Girişimcilik Türleri ve Girişimcinin Özellikleri

Girişimcilik, bir ihtiyacı ya da fırsatı fark edip sermaye, emek ve bilgiyi bir araya getirerek riski üstlenen bir iş kurma sürecidir. Girişimci ise bu süreci başlatan, kararları veren ve kâr ile zararın sonucuna katlanan kişidir.

Girişimci kelimesinin eski karşılığı müteşebbistir ve iki kelime aynı kişiyi anlatır. Bir işyerinde maaşla çalışan kişiden farkı, gelirinin garanti olmaması ve işin bütün sorumluluğunu kendisinin taşımasıdır.

Girişimciliğin Ekonomideki Yeri

Ekonomi kitapları girişimciliği emek, sermaye ve doğal kaynakların yanında dördüncü üretim faktörü olarak tanımlar. Diğer üç faktörü bir araya getirip üretime dönüştüren güç girişimciliktir.

Girişimcinin ekonomideki işlevi, yeni ürün ve hizmetler ortaya koymak ve iş yerleri açmaktır. Küçük bir mahalle fırını da yeni bir yazılım şirketi de bu tanıma girer; ölçek değişse de risk alıp bir iş kurma mantığı aynıdır. Bu mantığı sahada ilk kez görenlerin bir kısmı mağaza satışından gelir; fiyat konuşmayı ve itiraz karşılamayı öğrenmek isteyenler satış danışmanı iş ilanları üzerinden bu deneyime başlayabilir.

Girişimcide Öne Çıkan Özellikler

Girişimci, belirsizlik altında karar verebilen ve bu kararın sonucunu üstlenen kişidir. Öne çıkan özellikleri şunlardır:

1. Fırsatı görme: Başkalarının sorun olarak gördüğü durumda bir iş fikri bulur.

2. Risk alma: Birikimini, zamanını ya da itibarını sonucu belli olmayan bir işe yatırır.

3. Sorumluluk: Çalışanların maaşından vergiye kadar işin her yükümlülüğünü üstlenir.

4. Dayanıklılık: Başarısız bir denemeden sonra yöntemini değiştirip yeniden başlayabilir.

5. Satış becerisi: Fikrini müşteriye, ortağa ya da yatırımcıya anlatıp ikna edebilir.

Bu özelliklerin hepsi doğuştan gelmez. Satış, bütçe yönetimi ve ekip kurma gibi beceriler çalışırken öğrenilir; birçok girişimci bu becerileri önce başka bir işyerinde maaşlı çalışırken kazanır.

Kuruluş Amacına ve Ölçeğe Göre Türler

Girişimcilik türleri, kurulan işin amacına ve ölçeğine göre ayrılır. Küçük işletme girişimciliği, bir esnafın ya da bir atölyenin kurulmasıdır ve amaç düzenli bir geçim sağlamaktır.

Ölçek açısından bakıldığında büyüme odaklı girişimcilik ayrı bir yere oturur; bu tür, kısa sürede ölçeklenebilecek ve yatırım alabilecek işler kurmayı hedefler. Sosyal girişimcilik ise kâr yerine bir toplumsal sorunu çözmeyi öne koyar. Şirket içi girişimcilik de vardır: Bir işyerinde çalışan kişinin şirket kaynaklarıyla yeni bir ürün ya da birim kurmasına bu ad verilir.

Girişimci ile İşletme Sahibi Aynı Kişi mi?

Girişimci ile işletme sahibi aynı kişi olmayabilir. Var olan bir işletmeyi satın alıp aynı biçimde yürüten kişi işletme sahibidir ama yeni bir fikri hayata geçirmediği için girişimci tanımına tam olarak uymaz.

Ayrımın pratik önemi, iki rolün farklı beceriler istemesidir. Girişimci yeni bir şey kurma ve deneme aşamasında güçlüdür; işletme sahibi ise kurulu düzeni verimli yönetmeye odaklanır. Başarılı işlerin önemli bir kısmında kurucu zamanla ikinci role geçer.

Fikri Küçük Bir Denemeyle Sınamak

Girişimci olmanın ilk adımı, fikri küçük ve ucuz bir denemeyle sınamaktır. Bir ürün için önce sınırlı bir müşteri grubuna satış yapmak, büyük bir yatırımdan önce talebin gerçek olup olmadığını gösterir. Aynı aşamada maliyetleri, satış fiyatını ve ilk ayların nakit ihtiyacını tek sayfalık basit bir hesapla görmek, işin hangi satış seviyesinde kendini döndüreceğini ortaya koyar.

Sonraki adımlar sırasıyla şirket türünü seçmek, vergi dairesine ve ilgili odaya kayıt yaptırmak ve ilk çalışanları belirlemektir. İlk personel ihtiyacınızda ücretsiz iş ilanı ver sayfasından ilanı erken açmak, aradığınız nitelikteki adaylara ulaşmanız için zaman kazandırır.

Bir Örnekle Girişimci Olmak

Kavramı somutlaştırmak için evde yemek yapan ve komşularından sipariş alan birini düşünelim. Bu kişi talebin sürdüğünü görünce küçük bir mutfak kiralar, gıda işletmesi için gereken izinleri alır ve bir yardımcı işe alır; artık hobisini değil bir işletmeyi yönetmektedir.

Bu örnekte girişimciliğin bütün unsurları görünür: fark edilen bir ihtiyaç, ayrılan birikim, alınan risk ve ilk çalışanla birlikte doğan sorumluluk. Sipariş azaldığında kira ve maaşı ödemeye devam etmek zorunda olması da girişimciyi maaşlı çalışandan ayıran çizgiyi gösterir.

Girişimcilik Öncesinde Hangi Deneyim İşe Yarar?

Kendi işine geçmeden önce işe yarayan deneyimlerin başında, müşteriyle doğrudan temas kurulan işler gelir. Satış, mağazacılık ve müşteri hizmetleri, fiyatlandırmayı ve itiraz karşılamayı uygulamada öğretir.

Kendi işini kurmayı düşünen bir kişi, hedeflediği sektörde birkaç yıl çalışarak tedarikçileri, maliyetleri ve rakipleri içeriden tanıyabilir. Bu dönemde tuttuğunuz notlar, yani hangi ürünün neden satıldığı ve hangi şikâyetin tekrarlandığı, ileride iş planınızın en somut verisine dönüşür.

Kurumlar Girişimciyi Neden Farklı Tanımlıyor?

Girişimcilik; iktisatçı, işletmeci ve devlet destek kurumları tarafından farklı vurgularla tanımlanır. İktisatçı üretim faktörlerini, işletmeci fırsat ve riski, destek kurumları ise yeni kurulmuş işletmeyi ve iş kurma niyetini öne çıkarır.

Bu farklılık, destek programlarına başvururken önem kazanır. Bir programda girişimci sayılmak için işletmenin belli bir süre içinde kurulmuş olması ya da eğitim sertifikası istenebilir; başvurmadan önce programın kendi tanımını okumak gerekir.