Motivasyon Eksikliği Neden Olur? Korku ile Bağlantısı

Motivasyon eksikliği, yapılması gereken bir işe başlamak ya da onu sürdürmek için gereken isteğin uzun süre bulunamamasıdır. Bu durum yalnızca tembellikten doğmaz; arkasında başarısızlık korkusu, belirsiz bir hedef ya da fiziksel yorgunluk durur.

Sebebi doğru bulmak önemlidir, çünkü her kaynağın çaresi farklıdır. Korkudan doğan isteksizliğe "daha çok çalış" demek işe yaramaz, yorgunluktan doğan isteksizliğe ise yeni bir hedef koymak çözüm olmaz.

Motivasyon Eksikliği ile Tembellik Arasındaki Fark

Motivasyon eksikliği yaşayan kişi işi önemsediği hâlde başlayamaz, tembellikte ise işe verilen değer düşüktür. İlki, iş yapılmadığında suçluluk ve huzursuzluk yaratır; ikincisinde böyle bir rahatsızlık hissedilmez.

İsteksizliği tembellik sanmak, kişiyi kendine karşı sertleştirir. Sert iç konuşma ise kaygıyı artırır ve başlamayı daha da zorlaştırır. Önce durumu adlandırmak, çözümün yarısıdır.

Başarısızlık Korkusu Motivasyonu Nasıl Söndürür?

Başarısızlık korkusu, denemeyi tehlikeli gösterdiği için motivasyonu söndürür; hiç denememek, kötü bir sonuç almaktan daha güvenli görünür. Kişi farkında olmadan erteleyerek kendini olası bir hayal kırıklığından korur.

Bu korkunun işaretleri arasında son dakikaya bırakılan işler, sürekli "biraz daha hazırlanayım" düşüncesi ve küçük eleştirilere aşırı tepki vardır. Korkuyu tanımak isteyenler iş hayatında motivasyonu etkileyen öteki etkenlerle karşılaştırarak kendi durumlarını daha net görebilir.

Motivasyon Eksikliğinin Öteki Kaynakları

Motivasyon eksikliği korku dışında üç kaynaktan daha beslenebilir. Bu kaynakları ayırmak, hangi adımın işe yarayacağını belirler.

Belirsiz hedef

Belirsiz hedef, nereden başlanacağını göstermediği için isteği dağıtır. "Daha iyi bir iş bulmak" ile "lojistik alanında depo sorumlusu olmak" arasındaki fark, ilk adımın görünüp görünmemesidir.

Yorgunluk ve düzensiz uyku

Yorgunluk, motivasyon eksikliği gibi görünen ama aslında enerjinin tükendiği bir durumdur. Uykusu bölünen, öğün atlayan ya da uzun mesai yapan kişide isteksizlik, karakterden değil bedenden gelir.

Anlamsızlık hissi

Yapılan işin kimseye fayda sağlamadığı hissi, en istekli çalışanın bile enerjisini düşürür. Bu durumda çare, işin dokunduğu insanları ve sonuçları görünür kılmaktır.

Kaynağı Bulmak İçin Kendinize Sorabilecekleriniz

Kaynağı bulmanın kısa yolu, birkaç soruya dürüstçe cevap vermektir. Cevapları yazmak, kafada dönen düşünceyi sadeleştirir:

1. Bu işi yapmadığım için huzursuz muyum, yoksa umursamıyor muyum?

2. İşe başladığımda kötü bir sonuç almaktan mı çekiniyorum?

3. Hedefim, yarın sabah atacağım adımı gösterecek kadar net mi?

4. Son iki haftada yeterince uyudum ve dinlendim mi?

5. Bu iş tamamlandığında kime ya da neye fayda sağlayacak?

İkinci soruya "evet" diyorsanız kaynak muhtemelen korkudur. Dördüncü soruya "hayır" diyorsanız önce dinlenmeyi düzeltmek gerekir.

Korkudan Doğan İsteksizlikle Çalışmak

Korkudan doğan isteksizliği azaltmanın yolu, denemenin bedelini düşürmektir. Bir işi "ilk taslak" olarak adlandırmak, mükemmel olma baskısını hafifletir ve başlamayı kolaylaştırır.

Örneğin bir muhasebe biriminde çalışan ve yeni bir raporlama programını öğrenmesi istenen bir çalışanı düşünün. Hata yapıp yöneticisine mahcup olmaktan çekindiği için eğitimi haftalarca erteler. Çalışan, eğitimi önce deneme verileriyle, kimsenin göremeyeceği bir dosyada yapmaya karar verir; hata yapmanın bedeli düştüğünde başlamak da kolaylaşır.

Yorgunluk ve Belirsizlikten Doğan İsteksizlikte Ne Yapılır?

Yorgunluktan doğan isteksizlikte ilk adım, iş listesini değil dinlenme düzenini ele almaktır. Bir hafta boyunca aynı saatte yatıp kalkmak, öğle arasını masadan uzakta geçirmek ve mesai sonrası ekranı kapatmak, enerjinin geri gelip gelmediğini gösterir.

Belirsiz hedeften doğan isteksizlikte ise hedefi bir sonraki somut eyleme kadar küçültmek gerekir. "Yeni bir iş bulmak" yerine "bu akşam iki ilanın şartlarını okumak" yazdığınızda zihin neyi yapacağını bilir. Hedef netleştikçe istek de kendiliğinden toparlanır.

İş Ararken Yaşanan Motivasyon Eksikliği

İş arayanlarda motivasyon eksikliği, cevapsız kalan başvuruların ardından ortaya çıkabilir. Her başvuruyu bir sınav gibi görmek, olumsuz sonucu kişisel bir değerlendirmeye çevirir.

Başvuru temposunu korumak için beklentisi daha düşük ilanlarla başlamak işe yarayabilir. Henüz deneyimi olmayanlar deneyimsiz iş ilanlarında kendine güven kazandıracak ilk adımları bulabilir.

Ne Zaman Uzmana Başvurulmalı?

Motivasyon eksikliği haftalarca sürüyor, sevdiğiniz şeylerden de keyif alamıyor ve uyku ya da iştahınızda belirgin değişiklik fark ediyorsanız bir uzmana başvurmak gerekir. Bu belirtiler basit bir isteksizliğin ötesinde olabilir ve değerlendirmeyi bir psikolog ya da psikiyatrist yapar.

Uzman desteğini ertelemek, sorunu kendi başınıza çözmeye çalışırken enerjinizi daha da tüketebilir. Çalıştığınız işyerinde bir işyeri hekimi varsa ilk konuşmayı onunla yapıp uygun bir uzmana yönlendirilmeyi isteyebilirsiniz. Yakın birine durumu anlatmak da ilk adımı atmayı kolaylaştırır.