Mülakat Teknikleri: İşverenler İçin Doğru Aday Seçimi

Mülakat teknikleri, işverenin adayı kişisel izlenimle değil önceden belirlenmiş ölçütlerle değerlendirmesini sağlayan soru sorma, dinleme ve puanlama yöntemleridir. İyi kurulmuş bir görüşme, yanlış işe alımın maliyetini düşürür ve adaylar arasında adil bir karşılaştırma yapmayı mümkün kılar.
Küçük bir işletmede mülakatı bazen işletme sahibi, bazen ekip lideri yapar; ikisinin de insan kaynakları eğitimi almış olması gerekmez. Aşağıdaki bölümler aday için değil, görüşmeyi yürüten işveren ve yöneticiler içindir. İlanı ücretsiz iş ilanı ver sayfasından yayımladıktan sonra başvuruları nasıl ayıklayacağınızı ve görüşmeyi nasıl yapılandıracağınızı adım adım anlatır.
Mülakattan Önce Pozisyonun Ölçütlerini Belirleyin
Mülakattan önce pozisyonun ölçütlerini belirlemek, görüşmede neyi ölçeceğinizi bilmenizi sağlar. İşin ilk aylarında adayın başarmasını beklediğiniz üç ya da dört somut sonucu yazın.
Bu sonuçlardan gerekli yetkinlikleri çıkarın: bir depo sorumlusu için stok doğruluğu, vardiya planlama ve ekip yönetimi; bir müşteri temsilcisi için sakin iletişim ve sorun çözme gibi. Ölçütleri yazmadan yapılan görüşme, sohbeti en iyi yürüten adayın kazandığı bir yarışa dönüşür.
Yapılandırılmış Mülakatla Adil Karşılaştırma
Yapılandırılmış mülakat, bütün adaylarla aynı soru listesi üzerinden konuşulan ve her cevabın ortak bir ölçeğe göre not edildiği görüşme biçimidir. Mülakat teknikleri arasında karşılaştırma yapmayı en kolay hâle getiren yöntem budur.
Serbest sohbet havasındaki görüşmede her aday farklı bir konuda konuşur ve sonradan karşılaştırmak zorlaşır. Yapılandırılmış görüşmede ise bir adayın zayıf kaldığı alan, diğerlerinin aynı sorudaki cevabıyla yan yana konabilir.
Davranışsal Sorularla Mülakat Teknikleri
Davranışsal sorular, adayın geçmişte gerçekten yaşadığı bir durumu anlatmasını ister; çünkü geçmiş davranış, gelecekteki davranış hakkında varsayımsal cevaptan daha güvenilir ipucu verir. "Ne yapardınız?" yerine "Ne yaptınız?" diye sorarsınız.
Anlatılan olayı tartarken STAR çerçevesinden yararlanın; bu kısaltma sırasıyla durum, görev, eylem ve sonuç basamaklarının İngilizce baş harflerinden oluşur. Aday yalnız durumu anlatıp kendi eylemini ve sonucu atlıyorsa, "Siz tam olarak ne yaptınız?" ve "Sonuç ne oldu?" gibi takip sorularıyla ayrıntıyı isteyin.
Durum ve Uygulama Soruları
Durum soruları, adayı işte karşılaşacağı gerçekçi bir senaryoyla sınar; uygulama soruları ise beceriyi doğrudan gösterme fırsatı verir. Bu mülakat teknikleri, deneyimi az olan adayları değerlendirirken özellikle işe yarar.
Bir muhasebe elemanı adayına kısa bir fatura listesi verip hatalı kaydı bulmasını istemek, "Excel biliyor musunuz?" sorusundan çok daha fazla bilgi verir. Uygulamayı kısa tutun ve her adaya aynı görevi verin; aksi hâlde karşılaştırma adil olmaz.
Puanlama Formu Nasıl Hazırlanır?
Puanlama formu, her yetkinlik için cevabın zayıf, orta ve güçlü düzeyini önceden tanımlayan bir değerlendirme tablosudur. Mülakat teknikleri içinde sıkça atlanan ama kararı belirgin biçimde netleştiren adım budur.
Aşağıdaki sıra, formu birkaç adımda hazırlamanızı sağlar:
Pozisyon için belirlediğiniz yetkinlikleri alt alta yazın.
Her yetkinlik için bir ya da iki davranışsal soru seçin.
Her soru için güçlü bir cevabın içermesi gereken unsurları not edin.
Görüşme sırasında puanı cevabın hemen ardından verin, sona bırakmayın.
Birden fazla görüşmeci varsa puanları birbirinize göstermeden verin, sonra karşılaştırın.
Görüşmede Kaçınılması Gereken Sorular
Görüşmede adayın medeni durumu, hamilelik planı, dini inancı ya da siyasi görüşü gibi işle ilgisi olmayan konular sorulmamalıdır. Bu tür ayrımcılık, İş Kanunu'nun 5. maddesindeki eşit davranma ilkesiyle iş ilişkisinde yasaklanmıştır.
Bu sorular hem hukuki risk taşır hem de iyi adayı uzaklaştırır; doğru mülakat teknikleri, soruyu yalnız işin gerektirdiği yetkinliğe bağlar. Adayın işe uygunluğunu ölçmeyen her soru, görüşmeye ayırdığınız sınırlı zamanı da boşa harcar.
Örnek: Bir Kafe İçin Garson Mülakatı
Bir kafe sahibinin iki garson adayıyla görüştüğünü düşünün. Önceden yazdığı ölçütler yoğun saatte sakin kalmak, müşteri şikâyetini çözmek ve kasada doğru hesap yapmak.
Her adaya "Yoğun bir saatte yanlış sipariş getirdiğiniz bir masayı nasıl yönettiniz?" diye soruyor, ardından kısa bir hesap uygulaması yaptırıyor. Biri sıcak bir sohbet kurup somut örnek veremiyor, diğeri kısa ama net bir olay anlatıyor; puanlama formu sayesinde kafe sahibi kararı sohbetin sıcaklığına göre değil cevapların içeriğine göre veriyor.
Mülakat Sonrası Geri Bildirim
Mülakat sonrası adaya sonuç bildirmek, şirketin adaylar gözündeki itibarını korur. Olumsuz sonuç da kısa ve nazik bir mesajla iletilmelidir.
Görüşmeyi yürütenler kendi süreçlerini de değerlendirmelidir: hangi soru adayları gerçekten ayırt etti, hangisi herkesten aynı cevabı aldı? Bu gözden geçirme, bir sonraki alımda soruları keskinleştirir; yoğun alım yapan şirketler bu işi insan kaynakları uzmanı iş ilanları üzerinden bulacakları bir uzmana devredebilir.
Sıkça Sorulan Sorular

Editör
Reklam yazarlığının yanı sıra tüm kreatif süreçleri kapsayan e-ticaret ve digital marketing deneyimi var. Birçok dijital markanın yükseliş döneminde kreatif grubun önemli bir parçasıydı. Uzun yıllar kreatif ekiplerde metin yazarı olarak çalıştı. Tam zamanlı ve freelance olmak üzere birçok marka için sosyal medya ve e -ticaret içerik çalışmalarında kreatif içerikler hazırladı.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar


