Başarısızlıktan Ders Çıkarmak: Hatayı Öğrenmeye Çevirin

Başarısızlıktan ders çıkarmak, olumsuz bir sonucu kişisel bir yargıya çevirmeden incelemek ve bir sonraki denemede neyin değişeceğine karar vermektir. Başarısızlığı "dost" yapan şey, kendisi değil, ardından sorulan doğru sorulardır.
Aynı hatayı tekrar eden kişi ile ondan öğrenen kişi arasındaki fark şanstan gelmez. Fark, olay soğuduktan sonra oturup ne olduğunu yazıya dökmekte ve kontrol edilebilir olanı ayırmaktadır.
Başarısızlık Neden Öğretici Olabilir?
Başarısızlık, planla gerçek arasındaki farkı somut olarak gösterdiği için öğreticidir. Başarılı bir sonuç neyin işe yaradığını tam söylemez; ters giden bir iş ise zayıf halkayı açıkça ortaya koyar.
Başarısızlığın bu öğretici yanı, ancak incelenirse ortaya çıkar. İncelenmeyen bir olumsuzluk yalnızca kırgınlık bırakır; incelenen bir olumsuzluk ise bir sonraki adım için veri sağlar. Bu yüzden ilk iş, duyguyu bastırmak değil, onu yatıştırıp masaya oturmaktır. Olayı düşünmek bile midenizi düğümlüyorsa önce başarısızlık korkusunun işaretlerine bakmak, kaygının değerlendirmeyi nasıl çarpıttığını görmenizi kolaylaştırır.
Her Başarısızlık Bir Ders İçerir mi?
Her başarısızlık aynı ölçüde ders içermez; bazı sonuçlar sizin kararlarınızdan değil, koşulların rastlantısal bir araya gelmesinden doğar. Doğru bir hazırlıkla girilen görüşmede başka bir adayın tam aranan deneyime sahip olması buna örnektir.
Rastlantısal sonuçlarla davranıştan doğan sonuçları ayırmak, gereksiz değişiklik yapmanın önüne geçer. İşe yarayan bir yöntemi tek bir olumsuz sonuç yüzünden bırakmak, yeni bir hataya kapı açar. Aynı olumsuzluk farklı koşullarda tekrar ediyorsa orada bir ders aramaya değer.
Başarısızlıktan Ders Çıkarmanın Adımları
Başarısızlıktan ders çıkarmanın yolu, olayı belirli bir sırayla incelemektir; sırasız düşünmek, aynı kaygıyı dönüp durmaktan öteye geçmez. Aşağıdaki adımları kâğıt üzerinde uygulamak işe yarar:
Olay üzerinden en az bir gece geçmesini bekleyin; sıcak öfkeyle yapılan değerlendirme taraflı olur.
Hedefi ve ortaya çıkan sonucu iki ayrı cümleyle yazın.
Sonucu etkileyen etkenleri listeleyin ve her birinin yanına "benim kontrolümde" ya da "dışımda" notu düşün.
Kontrolünüzdeki etkenlerden en fazla ikisini seçin; hepsini birden düzeltmeye çalışmak dağınıklık getirir.
Seçtiğiniz etkenler için bir sonraki denemede neyi farklı yapacağınızı somut bir davranışla tanımlayın.
Yeni denemeden sonra aynı listeye dönüp değişikliğin işe yarayıp yaramadığını kontrol edin.
Kendini Suçlamak ile Sorumluluk Almak Arasındaki Fark
Kendini suçlamak geçmişe, sorumluluk almak geleceğe bakar; başarısızlıktan ders çıkarma ikincisini gerektirir. "Ben zaten beceriksizim" cümlesi hiçbir davranışı değiştirmez, "sunumu bir gün önce prova etmedim" cümlesi ise değiştirir.
Sorumluluk dili, kendinize karşı adil olmayı da içerir. Kontrolünüz dışındaki bir piyasa daralması ya da şirket içi bir karar yüzünden olan sonucu üstlenmek, gerçek dersi gözden kaçırmanıza yol açar. Bu ayrımı yapmak, hangi dersin gerçekten size ait olduğunu belirler.
Olumsuz Sonuçlanan Bir İş Başvurusundan Ne Öğrenilir?
Olumsuz sonuçlanan bir başvuru, sürecin hangi aşamada tıkandığını gösterir. Özgeçmiş aşamasında sürekli eleniyorsanız sorun belgede, görüşmeye çağrılıp teklif alamıyorsanız sorun anlatımda olabilir.
Her iş başvurusu için aşamayı not etmek, bu ayrımı netleştirir. Bir tabloya ihtiyaç yok; başvurduğunuz firmayı, ulaştığınız aşamayı ve aklınızda kalan zorlu soruyu bir deftere yazmanız yeterlidir. Birkaç başvuru sonra tekrar eden örüntü kendiliğinden görünür hâle gelir.
Örnek: Satış Hedefini Tutturamayan Bir Danışman
Bir mağazada çalışan satış danışmanı, ay sonunda hedefinin gerisinde kaldığını görür. İlk tepkisi, müşteri sayısının az olduğunu düşünmek olur; ama kayıtlarına baktığında mağazaya giren müşterilerle konuşmalarının kısa sürdüğünü fark eder.
Danışman, başarısızlıktan ders çıkarma sürecinde kontrolündeki iki etkeni seçer: ürün bilgisini artırmak ve müşteriye ihtiyacını soran bir açılış cümlesi kullanmak. Sonraki ay bu iki değişikliğin etkisini ölçer. Satış alanında ilerlemek isteyenler satış danışmanı iş ilanlarında aranan becerileri kendi kayıtlarıyla karşılaştırarak eksiklerini görebilir.
Ders Çıkarırken Yapılan Hatalar
Ders çıkarırken sık düşülen bir hata, sonucu tek bir sebebe bağlamaktır. İş sonuçları birkaç etkenin birleşiminden doğar ve tek sebep aramak, öteki etkenleri görünmez kılar.
İkinci hata, değerlendirmeyi hiç yazıya dökmemektir. Akılda tutulan dersler zamanla silinir ya da değişir. Üçüncü hata ise dersi bulduktan sonra yeni bir deneme yapmamaktır; uygulanmayan ders yalnızca bir anı olarak kalır.
Başarısızlığı Yöneticiye ve Ekibe Anlatmak
Başarısızlığı ekibe anlatmanın doğru yolu, olayı, sebebi ve atılacak adımı birlikte söylemektir. Yalnızca özür dilemek ya da yalnızca sebep sıralamak eksik kalır.
Hatayı saklamak yerine erken haber vermek, yöneticinin size duyduğu güveni artırabilir. "Teslim tarihini kaçırdık, sebebi onay sürecindeki gecikme, bundan sonra onayı bir hafta önce isteyeceğim" türünde kısa bir açıklama, başarısızlıktan ders çıkarma becerinizi de gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
Sera Erdağı kariyer, iş dünyası, meslek rehberleri ve çalışma hayatı üzerine içerikler üretmektedir. İş arama süreçlerinden profesyonel gelişime, sektör analizlerinden meslek tanıtımlarına kadar farklı alanlarda araştırma temelli ve kullanıcı odaklı içerikler hazırlamaktadır. SEO uyumlu içerik üretimi ve dijital yayıncılık alanında aktif olarak çalışmalarını sürdürmekte; güncel, anlaşılır ve fayda odaklı içerikleriyle okuyuculara kariyer yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Uzmanlık Alanları
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...


