İçeriğe geç

İlk İş Deneyiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

İnceleyenisbul.net Editöryal Ekibi
Yayınlanma
Güncelleme
Okuma süresi4 dk
Ilk Is Deneyiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

İlk iş deneyiminde dikkat edilmesi gereken konular üç başlıkta toplanır: haklarınızı bilmek, ilk aylarda düzenli bir öğrenme planı izlemek ve yöneticinizden açıkça geri bildirim istemek. Deneme süresinin nasıl işlediğini, maaş bordrosunun neyi gösterdiğini ve sigorta kaydınızın nasıl kontrol edildiğini bilen bir çalışan, iş hayatına daha sakin bir başlangıç yapar.

Okul ile iş arasındaki en büyük fark, öğrenmenin artık sınavla değil sonuçla ölçülmesidir. İlk işte kimse sizden her şeyi bilmenizi beklemez; beklenen, aynı hatayı tekrar etmemeniz ve sorumluluğu adım adım büyütmenizdir.

İlk İş Deneyiminde Neler Beklenir?

İlk iş deneyiminde işveren sizden temel görevleri öğrenmenizi, iş disiplinine uymanızı ve ekibin çalışma düzenine uyum sağlamanızı bekler. Teknik bilgi kadar zamanında gelmek, verilen işi takip etmek ve iletişimde açık olmak da değerlendirilir.

Bu dönemde işin bir kısmı tekrar eden, basit görünen görevlerden oluşabilir. Bu görevler işin temelini öğrenmenin yoludur; onları özenle yapmak, daha karmaşık işlerin size verilmesini hızlandırır. Deneyim şartı aranmayan pozisyonları görmek isteyenler deneyimsiz iş ilanlarına bakabilir.

Deneme Süresi Nasıl İşler?

Deneme süresi, iş sözleşmesine yazılmışsa tarafların birbirini tanıdığı ve bu süre içinde bildirim süresi olmadan ayrılabildiği dönemdir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi, deneme kaydının iki ayı aşamayacağını, ancak toplu iş sözleşmesinde bu sürenin dört aya çıkarılabileceğini söyler.

Deneme süresinde çalıştığınız günlerin ücreti ve diğer hakları saklıdır; sözleşme bu sürede sona erse bile çalıştığınız günlerin ücreti ödenir. Sözleşmenizde deneme kaydı olup olmadığını ve süresini işe başlarken okuyarak öğrenin.

İlk Üç Ay İçin Öğrenme Planı

İlk aylarda bir öğrenme planı kurmak, uyum sürecini belirsizlikten çıkarır. Aşağıdaki sıra hemen her işe uyarlanabilir:

  1. İlk hafta görev tanımınızı ve kullanacağınız programları listeleyin.

  2. İkinci haftadan itibaren her gün öğrendiğiniz bir işi kısa bir nota yazın.

  3. İlk ayın sonunda yöneticinizle kısa bir değerlendirme görüşmesi isteyin.

  4. İkinci ayda tek başınıza yürütebileceğiniz bir görevi üstlenmeyi önerin.

  5. Üçüncü ayın sonunda notlarınızı gözden geçirip eksik kalan konuları belirleyin.

Geri Bildirim Nasıl İstenir?

Geri bildirim istemenin en etkili yolu, genel bir "Nasıl gidiyorum?" sorusu yerine belirli bir işi sormaktır. "Dünkü raporda neyi farklı yapmalıydım?" sorusu, yöneticinize somut bir cevap verme imkânı tanır.

Aldığınız eleştiriyi savunmaya geçmeden dinleyin ve bir sonraki işte uyguladığınızı gösterin. İlk iş deneyiminde bu döngüyü birkaç kez tamamlamak, öğrenmeye açık bir çalışan olarak tanınmanızı sağlar.

İlk İş Deneyiminde İletişim Dili

İlk iş deneyiminde iletişimin kısa, açık ve yazılı izi olan bir dille kurulması, yanlış anlaşılmaları azaltır. Sözlü verilen bir görevi e-postayla ya da mesajla özetleyip "doğru anladım mı?" diye teyit etmek, iki taraf için de bir kayıt oluşturur.

Ekipte kullanılan kısaltmaları ve iç terimleri bir sözlük gibi not etmek de uyumu hızlandırır. Anlamadığınız bir terimi toplantıdan sonra sormak, toplantı boyunca tahmin yürütmekten daha az zaman kaybettirir.

Hata Yaptığınızda Ne Yapmalısınız?

Hata yaptığınızda ilk iş, bunu fark ettiğiniz anda sorumlu kişiye bildirmektir. Hatayı saklamak, küçük bir sorunu ekibin tamamını etkileyen bir krize dönüştürebilir.

Bildirirken ne olduğunu, nasıl düzeltilebileceğini ve tekrar etmemesi için ne yapacağınızı kısaca anlatın. Bu yaklaşım, hatanın kendisinden daha çok hatırlanır ve güven kazandırır.

İlk Maaş Bordrosunu Okumak

Maaş bordrosu, brüt ücretinizden hangi kesintilerin yapılarak net ücretinize ulaşıldığını gösteren belgedir. Bordroda sigorta primi işçi payı, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi gibi kalemler ayrı ayrı yer alır.

İlk iş deneyimi yaşayan çalışanların bir kısmı, iş teklifinde konuşulan ücretin brüt mü net mi olduğunu bordroyu görünce fark eder. Teklifteki tutarın karşılığını önceden görmek için maaş hesaplama aracında brütten nete ya da netten brüte hesap yapabilirsiniz.

Sigorta Kaydınızı Kontrol Edin

İşveren sizi çalışmaya başlamadan önce SGK'ya bildirmekle yükümlüdür. Bu kaydın yapılıp yapılmadığını e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümünüze bakarak görebilirsiniz.

Hizmet dökümünde işe giriş tarihinizi ve her ay bildirilen gün sayısını kontrol edin. Eksik gün ya da yanlış tarih görürseniz önce işvereninizin insan kaynakları birimine sorun; düzelmezse SGK'ya başvurabilirsiniz.

Örnek: Stajdan Kadroya Geçen Bir Mezun

Bir muhasebe bürosunda staj yapıp aynı yerde işe başlayan bir mezunu düşünün. Stajda gözlem yapan bu kişi, kadroya geçtiğinde fatura girişi ve banka mutabakatı gibi işlerin sorumluluğunu doğrudan üstlenir.

Bu mezunun ilk iş deneyimini güçlü geçirmesi için yaptığı her işlemi kontrol listesiyle yürütmesi ve ay sonu kapanışlarında neyin kendisine düştüğünü yazılı olarak netleştirmesi yeterlidir. Stajdaki tanıdık ortam bir avantajdır, ama sorumluluğun değiştiğini ekibe davranışıyla göstermesi gerekir.

İlk İşten Ne Zaman Ayrılmak Düşünülmeli?

İlk işten ayrılmayı düşünmeden önce, sorunun geçici bir uyum zorluğu mu yoksa kalıcı bir uyumsuzluk mu olduğunu ayırt etmek gerekir. İlk aylardaki yorgunluk ve belirsizlik, yeni bir işe başlayan herkesin yaşayabileceği bir durumdur.

Ücretin düzenli ödenmemesi, sigorta kaydının yapılmaması ya da sürekli mobbing gibi durumlar ise beklemekle düzelmeyen sorunlardır. Böyle bir durumda haklarınızı öğrenip yazılı kayıt tutarak hareket edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Fazla çalışma, kanunda belirlenen sınırlar içinde ve işçinin yazılı onayı alınarak yapılabilir. Yapılan fazla mesainin ücreti zamlı ödenir ve bordroda ayrı satırda görünür. Talepler düzenli hâle geldiyse çalışma saatlerinizi kendi notlarınızda tutmanız, ileride doğabilecek bir anlaşmazlıkta işinize yarar.

İzne hak kazanmak için işyerinde geçen ilk tam yılınızı doldurmanız gerekir; deneme dönemi de bu hesaba sayılır. Bu süre dolmadan izin isteyebilirsiniz, ancak verilip verilmemesi işverenin takdirindedir. Kazandığınız gün sayısını görmek için isbul.net'teki yıllık izin hesaplama aracına başlangıç tarihinizi girebilirsiniz.

İlk işinizde öğrendiğiniz programları, üstlendiğiniz sorumlulukları ve tamamladığınız projeleri özgeçmişinize ekleyin. isbul.net'te güncellediğiniz özgeçmişinizle başvurduğunuz ilanları Başvurularım bölümünde takip edebilir, aynı pozisyon için kurduğunuz bildirimle yeni yayınlanan ilanları kaçırmazsınız.

Resmî kaynaklar

Editör

Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Uzmanlık Alanları

Kariyerİş RehberiMeslek TanıtımlarıSektör AnalizleriKişisel GelişimProfesyonel Gelişim
1.090
Yayınlanmış yazı

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?

Yorumlar

1000

En az 3 karakter. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.

Yorumlar yükleniyor...

Paylaş: