Özel Eğitim Öğretmeni Nedir? Ne İş Yapar?

Özel Eğitim Öğretmeni Nasıl Olunur?

Özel eğitim öğretmenliğibölümü, eğitim fakültesinin içindeki özel bir bölümdür ve eğitimci bölüme girmesiyle beraber ilgili basamakları tamamlar.

• Öncelikle Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine bağlı olarak okutulan derslerin her birini almalı ve geçmelidir, bunun için de ilgili bölüme yerleşme hakkını kazanmalıdır. Bu bölüm sözel bölüm puanıyla öğrencileri kabul ettiğinden kişi hedefini lisede de bu doğrultuda şekillendirmelidir.

• Özel eğitim ve rehabilitasyon başta olmak üzere fakülte bünyesinde okutulan derslerden geçmiş olmalı ve kendi alanında staj yaparak yetkinlik kazanmalıdır. Staj genellikle fakültelerin son yıllarında yine fakültenin belirlemiş olduğu merkezlerde yapılır.

• İlgili bölümden mezun olmayanlar ise çocuk gelişimi ya da sınıf öğretmenliği gibi bölümlerden mezun olarak da özel eğitim öğretmeni ünvanıyla çalışma hakkı kazanabilirler. Bunun adına yapmaları gereken yüksek lisans eğitimlerini bu bölümde tamamlamaktır.

• Yüksek lisansın dışında MEB tarafından onaylanan bir özel eğitim kursunda da eğitim alıp yetkinlik kazanarak elde ettikleri özel öğretim sertifikasıyla başöğretmen olmasalar da yardımcı öğretmen olarak özel eğitim kurumlarında çalışabilirler. 

Aynı zamanda söz konusu sertifikaya sahip olanlar yine MEB tarafından ücretli öğretmen sıfatıyla da görevlendirilebilirler. 

Özel Eğitim Öğretmeni Olmak için Hangi Bölüm Okunmalıdır?

İlgili mesleki ünvana sahip olmak için T.C. vatandaşı olarak ve YÖS adı verilen denklik sınavına hak kazanmış biri olarak eğitim fakültelerinin özel eğitim öğretmenliği bölümünü sözel puanı ve sıralamasıyla kazanmak ve başarı ile de bitirmek gerekir. 

Kişi, sınıf öğretmenliği bölümünden mezunsa ya da iki yıllık çocuk gelişimi lisansını tamamlamışsa özel eğitim kurumlarında yardımcı öğretmen olarak çalışma şansını da, bu alanda eğitim alıp sertifika kazanarak elde edebilir. 

Özel Eğitim Öğretmeninin Görev ve Sorumlulukları Nelerdir?

Özel eğitim alanında çalışan bir öğretmenin mesleğinin getirdiği birtakım görev ve sorumlukları karşılaması beklenir:

• Her şeyde önce öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarını ve her birine özgü olan öğrenme güçlüğü durumlarını gözetir.

• Özel eğitimin gerekliliği olan ilke ve yöntemlerinin her birini inceler ve alanında uzmanlaşmaya çalışır.

• Her çocuk için bir özlük dosyası oluşturur, bu dosyaya çocukların gelişimlerini tek tek işler ve belirli zamanlarda ebeveynleriyle paylaşır.

• Çocuklarla her daim iletişim içerisinde olması gerektiğinden güler yüzlü olmalıdır.

• Öğrenme güçlüğü çeken öğrencinin hem çevresiyle hem de arkadaşları ve ailesiyle doğru ve güçlü bir ilişki kurabilmesi adına etkin rol oynar.

• Görevi öğrenciyi her bakımdan hayata hazırlamak olduğundan çocuğun derslerine giren resim ve müzik gibi atölye öğretmenleriyle onun psikolojik gelişimini takip eden rehberlik ve psikolojik danışmanlık öğretmenleriyle yakın ilişki kurar.

Öğretim programında bireyselleştirilmiş eğitim metotlarını ve programlarını kullanırken hitap ettiği kitleye bağlı olarak bunlarda ekleme ve düzenlemeler yapar.

Özel Eğitim Öğretmeni Alımları Ne Sıklıkla Yapılır?

Özel eğitim alanındaki öğretmenler, öncelikle KPSS ve bunun akabinde yapılan mülakatla belli bir sıralama elde etmelidirler ki atanma bu sıralamaya bağlı gerçekleşir. Alımlar çoğu zaman temmuz ve şubat alımları olmak üzere yılda iki kez biçiminde gerçekleştirilir.

Özel Eğitim Öğretmeninin Sahip Olması Gereken Özellikler Nelerdir?

Özel çocuklarla yakından ilgilenen ve belki de ebeveynlerinden çok daha fazla onlarla vakit geçiren bir eğitimci;

• Sahip olduğu tüm öğrenme becerilerini en üst seviyede kullanmalıdır.

• Eğitim teknolojileri alanındaki gelişmeleri yakından takip etmeli, gerektiğinde bunları kendi öğrenme modeline ve sınıfına uygulamalıdır.

• Her daim dayanışmaya, iş birliğine açık olmalı, çocukların onlarla iletişim kurabilmeleri adına da içten bir dil geliştirmelidir.

• MEB’e uygun olarak öğrenim planlarını hazırlamalı ve bu planın içerisine farklılaştırılmış öğretim modellerini eklemelidir.

• Öğrencinin ihtiyaçlarını veya yaşadığı problemlerini hızlıca tespit edip çözüm üretebilmek adına mesleki anlamda son derece dikkatli ve duyarlı olmalıdır.

Sonuç olarak hem öğrencisine hem de velisine öğrenmenin her aşamasında güven vermeli ve mevcut ilişkiyi de bu güven duygusu üzerine kurmalıdır. 

Özel Eğitim Öğretmeni Ne Kadar Maaş Alır?

Maaş skalası 2025 yılı verileri gözetildiğinde, diğer öğretmenlik branşlarında olduğu gibi öğretmenin sahip olduğu ünvanlara bağlı olarak değişiklik gösterir. Genel olarak özel eğitim öğretmeni maaşı için belli başlıklarla değerlendirme yapmak mümkündür:

• Stajyer öğretmen ünvanıyla atananlar nispeten düşük bir maaş ile göreve başlarlar. 28.000 TL bandı, yeni atanan özel eğitim öğretmeni maaşı olarak kabul edilir.

• Stajyerlik dönemi tamamlandıktan sonra özellikle de mesleki anlamda uzmanlaştıkça, başöğretmen gibi bir sıfata sahip olunduğunda eğitimcinin maaşı aylık ortalama 75.000 TL’ye kadar yükselebilir. Bu yüksek rakamlar, kadrolu özel eğitim öğretmen maaşı altında değerlendirilir.

• Herhangi bir nedenle atanmamış veya atanamamış bir eğitimci özel sektörde MEB’e bağlı olan anaokulu, kurs, ilköğretim gibi özel okullarda mesleki hayatına devam edebilir. Bu durumda alacağı aylık ücret, devlette özel eğitim öğretmeni maaşı kıstasından farklı olacak, çalıştığı kurumun temel maaş politikasına göre değişecektir. 

Özel eğitimciler de diğer öğretmenliklerde olduğu gibi ihtiyaç dahilinde kadrolu öğretmen oluncaya kadar ücretli olarak çalışabilirler ve bu süre zarfında ücretli özel eğitim öğretmeni maaşı  alırlar.

Özel Eğitim Öğretmenliği Sertifikası Ne İşe Yarar?

Üniversitelerin özel eğitim öğretmenliği bölümünden mezunlar herhangi bir ekstra sertifikaya ihtiyaç duyulmaksızın bu ünvanla çalışabilirler. Ancak üniversitelerin sınıf öğretmenliği veya çocuk gelişimi gibi bir bölümünden mezun olup söz konusu ünvanla çalışmak isteyenler MEB’e bağlı bir kurumda eğitim alarak özel eğitim öğretmenliği sertifikası almalıdır.

Özel Eğitim Öğretmeni Olmak İsteyenler Nelere Dikkat Etmelidir?

Söz konusu alanda çalışıp uzmanlaşmak isteyenler;

• Özel çocuklarla ilgilenecek sabır ve şefkat duygusuna sahip olmalıdır. 

• Mesleklerini nasıl şekillendireceklerine genç yaşlarda karar vermeli ve lise öğrenimlerini sözel çıkışlı olarak sürdürmelidirler.

• ÖSYM tarafından yapılan sınavda AYT puanlarını ve TYT puanlarını kullanarak ilgili üniversitelerin eğitim fakültelerinin özel eğitim öğretmenliği bölümüne yetecek bir taban puana sahip olmalıdırlar. 

• Bölümlerini başarıyla tamamlayıp, diplomalarıyla mesleklerine başladıkları ilk andan itibaren karşılarındaki çocukların özel gereksinimlere ihtiyaç duyduklarını unutmamalıdırlar.

• Çocukların özel olduğu bilinciyle öğrenim süreci boyunca gelişimlerini takip edip bununla ilgili özlük dosyası oluşturmalıdırlar.

• Sadece çocuğu değil çocuğun ailesini de yakından tanımak adına bir çaba içerisinde olmalıdırlar.

• En önemlisi ise bu alanda büyük bir sabır ve özveriye sahip olunmalıdır. Özel çocuklara karşı oldukça şefkatli ve koruyucu bir tutum sergilenmelidir. 

Özel alanda eğitim veren bir öğretmen, kaynaştırma öğrencisine mi, zihinsel engeli olan bir öğrenciye mi (ki burada engel derecesi de önemlidir), down sendromlu bir öğrenciye mi eğitimci olarak yaklaşacak bunu mutlaka bilmeli ve tüm öğrenme programını buna göre hazırlamalıdır. 

Özel Eğitim Öğretmenleri Nerede Çalışır?

Eğitimci, hem devlete hem de özele bağlı pek çok kurumda çalışma hayatına başlayıp bunu sürdürebilir. Ancak bunun için öncelikle özel eğitim alanındaki öğretmenin lisans veya yüksek lisans düzeyindeki eğitimini aksatmadan tamamlaması gerekir.

• KPSS ve hemen ardından gelen mülakat aşamalarını başarıyla geçtiklerinde, bunun için özel eğitim öğretmenliği atama puanları içerisinde en az taban puana ve sıralamaya sahip olmaları gerekir, devlete atanarak çalışabilirler.

• Anaokulları da dahil özel eğitim alanında hizmet veren kurum ve kuruluşlarda çalışabilirler.

• Mesleklerinde uzmanlaştıkça bağlı oldukları kurum veya farklı kurumlarda yönetici ünvanıyla da çalışma şansı yakalayabilirler. 

Bunlara ek olarak MEB’e bağlı biçimde hizmet veren rehabilitasyon merkezlerinde de tam zamanlı veya yarı zamanlı biçimde çalışabilirler.

Özel Eğitim Öğretmenliği Pozisyonunda Çalışma Koşulları Nelerdir?

Öğretmenin çalışma koşulları devlette veya özelde olmasına bağlı olarak değişir. İster devlet okulu ister özel okul olsun eğitimcinin yeri esas olarak sınıftır.

Kadrolu öğretmen statüsünde olanlar; okulun çalışma saatlerine bağlı hareket eder, öğlenci veya sabahçı ya da tam gün eğitim biçiminde öğrencileriyle bir arada olmaya devam ederler.

Ücretli öğretmen statüsüyle ücretli özel eğitim öğretmeni maaşı alanlar ise bağlı oldukları kurum tarafından belirlenen ders programı dahilinde okullarına gelip görevlerini icra ederler. Devlete bağlı olmayan eğitimciler, isbul.net üzerinden özel eğitim öğretmeni iş ilanları sayfasını takip ederek mesleki görevlerini ücretli veya sözleşmeli olarak özel kurumlarda sürdürebilirler. 

Eğitimciler, çalıştıkları ortamda temizlikten, yemekten, servisten sorumlu olan tüm kişilerle de düzgün bir iletişim dili oluşturarak çalışmaya devam ederler; bir etkinlik ya da aktiviteye katılmaları gerektiğinde kurum tarafından görevlendirilme yapıldığında öğrencilerinin başında okul dışında da çalışabilirler.