İçeriğe geç

İşten Ayrıldıktan Sonraki Haklar Nelerdir?

İnceleyenisbul.net Editöryal Ekibi
Yayınlanma
Güncelleme
Okuma süresi4 dk

Bu içerik nasıl hazırlandı? İçerik, alanında uzman yazarlar tarafından hazırlanmış, güncel iş kanunu ve saha deneyimine göre incelenmiştir.

Isten Ayrildiktan Sonraki Haklar Nelerdir?

İşten ayrılma sonrasında çalışanın talep edebileceği başlıca haklar; son ayın ücreti, kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti, şartları oluşmuşsa kıdem ve ihbar tazminatı, işsizlik ödeneği ve çalışma belgesidir. Bu haklardan hangisinin doğduğu, ayrılışın kimin tarafından ve hangi nedenle yapıldığına bağlıdır.

Örneğin kendi isteğiyle istifa eden bir çalışan son maaşını ve izin ücretini alır, ama kural olarak kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği alamaz. İşveren tarafından haklı bir neden olmadan çıkarılan bir çalışan ise bu hakların tamamını talep edebilir.

Son Maaş ve İzin Ücreti

Son maaş, çalışılan son günlerin ücretini; izin ücreti ise hak kazanılıp kullanılmamış yıllık izin günlerinin karşılığını kapsar. İşten ayrılma nedeni ne olursa olsun bu iki ödeme çalışana yapılır.

İş Kanunu'nun 59. maddesi, sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin kullanılmayan izin sürelerinin ücretinin, sözleşmenin bittiği tarihteki ücret üzerinden ödeneceğini düzenler. Bordronuzda bu kalemin yer alıp almadığını kontrol edin.

Kıdem Tazminatı Kimlere Ödenir?

Kıdem tazminatı, aynı işverenin yanında bir yılını dolduran çalışanın işten ayrılma nedeni kanundaki listeye uyduğunda doğan bir haktır. İşverenin haklı bir neden olmadan yaptığı fesih, işçinin haklı nedenle fesih yapması, askerlik, emeklilik ve kadın işçinin evlendikten sonraki bir yıl içinde ayrılması bu nedenler arasındadır.

Tutar, her tam çalışma yılı için son brüt ücret esas alınarak hesaplanır ve kanuni tavanla sınırlanır. Kendi rakamlarınızı görmek için Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama aracına giriş tarihinizi, çıkış tarihinizi ve brüt ücretinizi girebilirsiniz.

İhbar Tazminatı Ne Zaman Doğar?

İhbar tazminatı, belirsiz süreli bir iş sözleşmesini kanundaki bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır. Süre, çalışanın kıdemine göre İş Kanunu'nun 17. maddesinde kademeli olarak belirlenmiştir.

Bu tazminat yalnız işverenin değil, çalışanın da ödeyebileceği bir tazminattır. Bildirim süresine uymadan aniden işi bırakan bir çalışandan işveren ihbar tazminatı isteyebilir; bu yüzden işten ayrılma kararını verdiğinizde bildirim süresine uymak önemlidir.

İşsizlik Ödeneğinden Kimler Yararlanır?

İŞKUR'un ödediği işsizlik ödeneği, işini kendi isteği ve kusuru olmadan kaybeden ve yeterli prim gününe sahip sigortalılar içindir. Başvurunun, iş sözleşmesinin sona ermesinden sonraki otuz gün içinde yapılması gerekir.

İŞKUR'un işsizlik ödeneği sayfası, başvurunun İŞKUR birimlerine şahsen ya da e-Devlet ve İŞKUR'un elektronik kanalları üzerinden yapılabildiğini belirtir. Süresinde yapılmayan başvurularda gecikilen gün sayısı, toplam hak sahipliği süresinden düşülür.

Sağlık Güvencesi Ne Olur?

İşsizlik ödeneği alan kişiler, ödeme yapılan günler boyunca genel sağlık sigortası kapsamında kalır ve primleri İşsizlik Sigortası Fonu'ndan yatırılır. Bakmakla yükümlü oldukları aile üyeleri de bu süre içinde sağlık hizmetlerinden yararlanabilir.

Ödenek almayan ve yeni bir işe de girmeyen kişilerin sağlık güvencesi durumu, hanedeki diğer sigortalılara ve gelir durumuna göre değişir. Bu konuda belirsizlik varsa SGK il müdürlüklerinden ya da Alo 170 hattından bilgi alın.

