Evde Bakım Maaşı: Kimler Alır, Nasıl Hesaplanır?

Evde bakım maaşı, bakıma ihtiyacı olan engelli bir kişinin bakımının evde ailesi tarafından üstlenilmesi durumunda devletin yaptığı aylık sosyal yardımdır. Tutar sabit bir rakam olarak değil, kanunda belirlenen bir gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur; bu yüzden katsayı her güncellendiğinde ödeme de değişir.

Yardımın dayanağı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun ek 7. maddesidir ve işlemleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları yürütür. Başvuruda iki temel şart aranır: kişinin bakıma ihtiyacı olduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi ve hanenin gelir şartını sağlaması.

Evde Bakım Maaşı Ne Kadar?

Evde bakım maaşı, kanundaki gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı kadar ödenir. Kanun metni bu hesabı açıkça yazar; bu nedenle güncel tutarı öğrenmenin doğru yolu, yürürlükteki memur aylık katsayısını bu göstergeyle çarpmak ya da Bakanlığın duyurularına bakmaktır.

Tutarın asgari ücrete bağlı olduğu sık duyulan bir yanlıştır. Asgari ücret yalnız gelir şartının hesabında kullanılır; ödeme miktarı ise memur katsayısına bağlıdır. İnternette dolaşan eski tutarlar, katsayı değiştiği için kısa sürede geçerliliğini yitirebilir.

Evde Bakım ile Profesyonel Bakıcı Farkı

Evde bakım maaşı, bakımı aile içinden birinin üstlenmesi için verilen bir destektir; profesyonel bakıcı ise ücret karşılığı dışarıdan çalışan kişidir. Yardım, bakıcı tutma masrafını karşılamak amacıyla değil, evde bakım emeğini desteklemek için tasarlanmıştır.

Ailelerin bir kısmı, bakımın yoğun olduğu saatlerde profesyonel destek de alır. Evine bakıcı arayan aileler, kardeş sitemiz Bakıcıbul'daki bakıcı bul sayfasından deneyimli adaylara ulaşabilir.

Bu alanda çalışmak isteyenler için Hasta Bakıcı iş ilanları evde ve kurumda bakım pozisyonlarını bir arada gösterir.

Kimler Evde Bakım Maaşı Alabilir?

Evde bakım maaşı, sağlık kurulu raporuyla bakıma ihtiyacı olduğu belgelenen ve hanesi gelir şartını sağlayan engelliler için bağlanır. Rapor, kişinin günlük yaşam faaliyetlerini başkasının yardımı olmadan sürdüremediğini göstermelidir.

Yardım, bakımı evde üstlenen yakının emeğini karşılamaya yöneliktir. Bu nedenle başvuruda engellinin yanında bakımı fiilen kimin yaptığı da belirtilir ve bakım verenin bilgileri dosyaya eklenir.

Gelir Şartı Nasıl Hesaplanır?

Gelir şartında hane içinde kişi başına düşen aylık gelir, asgari ücretin aylık net tutarının üçte ikisinden az olmalıdır. Hesaba her ne ad altında olursa olsun hanedeki bütün gelirler girer; maaş, kira geliri ve düzenli yardımlar bunlara dahildir.

Kanun iki istisna da tanır. Hanede birden fazla bakıma ihtiyacı olan engelli varsa, ilkinden sonraki her engelli hesapta iki kişi sayılır. Ramazan ve Kurban bayramlarında ödenen emekli bayram ikramiyeleri de kişi başı gelirin hesabına katılmaz. Bu kuralların tamamı 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu metninde yer alır.

Örnek Hesap Senaryosu

Dört kişilik bir hanede yalnız baba çalışıyor ve hanede bakıma ihtiyacı olan bir çocuk bulunuyor diyelim. Babanın aylık geliri dörde bölünür ve çıkan tutar asgari ücretin net tutarının üçte ikisiyle karşılaştırılır.

Aynı hanede ikinci bir bakıma ihtiyacı olan engelli varsa hane beş değil altı kişi sayılır. Bu durumda kişi başı gelir düşer ve sınırın altında kalma ihtimali artar. Hesabı kendi hanenize uygularken bütün düzenli gelirleri eksiksiz yazmanız, sonradan geri ödeme istenmesini önler.

Çocuklar İçin Rapor Nasıl Alınır?

On sekiz yaşından küçük çocuklarda bakım ihtiyacı, Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile belgelenir. Bu rapor yetkili hastanelerin çocuk sağlık kurullarından alınır ve çocuğun gelişim alanlarındaki destek ihtiyacını gösterir.

Raporun başvuru için yeterli olup olmadığı, raporda yazan gereksinim düzeyine bağlıdır. Ailelerin raporu aldıktan sonra kuruma gitmeden önce raporda bakım ihtiyacının açıkça yazıp yazmadığını kontrol etmesi, gereksiz bir başvuru turunu önler.

Başvuru Adım Adım

Evde bakım maaşı başvurusu, engellinin ikamet ettiği yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na ya da Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne yapılır. Süreç şu sırayla ilerler:

1. Yetkili bir hastaneden bakıma ihtiyacı gösteren sağlık kurulu raporu alınır.

2. Kimlik belgeleri ve rapor ile birlikte ikametin bulunduğu yerdeki kuruma başvurulur.

3. Hanedeki kişilerin gelir bilgileri beyan edilir.

4. Kurum, hanede sosyal inceleme yapabilir ve bakımın evde fiilen verildiğini kontrol eder.

5. Değerlendirme olumlu sonuçlanırsa ödeme, bakım veren adına açılan hesaba yapılır.

Ödeme Hangi Durumlarda Kesilir?

Evde bakım maaşı, şartlardan biri ortadan kalktığında kesilir. Hane gelirinin sınırı aşması, engellinin bir bakım merkezine yerleşmesi ya da bakımın evde verilmediğinin tespit edilmesi bu durumlara örnektir.

Kanun, hane gelirinin sınırı aştığı tespit edildiğinde ödemenin durdurulacağını ve değişikliğin olduğu tarihten sonra yapılan ödemelerin yasal faiziyle geri alınacağını düzenler. Bu yüzden hanede yeni bir iş, emekli aylığı ya da kira geliri başladığında vakfa haber vermek, ileride borç çıkmasını önler.

Bakım Veren Çalışabilir mi?

Bakım veren yakının bir işte çalışması kendi başına yardımı kesmez, ancak elde edilen gelir hane gelirine eklenir. Gelir artışı kişi başı tutarı sınırın üzerine çıkarırsa evde bakım maaşı sona erer.

Bu nedenle çalışmayı düşünen bakım verenler, işe başlamadan önce yeni gelirle hanenin sınırı aşıp aşmayacağını hesaplamalıdır. Bakım saatlerine uyan esnek işler arayanlar part time iş ilanları arasından yarım gün seçeneklere bakabilir.