İşyerlerinde En Çok Rastlanılan Mobbing Türleri

İş Yerlerinde En Çok Rastlanan Mobbing Türleri

İş hayatı zaten başlı başına yorucu. Uzayan mesailer, yetersiz ücretler, hafta sonu tatilsizliği derken bir de üstüne bir patronun ya da yöneticinin sistematik baskısına maruz kalmak bambaşka bir ağırlık. İşte bu noktada karşımıza mobbing çıkıyor. Türkiye'de son yıllarda hem günlük dilde hem de iş hukukunda yer bulmaya başlayan bu kavram, aslında çok eski ve tanıdık bir deneyim.

Pek çok çalışan mobbinge uğradığını biliyor ama bunu dile getiremiyor. Kimi işini kaybetmekten korkuyor, kimi "ispatlayamam" diyor, kimi ise "zaten kimse inanmaz" diye susup geçiyor. Bu yazıda işyerlerinde en çok rastlanan mobbing türleri ve çalışan haklarını somut biçimde ele aldık çünkü adım atmadan önce ne yaşandığını adlandırabilmek lazım.

İstifaya Zorlama

İş yerlerinde en çok rastlanan mobbing türleri arasında istifaya zorlama en yaygın ve en sinsi mobbing biçimlerinden biri. Çalışana öyle bir çalışma ortamı yaratılır ki kişi sonunda kendi isteğiyle istifa etmek zorunda kalır. Büyük kurumsal şirketlerde de küçük patron işletmelerinde de, kamuda da özel sektörde de görülüyor.

Dışarıdan bakınca "tazminat vermemek için yapılıyor." gibi görünebilir. Ama işin doğrusu bundan daha hesaplı bir niyet var. Kişi istifa edince hem diğer çalışanlar tedirgin olmaz hem de yerine gelen biri durumdan habersiz başlar. İşyerinde psikolojik baskı böyle sessiz sedasız sürer gider. Psikolog iş ilanları yayımlayan firmalar düşünüldüğünde her işyerinin aynı olmadığını da söylemek lazım.

Kötü Muamele ve Hakaret

Her gün sinirli, öngörülemeyen, sana bağıran biriyle çalışmak zorunda kalmak nasıl bir şey? Düşün bunu. Sabah işe giderken "Bugün ne olacak?" diye endişe ediyorsun, toplantıda söz alırken tutuluyorsun, küçük bir hata yaptığında herkesin önünde azarlanıyorsun.

Kurumsal olmayan iş yerlerinde bu tür kötü muamele çok daha sık yaşanıyor. Bir noktada hakaret boyutuna taşınıyor; kötü sözler, küfürler, aşağılayıcı yorumlar. Böyle bir ortamda ne iş saygısı kalır ne de verim. İnsan önce içten çöküyor, sonra istifayı düşünmeye başlıyor ve zamanla kendisini tam zamanlı iş ilanları arasında gezinirken buluyor.

Sözlü ve Cinsel Taciz

İşyerinde taciz herkesten çok kadınları vuruyor. Sözlü ya da fiziksel cinsel tacize uğrayan kadınların büyük çoğunluğu "İşimi kaybederim." korkusuyla sessiz kalıyor. Cinsel ya da duygusal taciz sürdükçe pes eden yine onlar oluyor. Ve en acı olan şu, ya beni suçlarlarsa, bir daha iş bulamazsam diye düşünüp hiç kimseye anlatmıyorlar.

Sözlü ve cinsel mobing işyerinde psikolojik baskının en ağır biçimlerinden biri. Çünkü kişi hem tacize hem de o tacizi saklama yüküne katlanmak zorunda kalıyor. Tek başına.

Ayrımcılık

4857 sayılı İş Kanunu'nun eşitlik ilkesi çerçevesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, din, mezhep gibi gerekçelerle işçiler arasında ayrımcılık yapılamaz. Kanun açık. Ama uygulamaya bakınca tablo farklı.

Kadınlara, engellilere, farklı inanç ya da etnik kökenden kişilere yönelik ayrımcılık hâlâ hem sosyal yaşamda hem iş hayatında sürüyor. Bu da doğrudan bir mobbing türü. Kişi fark edilemiyor, dışlanıyor, yok sayılıyor. Böyle bir yerde huzurla çalışmayı beklemek gerçekçi değil.

Görev Yeri Değiştirme

Bazı yöneticiler rahatsız oldukları çalışanı doğrudan işten çıkarmak yerine şartlarını değiştirmeyi tercih eder. Bu da iş yerlerinde en çok rastlanan mobbing türleri arasında önemli maddelerden bir tanesi. Rızası alınmadan başka bir göreve, şehre ya da birime atanan çalışan hem psikolojik baskı altına girer hem de verimini yitirir. Sonunda yine aynı kapı; istifa. Bu yöntem özellikle kamu kurumlarında sık görülür. Kasıt her zaman açıkça belli olmaz ama sonuç aynıdır; kişi yıpranır ve ayrılmak zorunda kalır.

İş Yerlerinde En Çok Rastlanan Mobbing Türleri İçin Son Görüş

Mobbinge uğruyorsan bunu adlandırmak bile önemli bir adım. Yaşadığın şeyin "normal" olmadığını bilmek, harekete geçmenin başlangıcı. Türkiye'de iş hukuku bu konuda sana bazı haklar tanıyor; belgeleme yapabilir, ALO 170 hattına başvurabilir ya da iş mahkemesine gidebilirsin. Tazminat ve cezai yaptırım söz konusu olabiliyor. Eğer yeni bir iş ortamı arıyorsan ya da bulunduğun yerde haklarını korumak için bilgi edinmek istiyorsan isbul.net üzerinden hem iş ilanlarına ulaşabilir hem de iş hayatına dair rehber içerikleri inceleyebilirsin.