Çalışma Belgesi İstemek

İş Kanunu'nun 28. maddesi, işten ayrılan işçiye işinin türünü ve süresini gösteren bir çalışma belgesi verilmesini düzenler. Bu belge, yeni işvereninize deneyiminizi resmî olarak kanıtlamanın en kolay yoludur.

Belgenin vaktinde verilmemesi ya da gerçeğe aykırı bilgi içermesi hâlinde, zarar gören işçi eski işverenden tazminat isteyebilir. Ayrılırken belgeyi yazılı olarak talep etmek, ileride yaşanabilecek gecikmeleri önler.

Ayrılış Nedeni Kodunu Kontrol Etmek

İşten ayrılma sonrasında işverenin SGK'ya bildirdiği ayrılış nedeni kodu, işsizlik ödeneği başta olmak üzere bazı hakları doğrudan etkiler. İstifa gibi gösterilen bir ayrılış, ödenek hakkını ortadan kaldırabilir.

Ayrılıştan birkaç gün sonra e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünüzde bu kodu kontrol edin. Kod gerçek ayrılış nedeninizi yansıtmıyorsa önce işvereninizden düzeltme isteyin, sonuç alamazsanız hukuki yollara başvurun.

İşten Ayrılma Sonrası Hak Arama Adımları

İşten ayrılma sonrası haklarınız ödenmediyse şu sırayı izleyebilirsiniz:

  1. Bordro, sözleşme, banka dökümü ve yazışmalar gibi belgeleri toplayın.

  2. Alacaklarınızı yazılı olarak işverenden talep edin.

  3. Anlaşma sağlanamazsa işçilik alacakları için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurun.

  4. Arabuluculukta uzlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açın.

  5. Süreç boyunca tarihleri ve görüşmeleri not ederek saklayın.

Örnek Senaryo: Şube Kapanınca Çıkarılan Bir Çalışan

Dört yıl çalıştığı mağaza kapandığı için işten çıkarılan bir satış danışmanını düşünün. Bu kişi son maaşını, kullanmadığı izinlerin ücretini, kıdem tazminatını ve bildirim süresi verilmediyse ihbar tazminatını talep edebilir.

Aynı kişi prim şartlarını sağlıyorsa otuz gün içinde İŞKUR'a başvurarak işsizlik ödeneği alabilir. Bu süre içinde yeni iş aramaya başlamak için iş ilanları sayfasından kendi şehrindeki satış pozisyonlarına bakabilir.

İbraname İmzalarken Dikkat

İbraname, işten ayrılma sırasında çalışanın işverenden alacaklarını aldığını beyan ettiği belgedir. İmzalamadan önce belgede yazan tutarların hesabınıza gerçekten yatırıldığını ve hangi kalemleri kapsadığını kontrol edin.

İbranamenin geçerli olması için kanunda aranan şekil şartları vardır; belge boş tutarlarla ya da ödeme yapılmadan imzaya sunuluyorsa imzalamayın. Tereddüt ettiğinizde bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna danışabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Deneme süresi içinde iki taraf da bildirim beklemeden ve tazminat ödemeden sözleşmeyi bitirebilir. Ancak bu dönemde çalışılan günlerin ücreti ve diğer hakları saklıdır; çalışılan günlerin parası ödenmek zorundadır. İşverenin bu dönemde sizi sigortaya bildirmiş olması da gerekir, bu yüzden hizmet dökümünüzü kontrol edin.

Evet, yeni bir işe başlamak için yasal bir bekleme süresi yoktur. Yalnız işsizlik ödeneği alıyorsanız yeni işe başladığınızı İŞKUR'a bildirmeniz gerekir; aksi hâlde yapılan fazla ödemeleri geri ödemek zorunda kalabilirsiniz. Önceki işverenle rekabet yasağı sözleşmesi imzaladıysanız yeni işin bu sözleşmeye uygunluğunu da kontrol edin.

isbul.net'te önceki pozisyonunuzla bir arama yapıp sonuçlar sayfasında İş Alarmı Kur seçeneğini açabilirsiniz. Böylece aynı unvan ve şehirde yayınlanan yeni ilanlar size bildirim olarak gelir. Arama sonuçlarını Tarih filtresiyle son günlere daraltmak da güncel ilanlara odaklanmanızı sağlar.

Editör

Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Uzmanlık Alanları

Kariyerİş RehberiMeslek TanıtımlarıSektör AnalizleriKişisel GelişimProfesyonel Gelişim
1.090
Yayınlanmış yazı

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?

Yorumlar

1000

En az 3 karakter. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.

Yorumlar yükleniyor...

Paylaş: