Çoklu Zeka Türlerinin Kariyer ve Meslek Seçimine Etkisi
Bu içerik nasıl hazırlandı? İçerik, alanında uzman yazarlar tarafından hazırlanmış, güncel iş kanunu ve saha deneyimine göre incelenmiştir.
Çoklu Zeka Nedir?
Zeka tanımı hakkında pek çok çalışma yapılmış olsa da asıl dönüşüm psikolog Howard Gardner'ın 1983'te ortaya attığı çoklu zeka kuramı ile yaşandı. Gardner'a göre çoklu zeka, tek bir başlık altında toplanamaz. Her insan farklı alanlarda güçlü olabilir ve bu güç, onun zekasının bir parçasıdır.
Gardner'ın tanımına göre zeka, farklı koşullarda ortaya çıkan sorunlarla başa çıkabilme ve çözüm üretebilme becerisidir. Yalnızca sayısal ya da sözel başarıyı değil müzikten spora, doğaya olan ilgiden sosyal ilişkilere kadar geniş bir yelpazedeki yetenekleri kapsar. Bu yüzden okulda "zeki" sayılmamış biri başka bir alanda son derece yetenekli olabilir.
Çoklu Zeka Türleri Nelerdir?
Gardner başlangıçta 7 zeka türü tanımladı. 1995'te 8. tür eklendi. Şu an üzerinde çalışılan 9. tür ise varoluşçu zeka olarak adlandırılıyor. Her biri kısaca şöyle açıklanabilir:
Dilsel-Sözel Zeka: Dili etkili kullanma, okuma, yazma ve konuşmada güçlü olma.
Mantıksal-Matematiksel Zeka: Sayısal düşünme, problem çözme, mantık kurma.
Görsel-Uzamsal Zeka: Şekilleri, haritaları ve üç boyutlu yapıları zihinsel olarak işleyebilme.
Müziksel-Ritmik Zeka: Seslere, ritimlere ve melodilere karşı duyarlılık.
Bedensel-Kinestetik Zeka: Vücudu ustaca kullanabilme, el becerisi, spor ve dans.
Doğacı Zeka: Doğadaki canlıları ve olayları fark etme, sınıflandırma yeteneği.
Kişilerarası Zeka: Başkalarını anlama, empati kurma, ilişkileri yönetme.
İçsel-Öze Dönük Zeka: Kendini tanıma, duygularını anlama, öz farkındalık.
Çoklu zeka türlerden biri ya da birkaçında güçlü olman seni diğerlerinden "daha zeki" yapmaz. Ama hangi alanlarda öne çıktığını bilmek doğru kariyer yolunu seçmende gerçek bir fark yaratır. Örneğin görsel-uzamsal zekan daha kuvvetliyse mimar iş ilanları doğru bir tercih olabilir.
Çoklu Zeka Kuramı Kariyer Seçimini Nasıl Etkiler?
Birçok insan kariyer seçerken ne istediğini değil ne yapabileceğini düşünür. Oysa çoklu zeka kuramı tam tersini söyler. Önce hangi zeka türünde güçlü olduğunu bul, sonra o alana yönelik işleri değerlendir.
Dilsel zekası yüksek biri yazarlık, gazetecilik ya da halkla ilişkiler alanında rahat ederken, bedensel zekası güçlü biri sahnede, spor dünyasında ya da fizyoterapi gibi mesleklerde çok daha tatmin olur. Kişilerarası zekası güçlü olanlar ise insan odaklı rollerde, örneğin satış veya insan kaynakları alanında başarılı olur.
klında tutman gereken şu ki, zeka türünle örtüşen bir işte çalışmak yalnızca başarıyı değil iş tatminini de artırır. Farklı alanlardaki, örneğin mantıksal matematiksel zeka özelliğin daha baskınsa inşaat mühendisi iş ilanları gibi ilanlar senin için daha doğru bir tercih olabilir.
Açıkçası çoğu insan bu bağlantıyı hiç kurmadan iş arar. Ve sonra "neden bu işte kendimi iyi hissetmiyorum" diye sorar.
Zeka Gelişimi İçin Neler Yapılabilir?
Zeka gelişimi en yoğun çocukluk döneminde gerçekleşir ama bu, yetişkinlerin bir şey yapamayacağı anlamına gelmez. Her zeka türü, doğru aktivitelerle desteklenebilir.
Dilsel zekayı geliştirmek için düzenli okumak ve yazmak işe yarar. Mantıksal zeka için bulmaca çözmek, strateji oyunları oynamak ya da kodlama öğrenmek etkili. Müziksel zekayı geliştirmek isteyenler için bir enstrüman öğrenmek hala en kestirme yol. Bedensel zeka için dans, yoga ya da yeni bir spor dalı. Doğacı zekayı beslemek içinse doğada zaman geçirmek, bahçecilik yapmak ya da hayvan davranışlarını gözlemlemek yeterli.
Asıl mesele şu ki hangi alanda büyümek istediğini bilmek. Bunu bilmeden yapılan aktiviteler çoğunlukla bir süre sonra bırakılır.
Zeka Tanımı ile İlgili Son Görüş
Çoklu zeka kuramı, "Zeki misin değil misin?" sorusunu tamamen devre dışı bırakıyor. Bunun yerine hangi tür zekada güçlü olduğunu sormaya başlıyor. Bu bakış açısı hem kişisel gelişim hem de kariyer planlaması açısından oldukça işlevsel. Kendi güçlü yönlerini fark etmek, doğru işe yönelmeni kolaylaştırır ve iş hayatında uzun vadede daha tatmin edici bir yol çizmen için sağlam bir zemin oluşturur.
Yeni bir kariyer adımı düşünüyorsan, isbul.net üzerindeki iş ilanlarına göz atarak kendi zeka türüne uygun fırsatları keşfedebilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
Kıdemli İçerik Yazarı
Dilşat Zengin, iş dünyasının hızla değişen gündemini derinlemesine araştırmalar ve net analizlerle içeriğe dönüştürmektedir. 10 yılı aşan yazarlık deneyimiyle meslek tanıtımlarından stratejik iş arama süreçlerine kadar geniş bir alanda okuyucunun kariyer yolculuğuna yön veren metinler üretir. Dijital yayıncılığın gereksinimlerine hakim bir yazar olarak; dili doğru kullanan, abartıdan uzak ve bilgi odaklı içerik çözümleri sunmaktadır.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar
Neslihan Kor
Merhaba, ben Neslihan Kor. Ben de kendi adıma bir başarı hikayesi yazdım. Her şey her genç mezun ya da stajyer gibi benim için de büyük umutlar ama aynı zamanda devasa belirsizliklerle başladı. İzmir’de, Türkiye’nin kendi sektöründe öncü ve parmakla gösterilen firmalarından birinde İnsan Kaynakları asistanı olarak zorunlu stajıma kabul edildiğimde dünyalar benim olmuştu. Ancak bu heyecan, bir başarı hikayesi yazmak yerine kısa süre sonra yerini yoğun bir gelecek kaygısına bıraktı. Bir yandan İzmir iş ilanları bölümüne bakıp sektördeki hareketliği takip ediyordum. Stajımın son günleri yaklaştıkça, her sabah yataktan kalktığımda zihnimde yankılanan tek bir soru vardı: "Peki, yarın ne olacak?"
Yapabilirim Çünkü Kendime Güveniyorum
Son dönemde iş ilanlarına göz gezdirdiyseniz, firmaların artık sadece teknik donanım veya klasikleşmiş "dış görünümüne özen göstermek" gibi kriterlerle yetinmediğini fark etmişsinizdir. Hemen hemen her ilanın satır arasında şu ifade karşımıza çıkıyor: "Yüksek öz güven sahibi, kendine güvenen takım arkadaşları aranıyor." İş ararken öz güveninizin yeterli olması önemli bir belirleyicidir. Her şeyden önce incelediğiniz ilanlardaki şartları yerine getireceğinize dair kendinizi ikna etmelisiniz. Özellikle insanlarla sürekli iletişim halinde olunan pozisyonlarda yüksek öz güven büyük önem taşır. Satış iş ilanlarını inceleyerek iletişim becerilerinizi kullanabileceğiniz ve kendinizi geliştirebileceğiniz fırsatları değerlendirebilirsiniz. Ofis elemanı ilanları da ofis ortamında çalışarak öz güven geliştirmek adına genel iş başlangıcı için uygun. Peki, iş dünyasının peşinden koştuğu bu öz güven tam olarak nedir ve neden bu kadar hayati bir öneme sahip?
Öz Güven Eksikliğini Gidermenin Püf Noktaları
Öz güven eksikliği, iş hayatında sosyal psikolojinin etkisi düşünüldüğünde çok daha geniş bir tablo ortaya koyar. Bazen toplantıda söz almakta zorlanmak olarak karşına çıkar, bazen bir fırsatı hep sonraya bırakmak olarak. Özgüven eksikliği nasıl giderilir sorusu da tam bu noktada anlam kazanıyor. Çünkü doğru adımlar atıldığında bu tablo gerçekten değişebilir.