Fesih Bildirimi Nasıl Yapılır? Şekil, Süre ve Tebliğ

Fesih bildirimi, iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen tarafın bu kararını karşı tarafa ulaştırdığı açıklamadır. İşveren bu bildirimi yazılı yapmak, fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek ve belgeyi işçiye imza karşılığında ya da kanunun izin verdiği elektronik yolla ulaştırmak zorundadır.

İşçi açısından da durum farklı değildir: sözleşmeyi sona erdirecek bildirimlerin yazılı yapılması kanun gereğidir ve istifa dilekçesi, ileride doğabilecek tazminat ya da ödenek tartışmalarında en önemli delildir. Aşağıda şekil şartı, süreler, tebliğ yolları ve itiraz hakkı adım adım ele alınır.

Fesih Bildirimi Kimi Bağlar?

Fesih bildirimi, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde hem işverenin hem işçinin kullanabileceği bir haktır. İş Kanunu'nun 17. maddesi, bu sözleşmelerin feshinden önce durumun karşı tarafa bildirilmesini ister ve bildirim süresi dolduğunda sözleşme sona ermiş sayılır.

Belirli süreli sözleşmelerde ise sözleşme, kararlaştırılan sürenin dolmasıyla kendiliğinden biter. Süre dolmadan sözleşmeyi bitirmek isteyen taraf için haklı nedenle fesih kuralları devreye girer ve bildirim süresi bu durumda uygulanmaz.

İşçinin İstifa Bildirimi

İşçinin istifası da sözleşmeyi sona erdiren bir bildirimdir ve yazılı yapılmalıdır. İstifa dilekçesinde sözleşmenin hangi tarihte sona ereceği ve varsa ayrılma sebebi açıkça yazılır; işçi, dilekçede gösterdiği sebeple bağlı kalır.

Yeni bir işe geçmek için ayrılan işçi, bildirim süresini yeni işin başlama tarihine göre planlamalıdır. Henüz bir teklif almadan ayrılmayı düşünenler, önce güncel iş ilanlarına bakarak alanlarındaki fırsatları tartabilir.

Fesih Bildiriminin Yazılı Yapılması

İş Kanunu'nun 19. maddesi, işverenin feshi yazılı bildirmesini ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde göstermesini şart koşar. İş Kanununun 109. maddesi de iş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimlerin her hâlde yazılı yapılacağını hükme bağlar.

Sözlü olarak "yarından itibaren gelme" demek, usulüne uygun bir bildirim yerine geçmez. Yazılı şekle uyulmaması, iş güvencesi kapsamındaki bir işçi için feshi geçersiz kılabilir ve işvereni işe iade davasında zor durumda bırakır.

Fesih Sebebi Açık ve Kesin Yazılmalı

İşverenin bildiriminde "performans düşüklüğü" ya da "işyeri ihtiyaçları" gibi genel ifadeler, sebebi açık ve kesin gösterme şartını karşılamayabilir. Sebep, hangi olaya, hangi tarihe ve hangi uyarıya dayandığı anlaşılacak biçimde somut yazılmalıdır.

İşveren, bildirimde yazdığı sebeple bağlıdır ve sonradan farklı bir sebep ileri süremez. Bu nedenle fesih kararından önce olayın belgelenmesi, tutanakların ve yazılı uyarıların dosyada bulunması gerekir.

Savunma Alınması Gereken Durumlar

İşçinin davranışı ya da verimiyle ilgili bir nedenle belirsiz süreli sözleşmesi feshedilecekse, İş Kanunu'nun 19. maddesine göre önce işçinin savunması alınır. Savunma istemi yazılı yapılır ve işçiye savunmasını hazırlayabileceği makul bir süre tanınır.

Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışlar nedeniyle yapılan haklı fesihlerde savunma şartı aranmaz. Yine de olayı tutanakla belgelemek ve işçinin açıklamasını almak, ileride çıkabilecek bir uyuşmazlıkta işverenin elini güçlendirir.

Bildirim Süreleri

İş Kanunu'nun 17. maddesine göre bildirim süresi, işçinin o işyerindeki çalışma süresi uzadıkça artar: çalışması altı ayı bulmayan işçide iki hafta, altı aydan bir buçuk yıla kadar dört hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadar altı hafta, üç yılı geçen işçide sekiz haftadır. Bu süreler alt sınırdır ve sözleşmeyle artırılabilir.

Bildirim süresine uymayan taraf, bu süreye ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder; işveren süreye ait ücreti peşin ödeyerek de sözleşmeyi sona erdirebilir. Ödenecek tutarın sizin için ne kadar olacağını kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracıyla kabaca hesaplayabilirsiniz.

Fesih Bildirimi Nasıl Tebliğ Edilir?

Yazılı bildirim işçiye elden verilir ve işçiden belgeyi teslim aldığını gösteren imza alınır. İşçi imzalamazsa durum o yerde tutanakla tespit edilir; tutanakta tanıkların imzası bulunur.

İşçi işyerinde değilse bildirim noter aracılığıyla gönderilebilir. İşçinin yazılı kabulü varsa kayıtlı elektronik posta da kanunun saydığı yollar arasındadır; sıradan e-posta ya da kısa mesaj bu şekil şartını tek başına karşılamaz.

Örnek: Bir Fesih Bildiriminde Neler Bulunur?

Usulüne uygun bir bildirim şu öğeleri içerir:

• Fesih bildiriminin başında işçinin adı, soyadı ve görev unvanı yer alır.

• Fesih bildirimi, sözleşmenin sona erdiği tarihi ve bildirim süresinin kullandırılıp kullandırılmadığını açıkça yazar.

• Sebep bölümünde olayın tarihi, yeri ve daha önce verilen uyarılar somut olarak anlatılır.

• Bildirim, ödenecek haklar ve teslim edilecek iş eşyaları hakkında bilgi verir.

• Belgenin sonunda işveren ya da yetkili vekilinin imzası ve tebliğ tarihi bulunur.

Fesih Bildirimine İtiraz

İş güvencesi kapsamındaki işçi, bildirimde sebep gösterilmediğini ya da gösterilen sebebin geçerli olmadığını düşünüyorsa İş Kanunu'nun 20. maddesine göre bildirimin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurur. Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılamaz.

İş güvencesi üç şartın birlikte varlığına bağlıdır: belirsiz süreli bir sözleşme, en az altı ay kıdem ve en az otuz işçi çalıştıran bir işyeri. Bu şartları taşımayan işçiler de fesih hakkının kötüye kullanıldığını ileri sürerek tazminat isteyebilir.