Düşük Öz Saygının İş Hayatında Yol Açtığı Dört Sorun

Öz saygı, kişinin kendine değer vermesi ve kendini saygıyı hak eden biri olarak görmesidir. İş hayatında bu duygu, ne kadar ücret istediğinizden hangi fırsatlara başvurduğunuza kadar pek çok kararı etkiler. Kendine değer vermekte zorlanan biri, yeteneği ve emeği yerinde olsa bile işte geri planda kalabilir.
Düşük kendilik değeri bir karakter kusuru değildir ve geçmiş deneyimlerden beslenebilir. İyi haber, farkına varıldığında bu duygunun iş hayatındaki etkilerinin azaltılabilmesidir. Aşağıdaki bölümler iş hayatında görülebilen dört sorunu ve her biri için atılabilecek adımları ele alıyor.
Öz Saygı ile Özgüven Arasındaki Fark
Öz saygı ile özgüven sık karıştırılan ama farklı kavramlardır. Özgüven, belirli bir işi başarabileceğinize duyduğunuz inançtır; kendine değer vermek ise başarılı olsanız da olmasanız da kendinizi değerli görmenizdir. Bir kişi işinde çok yetenekli olduğunu bilip yine de kendini değersiz hissedebilir.
İki kavram birbirini besler ve iş hayatında birlikte etki gösterir. Özgüvenin tanımını ve iş yerindeki karşılığını ayrıntılı görmek için özgüven nedir sorusunun cevabına göz atabilirsiniz. Aşağıdaki sorunlar ise daha çok kişinin kendine verdiği değerle ilgilidir.
Birinci Sorun: Hak Ettiğinin Altında Bir Ücreti Kabul Etmek
Öz saygı eksikliğinin iş hayatındaki ilk sonucu, emeğin karşılığını istemekte zorlanmaktır. Kendini değerli görmeyen çalışan, iş teklifinde ilk duyduğu ücreti pazarlık etmeden kabul eder. Yıllarca zam istemeden çalışmak da bu sorunun sık görülen bir biçimidir.
Bu sorunu aşmak için ücret konusunu kişisel bir mesele olarak değil, iş ilişkisinin doğal bir parçası olarak görmek gerekir. Piyasadaki ücretleri araştırmak ve katkılarınızı yazılı bir listeye dökmek, talebinizi duygulardan çok verilere dayandırmanızı sağlar. Küçük bir talepte bulunup olumlu sonuç almak, sonraki adımlar için cesaret verir.
İkinci Sorun: Hayır Diyememek
Hayır diyememek, öz saygı düşüklüğünün iş yerindeki yansımalarından biri olabilir. Kendini değerli görmeyen çalışan, reddettiğinde sevilmeyeceğinden ya da işini kaybedeceğinden korkar. Bu korku, kapasitesinin üzerinde iş yüklenmesine ve sürekli mesai sonrası çalışmasına yol açar.
Sınır koymak, saygısızlık değil, işin kalitesini korumanın bir yoludur. Yeni bir iş geldiğinde mevcut önceliklerinizi açıklayıp hangisinin erteleneceğini sormak, hem sınırınızı korur hem de çözüm sunar. Her talebi hemen kabul etmek yerine "değerlendirip size döneyim" demek, düşünmek için zaman kazandırır.
Üçüncü Sorun: Fırsatlardan Kaçınmak
Fırsatlardan kaçınmak, düşük kendilik değerinin iş hayatındaki sessiz ama maliyetli sonuçlarından biridir. Kendini yeterli görmeyen kişi, terfi için aday olmaktan, yeni bir projeye gönüllü olmaktan ya da daha iyi bir işe başvurmaktan çekinir. İlandaki şartların neredeyse tamamını karşıladığı hâlde "beni almazlar" diyerek başvurmaz.
