Sorumluluk Sahibi misiniz? İş Yerinde Öz Değerlendirme

Sorumluluk sahibi bir çalışan, üstlendiği işi zamanında ve eksiksiz bitirir, bitiremeyeceği durumlarda bunu önceden haber verir. Bazı işverenlerin ilanlarda bu niteliği özellikle anması da bundandır, çünkü bu özellik diğer bütün becerilerin işe dönüşmesini sağlar. Bilgisi ve yeteneği yüksek ama sözüne güvenilmeyen bir çalışan, ekip için bir yüke dönüşebilir.

Sorumluluk bilincini dışarıdan değerlendirmek kolaydır, ama insanın kendini değerlendirmesi daha zordur. Herkes kendini sorumlu biri olarak görür; asıl fark, zor ve sıkıcı anlardaki davranışta ortaya çıkar. Aşağıdaki bölümler hem sorumluluğun iş hayatındaki karşılıklarını hem de kendinize sorabileceğiniz soruları içeriyor.

Sorumluluk Sahibi Olmak Ne Demek?

Sorumluluk sahibi olmak, yapılan işin sonucunu sahiplenmek demektir. Yalnızca verilen görevi yerine getirmek değil, o görevin amacına ulaşıp ulaşmadığını da takip etmek bu tanımın içindedir. Bir raporu teslim edip içindeki hatayı umursamayan biri görevi yapmış, ama sorumluluğu almamış olur.

Sorumluluk almak, bazı çalışanlar için kaygı verici olabilir, çünkü sonucun hesabını vermeyi de beraberinde getirir. Bu kaygı, hata yapma korkusundan ve hatanın cezalandırıldığı ortamlardan beslenebilir. Bu korkunun nedenleri ve aşılma yolları için sorumluluk almaktan korkuyor musunuz yazısına göz atabilirsiniz.

Sözünü Tutmak

Sözünü tutmak, sorumluluk sahibi olmanın en görünür işaretidir. "Yarın gönderirim" dediğiniz bir belgeyi gerçekten yarın göndermek, küçük ama birikerek büyüyen bir güven yaratır. Ekip arkadaşları, verdiği sözü tutan birine daha kolay iş devreder ve onun takvimine göre plan yapar.

Söz verirken gerçekçi olmak, sözü tutmanın ön şartıdır. Her isteğe hemen evet demek, sonradan pek çok sözün aynı anda tutulamamasına yol açar. Ne zaman bitirebileceğinizi düşünerek söz vermek, iyi niyetli ama gerçekçi olmayan bir sözden daha değerlidir.

Hatayı Sahiplenmek

Hatayı sahiplenmek, sorumluluğun en zor sınandığı andır. Bir aksaklık ortaya çıktığında "benim payım neydi?" sorusunu ilk soran çalışan, ekibin sorunu çözmesini hızlandırır. Suçu sistemde, müşteride ya da başka bir birimde arayan tavır ise sorunu çözmek yerine tartışmayı uzatır.

Hatayı sahiplenmek, kendini cezalandırmak anlamına gelmez. Hatanın nedenini anlamak, düzeltmek için ne yapılacağını söylemek ve bir daha olmaması için önlem almak yeterlidir. Bu tavır, yöneticinin size daha önemli işler emanet etmesinin de yolunu açar.

İşi Sonuna Kadar Takip Etmek

İşi sonuna kadar takip etmek, sahiplenen çalışanı yalnızca görevini yapandan ayırır. Bir e-postayı göndermek işin sonu değildir; karşı tarafın cevap verip vermediğini, talebin yerine gelip gelmediğini kontrol etmek de işin parçasıdır. Arada kaybolan işlerin bir nedeni de herkesin bir başkasının takip edeceğini varsaymasıdır.

Takip etmeyi kolaylaştırmanın yolu, açık işleri bir listede tutmaktır. Kime ne gönderildiği, hangi cevabın beklendiği ve ne zaman yeniden sorulacağı gibi bilgiler basit bir listeyle izlenebilir. Bu alışkanlık, yoğun dönemlerde bile hiçbir işin unutulmamasını sağlar.

İnisiyatif Almak

İnisiyatif almak, kimse istemeden bir sorunu fark edip çözüm için harekete geçmektir. Sorumluluk sahibi bir çalışan, görev tanımında yazmasa bile ekibin işini aksatan bir durumu görmezden gelmez. Bu davranış, çalışanın yalnız kendi görevini değil ortak sonucu önemsediğini gösterir.

İnisiyatif alırken yetki sınırlarını bilmek gerekir. Kendi yetkinizi aşan bir kararı tek başına vermek yerine sorunu ve önerinizi ilgili kişiye iletmek, hem inisiyatif hem de saygı göstermenin yoludur. Küçük ve kendi alanınızdaki sorunlarda ise doğrudan harekete geçmek, bazı işverenlerin beklediği davranıştır.

Sorumluluk Sahibi Olup Olmadığınızı Sınamak

Öz değerlendirme yapmak için önce son haftalarda verdiğiniz sözleri düşünün ve bunların ne kadarını zamanında tuttuğunuzu hatırlayın. Ardından son yaptığınız hatada ilk tepkinizin açıklama yapmak mı yoksa çözüm önermek mi olduğunu sorun. Başkasının takip etmesini beklediğiniz ve sonunda unutulan bir iş olup olmadığını da bu listeye ekleyin.

Öz değerlendirmenin ikinci kısmı, görev tanımınızın dışındaki davranışlarla ilgilidir. Ekibe yarar sağlayan ama sizden istenmeyen bir işi en son ne zaman üstlendiğinizi ve bitiremeyeceğinizi anladığınız bir işi zamanında haber verip vermediğinizi düşünün. Bu sorulara verdiğiniz cevapları güvendiğiniz bir meslektaşınızın gözlemleriyle karşılaştırmak, değerlendirmeyi daha gerçekçi kılar.

Sorumluluktan Kaçınmanın İşaretleri

Sorumluluktan kaçınmanın belirgin işaretlerinden biri, sürekli bahane üretmektir. Teslim tarihini kaçırınca hep dış bir nedene işaret eden, belirsiz görevleri kimseye sormadan bekleten ya da toplantılarda iş paylaşılırken sessiz kalan çalışan bu tavrı sergiler. Bu davranışlar tek başına küçük görünse de zamanla ekibin güvenini aşındırır.

Sorumluluktan kaçınma bazen tükenmişliğin ya da iş yükünün fazlalığının bir sonucudur. Sürekli yorgun olan ve işine yabancılaşan bir çalışan, yeni bir sorumluluk almaktan doğal olarak kaçınır. Bu durumda sorun karakterde değil koşullarda olabilir ve yöneticiyle açıkça konuşmayı gerektirir.

Sorumluluk ile Aşırı Yüklenme Arasındaki Fark

Sorumluluk sahibi olmak, her işi tek başına üstlenmek anlamına gelmez. Ekipteki her sorunu kendi çözmeye çalışan biri, kısa sürede tükenir ve asıl sorumlu olduğu işleri aksatmaya başlar. Gerçek sorumluluk, kendi alanını sahiplenirken başkalarının alanına saygı göstermeyi de kapsar.

Aşırı yüklenmenin işaretleri arasında sürekli fazla mesai, devredilmesi gereken işleri tutmak ve "hayır" diyememek sayılabilir. Bu durumda öncelikleri yöneticinizle birlikte belirlemek ve bazı işleri devretmek, sorumluluk bilincinin bir parçasıdır. İşini sağlıklı biçimde sürdürebilmek de çalışanın kendine karşı sorumluluğudur.

Görüşmelerde Sorumluluğu Anlatmak

Sorumluluk sahibi olduğunuzu iş görüşmesinde söylemek yetmez; bunu bir örnekle göstermek gerekir. Bir projede ortaya çıkan sorunu nasıl sahiplendiğinizi, hangi adımları attığınızı ve sonucun ne olduğunu kısaca anlatmak bu sıfattan çok daha ikna edicidir. Görüşmeciler bu tür örnekleri, adayın gerçek davranışını görmenin en güvenilir yolu olarak kabul eder.

Özgeçmişte de sorumluluk, sıfatla değil somut görevlerle gösterilmelidir. "Sorumluyum" yazmak yerine yönettiğiniz süreci, takip ettiğiniz müşteri portföyünü ya da üstlendiğiniz ek görevleri yazın. Belgenizi bu anlayışla düzenlemek için CV hazırlama sayfasındaki örneklerden yararlanabilirsiniz.