Modelist Nedir, Nasıl Olunur?

Modelist ne iş yapar?

Görevler çalışılan ürün grubuna göre değişse de bir modelin üretime hazırlanması aşağı yukarı aynı adımlardan geçer:

• Çizimi, teknik föyü ve ölçü tablosunu inceler; eksik ya da çelişkili bilgileri üretime geçmeden netleştirir.

• Kumaşın esneme, çekme ve dökümlülük özelliklerini hesaba katarak temel kalıbı çıkarır.

• Pens, pile, cep, yaka ve kapama gibi model ayrıntılarını kalıba uygular; dikiş paylarını ve birleşme noktalarını gösteren çentikleri işaretler.

• Numune dikimini izler, provada görülen bolluk, darlık ya da duruş sorunlarını kalıpta düzeltir.

• Onaylanan kalıbı bedenlere göre büyütür ve küçültür.

• Kesimhaneye gidecek kalıp setini ve ürünün teknik bilgilerini hazırlar.

Bu adımların her birinde kesim, dikim ve kalite ekipleriyle iletişim gerekir. Kalıptaki bir hata numune aşamasında yakalanmazsa binlerce parçaya taşınabilir; bu yüzden işin önemli bir kısmı kontrol ve düzeltmedir. Örme ürünlerde bu adımlara örgü yapısının ve makine inceliğinin bilgisi de eklenir; bu nedenle triko modelisti ilanlarda ayrı bir unvan olarak geçer. Ayrıntısı triko modelisti pozisyonu sayfasında.

Ölçü tablosu ve serileme

Ölçü tablosu, bir ürünün her bedende hangi ölçülere sahip olacağını gösteren çizelgedir. Göğüs, bel, basen, boy ve kol uzunluğu gibi ölçüler ile bedenler arasındaki artış miktarları burada yer alır. Bir markaya sipariş üzerine üretim yapan atölyelerde bu tablo çoğu zaman siparişi veren firmadan gelir ve kabul edilebilir sapma payıyla birlikte verilir.

Serileme, numune bedeninde onaylanan kalıbın tablodaki artış değerleriyle öteki bedenlere taşınmasıdır. Bu aşamada yapılan küçük bir hata bütün bedenlerde tekrarlandığı için serileme bittikten sonra her bedenin ölçüleri tabloyla tek tek karşılaştırılır.

Kalıp hazırlamada CAD programları

Kalıplar hâlâ elle, kalıp kartonu üzerinde de çıkarılabiliyor; ama hazır giyim üretiminde bilgisayar destekli tasarım (CAD) programları yaygındır. Elle hazırlanan kalıp bir sayısallaştırıcıyla bilgisayara aktarılabilir, bilgisayarda hazırlanan kalıp ise çiziciyle kâğıda basılır. Bu programlar serilemeyi hızlandırır, kumaş tüketimini hesaplamayı ve kesim için kalıpların kumaşa yerleşim planını hazırlamayı kolaylaştırır.

Sektörde sık karşılaşılan programlar arasında Lectra, Gerber ve Optitex sayılabilir. Bazı firmalar giysiyi ekranda sanal bir manken üzerinde gösteren üç boyutlu programlarla numune sayısını azaltmaya çalışır. Hangi programı öğreneceğinize karar verirken çalışmak istediğiniz firmaların kullandığı sisteme bakın; modelist iş ilanları arasında program adını açıkça yazan çok sayıda ilan bulunur.

Çalışma ortamı ve uzmanlaşma

Bu işi yapanlar en çok hazır giyim ve konfeksiyon firmalarının model ya da kalıphane bölümlerinde, ihracat için üretim yapan atölyelerde ve markaların ürün geliştirme ekiplerinde çalışır. Gün, masa başındaki kalıp çizimi ile numune odasındaki prova arasında geçer. Sipariş ve sezon hazırlığı dönemlerinde iş yükü artabilir.

Uzmanlaşma genellikle ürün grubuna göre olur. Dokuma kumaştan gömlek ve pantolon, denim, dış giyim ya da iç giyim ürünleri farklı kalıp bilgisi ister; bir gruptaki deneyim, öteki gruba geçerken ancak kısmen işe yarar.

Modelist nasıl olunur?

Bu mesleğe ortaöğretimde başlamak mümkündür: mesleki ve teknik Anadolu liselerinin Moda Tasarım Teknolojileri alanı kalıp ve giysi üretiminin temelini verir. Meslek yüksekokullarındaki moda tasarımı bölümü ve üniversitelerin moda ya da tekstil tasarımı bölümleri de kalıp hazırlama derslerine yer verir. Kısa süreli kalıp kursları da bulunur.

Okul ya da kurs size temel kalıp çıkarmayı öğretir, ama mesleğin asıl öğrenildiği yer atölyedir. Pek çok kişi bir kalıphanede yardımcı olarak başlar, önce serileme ve düzeltme işleri yapar, zamanla bir modelin kalıbını baştan sona kendisi hazırlar hâle gelir.

Mesleki Yeterlilik Kurumunun (MYK) bu meslek için Modelist (Seviye 4) ulusal yeterliliği vardır. Meslek, belge zorunluluğu getirilen meslekler listesinde yer almaz; belge almak isteğe bağlıdır, ama okul diploması olmayan ve işi atölyede öğrenen biri için bilgisini resmî olarak gösterebileceği bir yoldur.