Bu sorunu aşmanın yolu, kararı kendi yerinize vermemektir. Başvurmak, sonucu işverenin değerlendirmesine bırakmak demektir ve reddedilmek kişisel bir başarısızlık anlamına gelmez. Kendinizi zorlamak için güncel iş ilanları arasında bir üst düzeydeki pozisyonlara da başvurmayı deneyebilirsiniz.
Dördüncü Sorun: Eleştiriyi Kişisel Algılamak
Eleştiriyi kişisel algılamak, kendine değer vermekte zorlanan çalışanın iş ilişkilerini zorlaştırır. İşle ilgili bir geri bildirim, kişinin kendisine yönelik bir saldırı gibi hissedilir. Bu his ya savunmacı bir tepkiye ya da uzun süren bir içe kapanmaya yol açar.
Geri bildirimi işinize yönelik bir bilgi olarak ayırmak, bu döngüyü kırmanın ilk adımıdır. Eleştiri geldiğinde hemen cevap vermek yerine dinlemek, not almak ve somut örnek istemek tepkinizi sakinleştirir. Zamanla geri bildirimin gelişiminiz için bir araç olduğunu görmek, ilişkilerinizi de güçlendirir.
Öz Saygıyı Güçlendiren Günlük Alışkanlıklar
Öz saygıyı güçlendiren alışkanlıklar, büyük değişikliklerden çok küçük ve düzenli adımlardan oluşur. Gün sonunda tamamladığınız işleri ve aldığınız olumlu geri bildirimleri not etmek, emeğinizi görmenizi kolaylaştırır. Bu notlar zamanla, zor anlarda dönüp bakabileceğiniz somut bir kayda dönüşür.
Kendinizle konuşma biçiminizi fark etmek de önemli bir adımdır. Bir hata yaptığınızda kendinize, bir arkadaşınıza davranacağınızdan daha sert davranıyorsanız bunu fark edip değiştirmeye çalışın. Uyku, hareket ve dinlenme gibi temel ihtiyaçlara dikkat etmek de ruh hâlinizi ve kendinize bakışınızı olumlu etkiler.
Özgeçmişte Kendinizi Doğru Anlatmak
Özgeçmiş, kendine değer vermekte zorlanan kişilerin emeklerini küçümseyebildiği belgelerden biridir. Yaptığınız işleri "sadece yardımcı oldum" gibi ifadelerle anlatmak, işverenin sizi olduğunuzdan daha deneyimsiz görmesine yol açar. Görevlerinizi ve sonuçlarınızı açık, somut fiillerle yazmak hakkınızı teslim eder.
Özgeçmişinizi yazarken bir arkadaşınızdan ya da eski bir çalışma arkadaşınızdan görüş almak faydalı olabilir. Dışarıdan bakan biri, sizin önemsiz bulduğunuz başarıları fark edebilir. Daha düzenli bir belge oluşturmak için CV hazırlama sayfasındaki örneklerden yararlanabilirsiniz.
Profesyonel Destek Ne Zaman Gerekir?
Profesyonel destek, kendine yönelik olumsuz düşüncelerin günlük hayatı ve işi belirgin biçimde etkilediği durumlarda gerekir. Sürekli kendini suçlama, uzun süren mutsuzluk ya da kaygı, bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmayı gerektirebilir. Bu tür durumları değerlendirmek ve yönlendirme yapmak uzmanın işidir.
Destek almak bir zayıflık değil, kendine gösterilen bir özendir. Kısa süreli bir danışmanlık süreci bile kişinin kendine bakışını değiştirebilir. İş yerinizin bu konuda sunduğu imkânları insan kaynaklarına sormak da bir başlangıç noktası olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
15 yıllık kurumsal deneyimin ardından çalışan bağlılığı, kurum kültürü ve yönetsel gelişim alanlarına odaklanan Uğur Selamcı, şirketlere profesyonel destek sunmaktadır. Seminerler, online etkinlikler ve podcast yayınlarının yanı sıra kişisel blogunda ve İsbul.net bloglarında yazdığı içeriklerle bilgi ve deneyimlerini paylaşmaktadır.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar


