Şoför Nedir, Nasıl Olunur?

Şoför nedir, ne iş yapar?

Şoför, bir aracı ücret karşılığında kullanarak yolcu, personel ya da yük taşıyan kişidir. Bu işin kapsamı direksiyonla sınırlı kalmaz: aracın günlük kontrolü, taşınan kişilerin ve malın güvenliği, güzergâhın zamanında tamamlanması ve taşımayla ilgili belgelerin araçta hazır tutulması da işin parçasıdır.

Şoförlük tek bir iş tanımına sığmaz; aynı unvan servis minibüsünde, kamyonda, dağıtım kamyonetinde ya da bir ailenin özel aracında çalışan kişiyi anlatabilir. İlanlarda unvan çoğu zaman aracın türüyle birlikte yazılır ve hangi sürücü belgesinin istendiğini de araç belirler. Açık pozisyonları şoför iş ilanları sayfasında araç türüne ve şehre göre görebilirsiniz.

Günlük görevler

• Yola çıkmadan önce lastik, fren, ışık ve yağ gibi temel kontroller yapılır, fark edilen arıza amire bildirilir.

• Servis taşımasında aynı personel ya da öğrenciler belirli noktalardan toplanıp iş yerine veya okula götürülür, gün sonunda geri bırakılır.

• Yük taşımasında mal teslim noktasına götürülür ve satıcının düzenlediği sevk irsaliyesi yolculuk boyunca araçta bulundurulur.

• Yakıt alımı, kilometre bilgisi ve teslimat kayıtları işverenin istediği biçimde tutulur.

• Özel araç kullanılan işlerde işverenin günlük programına göre ulaşım sağlanır, aracın temizliği ve bakım randevuları takip edilir.

Şoför olmak için hangi eğitim ve belgeler gerekir?

Şoför adayının ilk ihtiyacı, kullanacağı araca uygun sınıfta sürücü belgesidir; otomobil, minibüs, otobüs, kamyon ve çekici için ayrı sınıflar vardır. Eski tip sürücü belgesi taşıyanların bu belgeyi yeni sınıflı belgeyle değiştirmesi Karayolları Trafik Kanunu'na göre zorunludur, bu yüzden başvurudan önce belgenizin durumunu kontrol etmeniz iyi olur.

Ticari taşımada çalışacak şoförden sürücü belgesine ek olarak başka şartlar da aranır. Karayolu Taşıma Yönetmeliği; mesleki yeterlilik belgesini (SRC), belirli suçlardan hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olmayı ve bedeni ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren sağlık raporunu ister. SRC belgesi eğitim ve sınavla alınır; yolcu ve eşya taşımacılığı, yurt içi ve uluslararası işler ile tehlikeli madde taşımacılığı için ayrı türleri bulunur. Yönetmelikte sayılan bazı istisnalarda SRC aranmayabilir, ancak bu istisnalar sağlık raporu şartını kaldırmaz.

Şoför başvurularında işveren, ceza şartını doğrulamak için adli sicil kaydı isteyebilir. Adli sicil belgesini e-Devlet üzerinden kendiniz sorgulayıp alabilirsiniz. Belgelerin dışında aranan öğrenim düzeyini ve deneyim süresini çoğu zaman işveren ilanda belirtir.

Çalışma koşulları

Şoförün çalışma düzeni, taşıdığı yüke ve işverenin türüne göre belirgin biçimde değişir. Sanayi tesislerine personel taşıyan servislerde gün, fabrikanın vardiya saatlerine bağlıdır: sabah erken toplama yapılır, akşam dağıtımla gün kapanır, arada uzun boşluklar kalabilir. Öğrenci servisinde ise okul takvimi belirleyicidir.

Lojistik ve dağıtım firmalarında çalışan şoför, gün içinde birden çok teslim noktasına gider; yükleme saati ve teslimat sırası çoğu zaman depodan planlanır. Uzun yol taşımacılığında ise sürücü günlerce evden uzak kalabilir ve dinlenme molaları yol planının parçası olur.

Kamu kurumlarında ve şirketlerde makam aracı kullanan şoför, yöneticinin programına göre çalışır; bekleme süresi işin doğal bir parçasıdır. Sağlık sektöründe ambulans kullanan sürücüler vardiyalı ve acil çağrıya bağlı bir düzende görev yapar. Otel ve turizm işletmelerinde misafir transferi yapan sürücülerin mesaisi ise giriş ve çıkış saatlerine göre şekillenir.

Ailelerin yanında çalışan özel şoför, ev hizmetinde çalışan sayılabilir. Bu durumda sigorta bildirimini işveren olan kişi yapar ve Sosyal Güvenlik Kanunu ayda çalışılan gün sayısına göre farklı kurallar uygular. İşe başladıktan sonra e-Devlet'teki 4A Hizmet Dökümü ekranından prim günlerinizin işlenip işlenmediğini kontrol edebilirsiniz.

Şoför maaşı neye göre değişir?

Şoför maaşı sabit bir tarifeyle değil, birkaç etkenin birleşimiyle belirlenir. Deneyim ilk sıradadır: kazasız sürüş geçmişi ve aynı araç türünde uzun süre çalışmış olmak pazarlıkta güç kazandırır. Kullanılan aracın sınıfı ve taşınan yükün niteliği de ücreti etkiler; ağır vasıta ve tehlikeli madde taşımacılığı ek belge ve daha fazla sorumluluk gerektirir.

Şehir, işveren türü ve çalışma düzeni de ücreti değiştiren etkenlerdir. Büyük şehirlerde trafik yükü ve yaşam maliyeti farklı olduğu için ücretler bölgeden bölgeye değişir. Gece seferi, hafta sonu çalışması ve uzun yolda konaklama ek ödeme konusu olabilir; yemek, yol ve konaklama gibi yan haklar da toplam geliri belirler. Güncel ücret bilgisini pozisyonun maaş sayfasında bulabilirsiniz.

Özel şoför ile farkı

Özel şoför, belirli bir kişi ya da aile için çalışan sürücüdür. Genel ilanlarda iş bir şirketin taşıma ihtiyacına bağlıyken bu sürücü tek bir işverenin günlük programına göre çalışır; ticari taşıma yapılmayan işlerde taşımacılık belgelerinden çok güvenilirlik ve gizlilik öne çıkar. Bu çalışma biçiminin ayrıntıları için özel şoför nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Deneyimsiz şoför olunur mu?

Deneyimsiz adaylar için Karayolu Taşıma Yönetmeliği bir deneyim süresi şartı koymaz; ticari taşımada aranan şartlar belge, sağlık raporu ve ceza kaydıyla ilgilidir. Deneyim beklentisini işveren belirler. Servis ve dağıtım işleri, ağır vasıta ve uzun yol işlerine göre ilk iş için daha sık tercih edilen alanlardır.

Şoförlükte sağlık raporu bir kez mi alınır?

Ticari taşımada istenen sağlık raporu bir kez alınıp bırakılmaz. Karayolu Taşıma Yönetmeliği, ticari taşımada çalışan sürücünün bedeni ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren raporun belli aralıklarla yenilenmesini öngörür; raporun süresini takip etmek çalışanın da yararınadır.