İşyerinde Mobbing Örnekleri ve İlk Belirtiler
Bu içerik nasıl hazırlandı? İçerik, alanında uzman yazarlar tarafından hazırlanmış, güncel iş kanunu ve saha deneyimine göre incelenmiştir.

Mobbing, bir çalışanı işinden soğutmak, yalnızlaştırmak ya da işten ayrılmaya zorlamak amacıyla sistematik ve süreklilik gösteren biçimde uygulanan psikolojik baskıdır. Türkçede psikolojik taciz ya da yıldırma olarak da anılır. İşyerinde mobbing, bir yönetici, bir iş arkadaşı ya da bir grup tarafından uygulanabilir.
Tek seferlik bir tartışma ya da sert bir uyarı mobbing değildir; belirleyici olan, davranışın tekrar etmesi ve bir hedefe yönelmesidir. Aşağıda mobbingi tanımlayan unsurları, farklı işyerlerinden örnekleri ve ilk fark ettiğinizde neler yapabileceğinizi bulacaksınız.
Mobbingi Tanımlayan Dört Unsur
Bir davranışın mobbing sayılması için dört unsurun birlikte bulunması aranır: hedef bir kişi, sistematik tekrar, belirli bir süre ve kişiyi yıpratma amacı. Bu unsurlardan biri eksikse yaşanan olay başka bir sorun olabilir, ama mobbing tanımına girmeyebilir.
Hedef: Baskı, belirli bir çalışana ya da küçük bir gruba yöneliktir.
Tekrar: Davranış, rastlantısal değil, düzenli aralıklarla sürer.
Süre: Baskı haftalara ya da aylara yayılır.
Amaç: Kişinin özgüvenini kırmak, onu dışlamak ya da işten ayrılmaya itmek hedeflenir.
Kanunda Mobbingin Karşılığı
Türk hukukunda mobbingin karşılığı, işverenin çalışanı psikolojik tacize karşı koruma yükümlülüğüdür. Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi, işverene işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramaması için gerekli önlemleri alma ve taciz yaşamış olanların daha fazla zarar görmesini önleme görevi verir.
Psikolojik taciz nedeniyle işten ayrılmak zorunda kalan çalışan, haklı nedenle fesih yoluna gidebilir; bu durumda alacaklarını görmek için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracı yol gösterir. Yıldırmanın arkasında kişinin cinsiyeti, kökeni ya da engelliliği gibi bir neden yatıyorsa konu ayrımcılık boyutu da kazanır; bu durumda Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu da devreye girebilir, çünkü Kurumun kendi kanunu işyerinde yıldırmayı açıkça yasaklar.
İşyerinde Mobbing Örnekleri: Ofis Çalışanları
Ofis ortamında işyerinde mobbing, fark edilmesi zor, küçük ve tekrar eden davranışlarla ortaya çıkabilir. Tek tek bakıldığında önemsiz görünen bu davranışlar, birikerek çalışanı yıpratır.
Toplantılara çağrılmamak, ekip yazışmalarından çıkarılmak ve yapılan işin başkasına mal edilmesi bu ortamda görülen örneklerdir. Kişiye yetişmesi imkânsız teslim tarihleri verilmesi ya da tam tersine hiç iş verilmeden boş bırakılması da aynı amaca hizmet edebilir. Herkesin önünde sürekli küçümsenmek ise kişinin ekip içindeki yerini sarsar.
Mağaza ve Saha Çalışanlarında Örnekler
Mağazada ve sahada çalışanlar için işyerinde mobbing, vardiya, görev dağılımı ve müşteri önünde yapılan davranışlar üzerinden kendini gösterir. Bu işlerde baskı, fiziksel yorgunlukla birleştiği için daha hızlı tükenmeye yol açabilir.
Bir satış danışmanına sürekli en zor vardiyaların verilmesi, izin taleplerinin gerekçesiz reddedilmesi ve müşterilerin önünde azarlanması bu tür örneklerdir. Saha ekibindeki bir çalışanın sürekli en uzak bölgeye gönderilmesi de, işin gereği olarak açıklanamıyorsa dikkat edilmesi gereken bir işarettir.
Üretim ve Vardiyalı İşlerde Örnekler
Üretim tesislerinde mobbing, iş güvenliği ve görev yeri gibi konular kullanılarak uygulanabilir. Kişinin eğitimini almadığı makineye verilmesi ya da sürekli tek başına çalışılan bir bölüme gönderilmesi bunun örneğidir.
Vardiya değişimlerinde kişinin yerine kimsenin gelmemesi, mola saatlerinin keyfî biçimde kısaltılması ve hatalarının ekibe ilan edilmesi de bu grupta yer alır. Bu davranışlar iş sağlığı ve güvenliği açısından da risk yarattığı için ayrıca kayda geçirilmelidir.
İlk Belirtiler: Kendinizde Neyi Fark Edersiniz?
İşyerinde mobbing yaşayan kişi, sorunu adlandırmadan önce kendi davranışlarında değişiklik fark edebilir. Pazar akşamları artan huzursuzluk, işe giderken bulantı ya da çarpıntı ve sürekli hata yapacakmış gibi hissetmek bu değişikliklerdendir.
Uyku düzeninin bozulması, eskiden keyif alınan işlerden uzaklaşma ve sürekli kendini suçlama da görülebilir. Bu belirtiler başka nedenlerle de ortaya çıkabileceği için kendi kendinize tanı koymak yerine bir sağlık uzmanından ya da psikolojik danışmandan destek almanız doğru olur.
Sert Yönetim ile Mobbing Arasındaki Çizgi
Sert yönetim herkese aynı ölçütle uygulanır ve işin sonucuna yöneliktir; mobbing ise kişiye yönelir ve işten bağımsız bir amaç taşır. Bu ayrım, yaşadığınız durumu doğru adlandırmanızı sağlar.
Performansınız düşük olduğu için yazılı uyarı almak ya da yoğun bir dönemde fazla çalışma istenmesi tek başına mobbing değildir. Ancak aynı hatayı yapan diğer çalışanlar uyarılmazken yalnız size yaptırım uygulanıyorsa, ortada kişiye yönelik bir baskı olabilir.
İlk Fark Ettiğinizde Atılacak Adımlar
İşyerinde mobbing yaşadığınızı düşünüyorsanız ilk iş, olayları kaydetmek ve yalnız kalmamaktır. Şu adımlar, durumu hem netleştirmenizi hem de haklarınızı korumanızı sağlar:
Her olayı tarih, saat, yer ve orada bulunanlarla birlikte not edin.
Size gönderilen e-posta ve mesajları kişisel bir klasörde saklayın.
Güvendiğiniz bir iş arkadaşınızla yaşadıklarınızı paylaşın.
Şirkette bir şikâyet kanalı ya da insan kaynakları birimi varsa yazılı başvuru yapın.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ALO 170 hattından bilgi alın ya da bir iş hukuku avukatına danışın.
İşverenin Önleme Sorumluluğu
İşveren, işyerinde mobbing yaşanmaması için önlem almakla yükümlüdür; bu yükümlülük, baskıyı yöneticinin değil bir iş arkadaşının uyguladığı durumlarda da geçerlidir. Yazılı bir davranış politikası ve gizliliği korunan bir şikâyet kanalı, önlemlerin temelini oluşturur.
Yöneticilere verilen eğitimler ve şikâyetlerin tarafsız biçimde incelenmesi, mobbingin büyümeden durdurulmasını sağlar. Durumun düzelmediği bir işyerinden ayrılmayı düşünüyorsanız, iş ilanları arasında araştırmaya başlamak size bir çıkış yolu olduğunu hatırlatır.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Uzmanlık Alanları
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar


