İşveren Teşvikleri: SGK Prim Desteği Nasıl Kullanılır?

İşveren teşvikleri, belirli şartları sağlayan işverenlerin ödemesi gereken sigorta priminin bir kısmının Hazine ya da İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanmasıdır. Destek, işverene nakit ödeme olarak değil, ödenecek primden düşülen bir indirim olarak yansır.

Teşvikten yararlanmak için ayrı bir para başvurusu yapılmaz; destek, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde doğru kanun numarasının seçilmesiyle uygulanır. Bu yüzden şartları bilmeyen işveren hakkı olan desteği kaçırabilir ya da şartı sağlamadan kullandığı teşviki faiziyle geri ödemek zorunda kalabilir.

İşveren Teşvikleri Nelerdir?

İşveren teşvikleri; genel prim indirimi, ilave istihdam desteği, engelli çalıştırma desteği ve İŞKUR programlarına bağlı destekler olarak dört grupta toplanabilir. Her grubun şartı ve süresi ayrı belirlenir.

Genel prim indirimi, özel sektör işverenlerinin sigortalılar için ödediği malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası priminin işveren hissesinden belirli bir kısmın Hazinece karşılanmasıdır. İlave istihdam desteği, İşsizlik Sigortası Kanunu'nun geçici 10. maddesine dayanır ve önceki dönem ortalamasına ek olarak işe alınan bazı sigortalılar için uygulanır; süresi ve kapsamı zaman içinde yapılan değişikliklerle güncellenir.

Engelli çalıştırma desteğinde, İş Kanunu'na göre kontenjan dâhilinde ya da yükümlü olmadan çalıştırılan engelli sigortalılar için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan işveren hissesinin tamamı Hazinece karşılanır. İşbaşı eğitim programı gibi programları ise ayrı bir yazıda ele alınan İŞKUR destekleri arasında inceleyebilirsiniz.

Teşviklerden Yararlanmanın Ortak Şartları

Prim teşviklerinin ortak şartı, işverenin bildirgelerini zamanında vermesi, primlerini zamanında ödemesi ve SGK'ya borcunun bulunmamasıdır. Genel prim indiriminin şartları Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 81. maddesinde sayılır.

Kanuna göre aylık prim ve hizmet belgeleri yasal süresi içinde verilmeli, sigortalı hissesi ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesi süresinde ödenmelidir. Prim, idari para cezası ya da gecikme borcu olan işveren yararlanamaz; ancak borcunu tecil, taksit ya da yapılandırma ile ödemeye bağlayan işveren bu süreç devam ettiği sürece destekten yararlanabilir.

İşveren Teşvikleri Nasıl Kullanılır?

İşveren teşvikleri, işe giriş bildiriminden aylık bildirgeye kadar her aşamada doğru kayıtla kullanılır. Aşağıdaki sıra, yeni bir eleman alırken atılacak adımları gösterir:

1. Uygunluğu kontrol edin: İşe alacağınız kişinin yaşı, İŞKUR kaydı, mesleki belgesi ve önceki sigorta kaydı teşvik şartlarını etkileyebilir.

2. İşe giriş bildirgesini zamanında verin: Sigortalı çalışmaya başlamadan önce SGK'ya bildirilmelidir.

3. Teşvik tanımlamasını yapın: SGK'nın işveren sistemindeki teşvik sorgulama ekranından sigortalının hangi desteğe uygun olduğunu görün.

4. Bildirgede doğru kanun numarasını seçin: Aylık prim ve hizmet belgesinde sigortalı için uygun teşvik kanun numarasını işaretleyin.

5. Primi süresinde ödeyin: Teşvik dışındaki prim tutarını son ödeme gününü kaçırmadan yatırın.

6. Kayıtları saklayın: Teşvike dayanak olan belgeleri denetim ihtimaline karşı dosyalayın.

Örnek: Yeni Eleman Alan Küçük Bir İşletme

Beş çalışanı olan bir matbaa, artan siparişler nedeniyle iki yeni eleman almaya karar verir. Mali müşaviri, adaylardan birinin İŞKUR'a kayıtlı işsiz olduğunu ve mesleki yeterlilik belgesi taşıdığını fark eder; bu bilgi işveren teşvikleri açısından avantaj sağlayabilir.

İşletme, ücretsiz iş ilanı ver sayfasında hazırladığı ilanda mesleki belgeyi tercih sebebi olarak yazar. İşe alımdan sonra mali müşavir teşvik sorgulama ekranında uygun desteği görür ve bildirgede ilgili kanun numarasını seçer. İşletme primlerini zamanında ödediği sürece indirim her ay bildirgeye yansır.

Teşvikin Geri İstenmesine Yol Açan Hatalar

Teşvikin geri istenmesine yol açan hataların başında, şartları sağlamayan bir sigortalı için kanun numarası seçmek gelir. Bu durumda yararlanılan tutar gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri istenebilir.

İkinci hata, primi son ödeme gününden sonra yatırmaktır; genel prim indiriminde zamanında ödeme şartı vardır. Üçüncüsü, fiilen çalışmayan kişileri sigortalı göstermektir; bu durum teşvikin iadesinin yanında ağır yaptırımlara da yol açar. İşveren teşvikleri karmaşık bir alan olduğu için bildirgeleri bir mali müşavirle hazırlamak bu riskleri azaltır.

Geçmiş Dönem İçin Teşvik Kullanılabilir mi?

Geçmiş dönem için işveren teşvikleri ancak ilgili kanun buna imkân tanıdığında ve belirlenen süre içinde kullanılabilir. Bazı düzenlemeler, zamanında yararlanılmamış teşviklerin sonradan talep edilmesine sınırlı bir süre için izin vermiştir.

Böyle bir hak doğduğunda başvuru, düzeltme bildirgeleri ve SGK'ya yapılacak yazılı taleplerle yürütülür. Kullanılmamış bir teşvik olduğunu düşünüyorsanız dönemleri listeleyip SGK il müdürlüğüne ya da mali müşavirinize danışmak, hakkın hâlâ geçerli olup olmadığını öğrenmenin yoludur.