İş sağlığı ve güvenliği teknikeri, çalışma ortamlarındaki riskleri tespit eden, önleyici tedbirleri hayata geçiren ve iş kazalarını en aza indirmeye çalışan kişidir. Fabrikalar, şantiyeler, hastaneler, lojistik depoları gibi pek çok farklı ortamda görev yapar. Günlük iş akışının içinde sahadayken bile kural ve prosedürlerin doğru uygulanıp uygulanmadığını takip etmek, bu mesleğin özüdür.
Teknikerler, mühendislerle aynı ekipte çalışsa da görev dağılımı farklıdır. Mühendisler daha çok sistem kurgusu ve yasal süreçlerle ilgilenirken teknikerler sahada uygulamayı yürütür. Risk değerlendirme formlarını doldurur, kişisel koruyucu donanım denetimlerini yapar, iş güvenliği eğitimlerine destek verir ve kazaların ardından kök neden analizine katkı sağlar.
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikerinin Görev ve Sorumlulukları
Bu pozisyonun sorumlulukları sektöre ve işyeri büyüklüğüne göre farklılık gösterebilir. Ama genel olarak şu görevler teknikerin iş tanımında yer alır:
Çalışma alanlarında periyodik güvenlik denetimleri yapmak
Risk değerlendirme çalışmalarına katılmak ve bulguları kayıt altına almak
Kişisel koruyucu donanımların (KKD) kullanımını ve bakımını izlemek
İş kazası veya ramak kala olaylarını raporlamak, kök neden analizine destek vermek
Acil durum planları ve tahliye tatbikatlarının organizasyonuna yardımcı olmak
Yeni işe başlayan çalışanlara oryantasyon kapsamında ISG eğitimi vermek
Ekipmanlara ait periyodik kontrol kayıtlarını tutmak ve takip etmek
Yasal mevzuat gerekliliklerinin sahada karşılanıp karşılanmadığını kontrol etmek
OSGB ya da kurum bünyesindeki iş güvenliği uzmanlarına veri ve rapor sağlamak
Bunların yanında tehlikeli madde depolama koşullarını denetlemek, gürültü ve aydınlatma ölçümleri gibi çevre koşullarını kaydetmek de teknikerin sık yaptığı işler arasında sayılabilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikeri Hangi Sektörlerde Çalışır?
İş güvenliği teknikeri için iş imkânı oldukça geniş. Türkiye'de tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin büyük çoğunluğunda bu pozisyona ihtiyaç duyulur. Başlıca çalışma alanları şunlardır:
İmalat ve üretim tesisleri
İnşaat ve altyapı şantiyeleri
Madencilik işletmeleri
Kimya ve petrokimya fabrikaları
Lojistik ve depo merkezleri
Enerji üretim tesisleri
Hastane ve sağlık kuruluşları
Belediyeler ve kamu kurumları
Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB)
OSGB'lerde çalışmak, birden fazla firmaya hizmet vermek anlamına gelir. Bu hem saha deneyimini hızlandırır hem de farklı sektörleri tanıma fırsatı sunar. Ama yoğun seyahat ve yoğun tempo göze alınmalı.
İş Güvenliği Teknikeri Olmak İçin Gereken Nitelikler
Bu mesleğe giriş için hem eğitim hem de sertifika şartı bulunur. Teknik bilginin yanında iletişim becerisi, dikkat ve soğukkanlılık da işin olmazsa olmazlarındandır.
Eğitim Şartı
İş sağlığı ve güvenliği teknikeri olmak için en az iki yıllık önlisans eğitimi gerekir. İş Sağlığı ve Güvenliği önlisans programı bu alanda en doğrudan yolu sunar. Makine, elektrik, kimya veya inşaat gibi teknik önlisans bölümlerini bitirenler de belirli koşulları sağlayarak bu alanda çalışabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği bölümü hakkında daha fazla bilgi alarak hangi programın sana uygun olduğuna karar verebilirsin.
Sertifika ve Belgelendirme
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre iş güvenliği uzmanı olarak görev yapabilmek için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı onaylı sertifika zorunludur. Teknikerler bu kapsamda C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı için belge alabilir; deneyim ve eğitimle birlikte B ve A sınıfına geçiş mümkündür. MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu) tarafından yetkilendirilmiş sınav ve belgelendirme kuruluşları aracılığıyla bu belgeler alınır.
Aranan Kişisel Beceriler
Saha gözlem yeteneği ve ayrıntılara dikkat
Raporlama ve yazılı iletişim becerisi
Çalışanlara eğitim verirken açık ve net anlatım
Mevzuat değişikliklerini takip etme alışkanlığı
Stresli anlarda (kaza, acil durum) sakin kalabilmek
Temel ofis programları ve ISG yazılımlarını kullanabilmek
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikeri Mesleğinde Yükselme İmkânları
İş güvenliği alanında kariyer doğrusal bir çizgide ilerler. Deneyim ve belge seviyeleri bu çizgide belirleyici rol oynar.
Kariyer Aşaması | Pozisyon | Gerekli Sertifika / Koşul |
|---|---|---|
Giriş seviyesi | İSG Teknikeri / İş Sağlığı ve Güvenliği Personeli iş ilanları | Önlisans + C sınıfı belge |
Orta seviye | İSG Uzmanı / Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Şefi iş ilanları | B sınıfı belge + deneyim |
Üst seviye | A sınıfı belge + lisans | |
Yönetim seviyesi | Kapsamlı deneyim + çevre bilgisi |
Alandaki yükselişi belirleyen tek şey belge değil. Gerçek saha deneyimi, iyi raporlama alışkanlığı ve çalışanlarla kurulan güven ilişkisi de kariyeri şekillendirir. Bazı teknikerler zamanla OSGB kurmayı ya da bağımsız danışmanlık yapmayı tercih eder.
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikeri ile İlgili Meslekler
İş güvenliği alanında farklı uzmanlaşma yolları ve kariyer alternatifleri mevcut. Çevre yönetimi ile ISG'yi birlikte yürüten Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Mühendisi iş ilanlarını inceleyebilir ya da üst yönetim pozisyonlarına göz atmak için Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Lideri iş ilanlarını takip edebilirsin. Bu meslekler, teknikerliğin ilerisinde hedef olarak da değerlendirilebilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikerinin Çalışma Koşulları ve Maaşları
İş güvenliği teknikerleri genellikle tam zamanlı çalışır. Sektöre göre çalışma ortamı ciddi biçimde değişir; ofis merkezli bir pozisyon bekleyenler için inşaat veya madencilik sektörü sürpriz olabilir. Çünkü bu sektörlerde günün büyük bölümü sahada geçer, hava koşulları ve fiziksel zorluklara maruz kalınır.
Maaş seviyesi deneyim, sertifika sınıfı, çalışılan sektör ve işyerinin büyüklüğüne bağlı olarak değişir. C sınıfı belgeli ve az deneyimli bir tekniker asgari ücrete yakın başlangıç alırken yıllarını dolduran, B veya A sınıfı belgeye yönelen profesyoneller belirgin biçimde daha yüksek ücret alır. Çok tehlikeli sınıftaki işyerleri ve büyük holdingler genellikle sektör ortalamasının üzerinde ücret öder. Kesin rakam vermek güç çünkü piyasa koşulları ve toplu sözleşmeler büyük fark yaratır.
Yan haklar açısından bakıldığında SGK kaydı, yol ve yemek desteği standart kabul edilir. Kimi işyerlerinde araç tahsisi ya da yakıt desteği de söz konusu olabilir; özellikle birden fazla noktayı gezen OSGB teknikerleri için bu önemli bir kriter haline gelebilir.
Kimler İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikeri Mesleğine Yönelmeli?
İş güvenliği teknikerliği, masa başı rutin işten kaçan ama aynı zamanda insanlarla doğrudan iletişim kurmaktan keyif alan kişilere uygun. Saha dinamiklerini seviyorsan, her gün yeni bir durum veya sorunla karşılaşmaktan rahatsız olmuyorsan ve "kurallara uyulmasını sağlamak" seni tatmin ediyorsa bu kariyer anlamlı hissettirilebilir.
Öte yandan sabır şart. Çalışanları sürekli ikaz etmek, aynı konuyu tekrar tekrar anlatmak ve bazen yönetimle çatışmak da işin parçası. Doğrusu, bu meslek kolay değil; ama anlamlı. Bir iş kazasını önlediğini gördüğünde bunu hissediyorsun.
Teknik önlisans mezunlarının yanı sıra dönüşüm yapmak isteyen lise mezunları da açık öğretim ve mesleki eğitim yollarını araştırabilir. Bu noktada İş Sağlığı ve Güvenliği Mühendisi iş ilanlarını da inceleyerek lisans düzeyinde bir kariyer hedefinin sizin için uygun olup olmadığını değerlendirebilirsin.