İçeriğe geç

Pygmalion Etkisi: İş Yerinde Beklentinin Gücü

İnceleyenisbul.net Editöryal Ekibi
Yayınlanma
Güncelleme
Okuma süresi3 dk
Pygmalion Etkisi: Is Yerinde Beklentinin Gucu

Pygmalion etkisi, bir kişiden yüksek performans beklenmesinin, bu beklenti açıkça söylenmese bile o kişinin performansını artırabilmesi durumudur. Kavram, eğitim psikolojisinde öğretmen beklentileri üzerine yapılan bir deneyle tanınmış, daha sonra iş yerindeki yönetici ve çalışan ilişkisine de uygulanmıştır.

Eski bir hikâyede okul müdürü, rastgele seçtiği öğretmenlere "en iyi siz"siniz der ve onlara verdiği sınıflar başarılı olur; anlatılmak istenen bu etkidir. Aşağıda kavramın kaynağını, iş yerinde hangi davranışlarla işlediğini, karşıtı olan Golem etkisini, yöneticiler ve çalışanlar için uygulama adımlarını ve kavramın sınırlarını bulacaksınız.

Pygmalion Etkisinin Kaynağı

Pygmalion etkisi adını, yonttuğu heykele âşık olan heykeltıraşın anlatıldığı Yunan mitinden alır. Psikolojide ise Robert Rosenthal ve Lenore Jacobson'ın sınıf ortamında yaptığı çalışmayla bilinir hâle gelmiştir.

Bu çalışmada öğretmenlere bazı öğrencilerin bu yıl atılım yapacağı söylenmiş, oysa bu öğrenciler rastgele seçilmiştir. Dönem sonunda bu öğrencilerin bir kısmında diğerlerine göre daha fazla gelişme ölçülmüştür. Araştırmacılar farkı, öğretmenlerin bu öğrencilere farkında olmadan daha fazla ilgi ve fırsat vermesine bağlamıştır.

Beklenti Davranışa Nasıl Dönüşür?

Beklenti, yöneticinin kişiye ayırdığı zaman, verdiği iş ve geri bildirimin tonu üzerinden davranışa dönüşür. Kişi bu sinyalleri algılar ve çabasını buna göre ayarlar.

Yüksek beklenti duyulan çalışana daha zor görevler verilir, hataları öğrenme fırsatı olarak görülür ve sorularına sabırla cevap verilir. Bu ortam çalışanın kendine güvenini artırır, güven de daha fazla çaba ve sonuç doğurur. Döngü böylece beklentiyi haklı çıkaran bir sonuçla kapanır; bu döngüyü bilinçli kuran yönetici davranışlarını iyi yönetici nasıl olur yazımızda da bulabilirsiniz.

Golem Etkisi: Düşük Beklentinin Bedeli

Golem etkisi, düşük beklentinin performansı düşürmesidir ve Pygmalion etkisinin ters yönüdür. Bir çalışandan az şey beklenmesi, ona az fırsat verilmesine ve gelişiminin yavaşlamasına yol açabilir.

İşe başlarken bir hata yapan çalışan, yöneticinin gözünde "zayıf halka" olarak etiketlenirse yalnız rutin işler alır. Zor bir görev almadığı için yeteneğini gösteremez ve etiket kendiliğinden doğrulanmış gibi görünür. Bu nedenle ilk izlenime dayalı etiketler, ekipte gözden kaçan bir verim kaybı yaratır.

Galatea Etkisi: Kendi Beklentiniz

Galatea etkisi, kişinin kendisinden beklediği performansın sonucunu etkilemesidir. Pygmalion etkisi dışarıdan gelen beklentiyi, Galatea etkisi içten gelen beklentiyi anlatır.

Bir sunumu "beceremem" diye düşünerek hazırlayan kişi, prova yapmayı erteler ve sahnede gerçekten zorlanır. Aynı kişi küçük bir başarıyı hatırlayarak hazırlandığında daha fazla çalışır. Yöneticinin beklentisi bu iç sesi güçlendirebilir ya da zayıflatabilir.

Yöneticiler İçin Uygulama Adımları

Yöneticiler Pygmalion etkisini ekipte bilinçli kullanmak için beklentiyi açıkça söylemeli ve bu beklentiyi destekleyen fırsatları sağlamalıdır. Yalnız övgü yetmez; desteğin somut olması gerekir.

  1. Her ekip üyesiyle ulaşılabilir ama zorlayıcı bir hedef belirleyin.

  2. Hedefe ulaşmasına inandığınızı açık bir cümleyle söyleyin.

  3. Hedef için gereken eğitimi, aracı ya da zamanı sağlayın.

  4. Hata durumunda kişiyi değil davranışı konuşun ve bir sonraki denemeyi planlayın.

  5. Ekip üyelerine ayırdığınız zamanı ve verdiğiniz işleri dönem dönem gözden geçirip kimin geri planda kaldığını kontrol edin.

Yeni Başlayanlar ve İlk Haftalar

Yeni başlayan bir çalışana ilk haftalarda gösterilen güven, ilerideki performansının yönünü belirleyebilir. Bu dönemde verilen işler, yöneticinin beklentisinin en açık göstergesidir.

İlk işini yeni mezun iş ilanlarından bulan bir çalışana yalnız fotokopi ve dosyalama verilirse, yetenekleri görünmeden kalabilir. Gerçek bir projenin küçük bir parçası ve bir rehber çalışan verildiğinde ise hem öğrenme hızlanır hem de kişi ekibe ait olduğunu hisseder.

Çalışan Olarak Ne Yapabilirsiniz?

Çalışan olarak Pygmalion etkisinden yararlanmak için yöneticinizin size dair beklentisini öğrenmeli ve bu beklentiyi yükseltecek fırsatları istemelisiniz. Beklentiyi beklemek yerine konuşmak, sizi pasif bir izleyici olmaktan çıkarır.

Yöneticinizden hangi işlerde daha fazla sorumluluk alabileceğinizi sorun ve aldığınız işi zamanında, görünür biçimde tamamlayın.

Örnek: Satış Ekibine Katılan İki Temsilci

Aynı gün işe başlayan iki satış temsilcisi, yöneticinin farklı beklentileri yüzünden birkaç ay içinde farklı sonuçlara ulaşabilir. Aşağıdaki örnek, etkinin günlük işte nasıl görünür olduğunu anlatır.

Yönetici, deneyimli bir firmadan gelen temsilciye büyük müşteri dosyalarını, ilk işini yapan temsilciye ise yalnız küçük siparişleri verir. Birinci temsilci zor müşterilerle pratik kazanır, ikincisi ise kendini kanıtlayacak bir fırsat bulamaz. Üç ay sonra yönetici ikinci temsilciye de orta büyüklükte bir dosya verip haftalık değerlendirme yapınca aradaki farkın kapandığını görür.

Kavramın Sınırları

Pygmalion etkisi, her kişide ve her koşulda aynı güçte görülen bir yasa değildir; sonraki çalışmalarda etkinin boyutunun duruma göre değiştiği tartışılmıştır. Beklenti, beceri ve kaynak eksikliğini tek başına kapatmaz.

Gerçekçi olmayan beklentiler ters sonuç da doğurabilir: sürekli ulaşılamayan hedefler motivasyonu düşürür ve tükenmişliğe yol açabilir. Kavramı bir yönetim tekniği olarak kullanırken amacın baskı değil fırsat yaratmak olduğunu akılda tutmak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır. Plasebo etkisinde kişinin kendi inancı, örneğin etkisiz bir hapın işe yarayacağına inanması, sonucu etkiler. Pygmalion etkisinde ise belirleyici olan başka birinin, örneğin öğretmenin ya da yöneticinin beklentisidir. İki kavram beklentinin sonucu etkileyebileceğini gösterse de beklentinin kaynağı farklıdır.

Var. Görüşmeci adayı ilk dakikalarda olumlu ya da olumsuz bir kategoriye koyarsa, sonraki soruları bu ilk izlenimi doğrulayacak biçimde sorabilir. Bu yanlılığı azaltmak için işverenler adayların tümüne aynı soru setini yöneltip cevapları ortak bir puan cetveliyle değerlendirebilir.

Önce beklentiyi değiştirmeyi deneyin: somut bir hedef isteyin ve sonucunu belgeleyin. Değişmiyorsa yeni bir iş aramak makul olabilir. isbul.net'te mevcut işinizi bırakmadan arama yapıp ilgilendiğiniz pozisyon için alarm kurabilir, başvurularınızın durumunu "Başvurularım" sayfasından izleyebilirsiniz.

Editör

Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Uzmanlık Alanları

Kariyerİş RehberiMeslek TanıtımlarıSektör AnalizleriKişisel GelişimProfesyonel Gelişim
1.090
Yayınlanmış yazı

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?

Yorumlar

1000

En az 3 karakter. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.

Yorumlar yükleniyor...

Paylaş: