanları

Kariyerİş RehberiMeslek TanıtımlarıSektör AnalizleriKişisel GelişimProfesyonel Gelişim
1.090
Yayınlanmış yazı

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?

Yorumlar

1000

En az 3 karakter. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.

Yorumlar yükleniyor...

Paylaş: