İşten Ayrılmadan Önce Bilmeniz Gerekenler ve Haklar

İşten ayrılmadan önce kararınızın nedenini, yasal haklarınızı ve maddi durumunuzu birlikte değerlendirmek, sonradan pişmanlık yaşamanızı önler. İstifa ile işverenin feshi arasında tazminat ve işsizlik ödeneği açısından önemli farklar vardır. Yeni bir iş bulmadan, ihbar süresini hesaplamadan ya da bütçenizi kurmadan verilen kararlar çoğu zaman beklenenden pahalıya mal olur.
Aşağıdaki adımlar, işten ayrılma isteğinin nedenini netleştirmekten son iş gününe ve sonrasına kadar dikkat etmeniz gerekenleri sırayla anlatır. Her maddeyi kendi durumunuza göre gözden geçirerek kararınızı sakin bir şekilde verebilirsiniz. Hak edebileceğiniz tutarı görmek için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracından da yararlanabilirsiniz.
İşten Ayrılma İsteğinizin Nedenini Netleştirin
İşten ayrılma isteğinin arkasında ücret, yöneticiyle yaşanan sorunlar, gelişme fırsatının olmaması ya da iş yükü gibi farklı nedenler olabilir. Bu nedenleri yazıya dökmek, sorunun geçici mi yoksa kalıcı mı olduğunu görmenizi kolaylaştırır. Yoğun bir haftanın ya da tek bir tartışmanın ardından verilen kararlar genellikle aceleye gelir.
Kendinize yeni işte neyi farklı istediğinizi sorun; cevap net değilse yeni yerde aynı sorunla karşılaşma ihtimaliniz yüksektir. Sorunun işin kendisinde mi, şirkette mi yoksa sektörde mi olduğunu ayırt etmek, doğru adımı belirler. Bu değerlendirmeyi güvendiğiniz biriyle konuşmak da farklı bir bakış açısı kazandırır.
İşte Kalmanın Bir Yolu Var mı?
Bazı sorunlar işten ayrılmadan da çözülebilir. Ücret, görev tanımı ya da çalışma düzeniyle ilgili beklentilerinizi yöneticinizle açıkça konuşmak, düşündüğünüzden fazla sonuç verebilir. Şirket içinde başka bir birime ya da pozisyona geçmek de ortamı değiştirirken kazanılmış haklarınızı korur.
Yöneticinizle yapacağınız görüşmeye somut taleplerle gidin ve ne istediğinizi net biçimde ifade edin. Talepleriniz karşılanmazsa en azından denediğinizi bilerek ve gönül rahatlığıyla karar verirsiniz. Karşılanırsa iş değiştirmenin getireceği belirsizlikten kurtulmuş olursunuz.
İşten Ayrılmanın Hukuki Sonuçlarını Öğrenin
İstifa eden çalışan kural olarak kıdem tazminatı alamaz; ancak İş Kanunu'nun 24. maddesindeki haklı nedenlerle fesih, emeklilik ya da askerlik gibi durumlar bu kuralın istisnasıdır. Ücretin ödenmemesi veya işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları haklı fesih nedenleri arasında sayılır. Haklı nedenle fesih düşünüyorsanız, nedeni ve tarihleri yazılı olarak belgelemeniz önemlidir.
Kendi isteğiyle ayrılan çalışan işsizlik ödeneğinden de yararlanamaz, çünkü ödenek kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlere verilir. Kullanmadığınız yıllık izinlerin ücreti ise ayrılış şekli ne olursa olsun size ödenmelidir. Bu nedenle ayrılış şeklinin size maliyetini kararı vermeden önce hesaplamak önemlidir.
İhbar Süresine Uyun
Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, İş Kanunu'nun 17. maddesine göre karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim süresi, işyerindeki çalışma sürenize göre iki ile sekiz hafta arasında değişir. Bu süreye uymadan ayrılan çalışan, işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir.
İhbar süresince çalışmaya ve ücretinizi almaya devam edersiniz. Bu dönemde işverenin size günlük iki saatten az olmamak üzere iş arama izni vermesi gerekir. Sözleşmenizde daha uzun bir bildirim süresi yazıyorsa, o süreyi de kontrol edin.
Bütçenizi Hazırlayın
Yeni bir işe hemen başlamayacaksanız, gelirsiz geçecek dönemi karşılayacak bir birikim yapmanız gerekir. Kira, faturalar, gıda ve ulaşım gibi zorunlu giderlerinizi hesaplayıp birkaç aylık ihtiyacınızı belirleyin. Kredi ve taksit ödemeleriniz varsa, bunların aksamaması için planı işten ayrılmadan önce yapın.
Genel sağlık sigortası durumunuzu da gözden geçirin; işten ayrıldıktan sonra sağlık hizmetlerinden yararlanma koşullarınız değişebilir. Bireysel emeklilik ya da şirketin sağladığı özel sağlık sigortası gibi yan hakların ayrılıştan nasıl etkileneceğini insan kaynaklarına sorun. Bu bilgiler, kararın maliyetini gerçekçi biçimde görmenizi sağlar.
Yeni İşi Bulmadan İstifa Etmeyin
Çalışırken iş aramak, hem maddi açıdan hem de görüşmelerde pazarlık gücü açısından avantaj sağlar. İşverenler, halihazırda çalışan adaylarla görüşmeye genellikle daha isteklidir. Ayrıca acele etmek zorunda kalmadığınız için gelen teklifleri daha dikkatli değerlendirebilirsiniz.
İş ararken piyasayı tanımak için güncel iş ilanlarına düzenli göz atın ve hangi pozisyonların arandığını takip edin. Özgeçmişinizi güncelleyin ve görüşmeleri mesai düzeninizi aksatmayacak saatlere planlayın. Yeni işverenden yazılı teklif almadan mevcut işinizden istifa etmeyin.
İstifa Sürecini Doğru Yönetin
İstifa kararınızı verdikten sonra önce yöneticinize yüz yüze bildirin, ardından yazılı istifa dilekçenizi teslim edin. Dilekçede ayrılış tarihini ve ihbar süresine uyacağınızı belirtmeniz yeterlidir; uzun açıklamalara ya da eleştirilere yer vermeyin. Dilekçeyi önceden taslak olarak hazırlamak, son anda aceleyle yazmanızı önler.
İstifa dilekçenizin bir kopyasını, teslim alındığını gösteren imza ve tarihle birlikte saklayın. İstifanızı ekip arkadaşlarınıza nasıl duyuracağınızı yöneticinizle birlikte belirlemek, ortamda gereksiz gerginliği önler. Kalan sürede işinizi aynı özenle sürdürmek de profesyonelliğinizi gösterir.
Devir ve Son Gün Hazırlığı
İşteki son günlerinizde yürüttüğünüz işlerin listesini, dosyaların yerini ve bekleyen konuları yazılı bir devir notunda toplayın. Yerinize gelecek kişiye ya da ekibe kısa bir tanıtım yapmak, işlerin aksamadan sürmesini sağlar. Şirkete ait cihazları, kartları ve belgeleri eksiksiz teslim edin.
Kişisel dosyalarınızı şirket bilgisayarından temizlerken şirkete ait bilgileri kopyalamayın; gizlilik yükümlülükleri ayrılıştan sonra da sürebilir. Son maaş bordronuzu, izin ücretinizi ve varsa tazminat hesabınızı kontrol edin. Çalışma belgesi talep etmek de hakkınızdır ve sonraki başvurularda işinize yarar.
Referanslarınızı Koruyun
İşten ayrılırken ilişkileri iyi tutmak, ileride referans almanızı ve aynı sektörde yolların yeniden kesişmesini kolaylaştırır. Yöneticinize ve ekip arkadaşlarınıza birlikte çalıştığınız için teşekkür etmek kısa ama etkili bir jesttir. Çıkış görüşmesinde eleştiri yapacaksanız bunu yapıcı ve kişisel olmayan bir dille ifade edin.
Sosyal medyada eski işyeriniz hakkında olumsuz paylaşım yapmaktan kaçının; bu paylaşımlar yeni işverenlerin dikkatinden kaçmaz. İletişimde kalmak istediğiniz kişilerin bilgilerini işten ayrılmadan önce alın. Profesyonel bir vedalaşma, yeni işinize de güçlü bir başlangıç sağlar.
Ayrıldıktan Sonraki İlk Adımlar
İşten ayrılmanın ardından sigorta kaydınızın kapandığını ve son bildirgelerin doğru yapıldığını e-Devlet üzerinden kontrol edin. Yeni işe başlayana kadar arada boşluk varsa sağlık sigortası durumunuzu takip edin. Hak ettiğiniz ödemelerden biri eksikse önce işverenle yazılı olarak iletişime geçin.
İşverenle uzlaşma sağlanamazsa işçi alacakları için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmanız gerekir. Yeni işe başladığınızda önceki işyerinden öğrendiklerinizi değerlendirerek beklentilerinizi baştan net koyun. Böylece ayrılık kararını doğuran sorunların yeni işte tekrarlanmasını önlersiniz.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
15 yıllık kurumsal deneyimin ardından çalışan bağlılığı, kurum kültürü ve yönetsel gelişim alanlarına odaklanan Uğur Selamcı, şirketlere profesyonel destek sunmaktadır. Seminerler, online etkinlikler ve podcast yayınlarının yanı sıra kişisel blogunda ve İsbul.net bloglarında yazdığı içeriklerle bilgi ve deneyimlerini paylaşmaktadır.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar


