İş Sağlığı ve Güvenliği Sertifikası Kimlere Gerekir?

İş sağlığı ve güvenliği sertifikası, bir işyerinde iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ya da diğer sağlık personeli olarak görev alacak kişilerin taşıması gereken yetki belgesidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene bu hizmeti yetkili kişilerden almayı yükler; belgesi olmayan biri bu görevlere atanamaz.
Sertifika arayan kişilerin önemli bir kısmı aslında başka bir belgeyi, yani her çalışanın aldığı temel İSG eğitim belgesini kastediyor. Aşağıda iki belgeyi ayırıyor, uzmanlık sertifikasının kimler için zorunlu olduğunu ve nasıl alındığını sırayla anlatıyoruz.
İş Sağlığı ve Güvenliği Sertifikası Ne İşe Yarar?
İş sağlığı ve güvenliği sertifikası, sahibine işyerinde risk değerlendirmesi yapma, önleyici tedbir önerme ve çalışanlara eğitim verme yetkisi tanır. Belge sahibi, İSG-KATİP sistemi üzerinden işyerlerine görevlendirilir ve yaptığı hizmet bu sistemde kayıt altına alınır.
İSG uzmanlık belgesi olmadan bir kişi işyerinin risk değerlendirmesini imzalayamaz, denetimde uzman olarak gösterilemez. İşveren bu hizmeti belgesiz birinden alırsa idari para cezasıyla karşılaşabilir; bu yüzden ilanlarda belge sınıfı açıkça yazılır. Açık pozisyonlarda hangi sınıfın istendiğini iş güvenliği uzmanı iş ilanlarında görebilirsiniz.
Sertifika Kimler İçin Zorunludur?
İş güvenliği uzmanı olarak çalışmak isteyen mühendis, mimar ve teknik eleman için sertifika zorunludur. Aynı şekilde işyeri hekimliği yapacak hekimler ve diğer sağlık personeli (DSP) olarak görev alacak hemşire, sağlık memuru gibi meslek mensupları da kendi alanlarının belgesini almak zorundadır.
İşverenin kendisi de belirli koşullarda iş güvenliği hizmetini üstlenebilir, ancak bunun için de ilgili eğitimi tamamlayıp belge alması gerekir. Bu imkân yalnız az tehlikeli sınıftaki küçük işyerleri için tanınır; şartları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yönetmeliğinde yer alır.
A, B ve C Sınıfı Belgeler Arasındaki Fark
İş güvenliği uzmanlığı belgesi üç sınıfa ayrılır ve her sınıfın çalışabileceği işyeri tehlike sınıfına göre belirlenir. C sınıfı belge az tehlikeli işyerlerinde, B sınıfı tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde, A sınıfı ise çok tehlikeli işyerleri dahil her işyerinde görev yapma yetkisi verir.
İş güvenliği uzmanı genellikle C sınıfıyla başlar ve fiilen görev yaptığı süreyi doldurduktan sonra sınavla üst sınıfa geçer. Doktora derecesi ya da Bakanlıkta iş müfettişliği gibi deneyimler üst sınıfa doğrudan başvuru imkânı sağlayabilir; bu istisnalar yönetmelikte tek tek sayılmıştır.
İş Güvenliği Uzmanı Olmak İçin Hangi Bölüm Gerekir?
İş güvenliği uzmanı adayı mühendislik ya da mimarlık fakültesi mezunu, teknik eğitim fakültesi mezunu veya iş sağlığı ve güvenliği önlisans programı mezunu olmalıdır. Önlisans mezunları, yani İSG teknikerleri, doğrudan C sınıfı belge için sınava girebilir. Belgesini alan uzman ve teknikerler, iş başvurusu yaparken belge sınıfını özgeçmişte açıkça belirtmelidir.
İş güvenliği alanında çalışmak isteyen ama bu bölümlerden mezun olmayan kişiler uzmanlık belgesi alamaz. Bu kişiler için seçenek, işyerindeki İSG kurullarında çalışan temsilcisi ya da destek elemanı olarak görev almaktır; bu görevler için ayrı ve daha kısa eğitimler yeterlidir.
Sertifika Nasıl Alınır?
İş sağlığı ve güvenliği sertifikası için önce Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir eğitim kurumunda teorik ve uygulamalı eğitim tamamlanır. Ardından Bakanlık adına yapılan sınava girilir ve başarılı olan aday, İSG-KATİP üzerinden belgesini alır.
İSG eğitiminin süresi ve sınav takvimi her dönem resmî kaynaklarda ilan edilir. Eğitim kurumunu seçerken yetki belgesinin güncel olup olmadığını Bakanlığın listesinden kontrol etmek, emeğinizin boşa gitmemesi için şarttır.
Çalışanların Aldığı Temel İSG Eğitim Belgesi
Temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, işe yeni başlayan her çalışana işveren tarafından verilmesi gereken zorunlu bir eğitimdir. 6331 sayılı Kanun'un 17. maddesi bu eğitimi işverenin yükümlülüğü olarak tanımlar ve eğitim sonunda çalışana katılım belgesi düzenlenir.
İSG eğitim belgesi, uzmanlık sertifikası değildir ve kimseye işyerinde uzman olarak çalışma yetkisi vermez. İş başvurusunda "İSG belgesi" istenen ilanlar çoğunlukla bu temel eğitimi kasteder; çalıştığınız işyeri değişse de eğitim yeni işyerinin risklerine göre tekrarlanabilir.
İş Güvenliği Uzmanları Nerede Çalışır?
İş güvenliği uzmanı ya doğrudan bir işyerinin kadrosunda ya da ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde (OSGB) çalışır. OSGB'ler birden fazla işyerine hizmet verdiği için yeni belge alan uzmanlar deneyim kazanmak amacıyla bu birimleri sık tercih eder.
İş sağlığı ve güvenliği sertifikası sahibini arayan işverenler ilanda belge sınıfını, sektörü ve beklentilerini belirtir. İlanlarda belge sınıfı, sektör ve sahada fiilen bulunma beklentisi genellikle açıkça belirtilir.
İSG Teknikeri ile Uzman Arasındaki Fark
İSG teknikeri, iş sağlığı ve güvenliği önlisans programını bitirmiş kişidir ve diploması tek başına uzman olarak görev yapma yetkisi vermez. Tekniker, sınavı geçip C sınıfı belge aldığında iş güvenliği uzmanı unvanını kazanır.
İSG teknikeri belge almadan önce de uzmanların yanında saha takibi, kayıt tutma ve eğitim organizasyonu gibi destek işlerinde çalışabilir. Bu tür pozisyonlar iş sağlığı ve güvenliği teknikeri iş ilanları arasında yayımlanır.
Belgenin Geçerliliği ve Takibi
İş sağlığı ve güvenliği sertifikası belirli bir süreyle sınırlı değildir, ancak belgenin kullanılabilmesi için sahibinin İSG-KATİP kaydının aktif olması gerekir. Görevlendirme, sözleşme ve çalışma süreleri bu sistemde izlenir.
İş güvenliği uzmanı, mevzuatta yapılan değişiklikleri izlemek ve yenileme eğitimlerine katılmakla da yükümlüdür. Görev yaptığı işyerinin tehlike sınıfı değişirse, belgesinin bu sınıfa yetip yetmediğini yeniden kontrol etmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Resmî kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — mevzuat.gov.tr

Editör
Merhaba, ben Aynur Topal. Editör olarak içerik üretimi, metin düzenleme, imla ve dil bilgisi kontrolleri konusunda özenli ve titiz bir şekilde çalışma üretiyorum.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar


