Mimar Nedir, Nasıl Olunur?

Mimar ne iş yapar?

Bir proje genellikle işverenin ihtiyaçlarının dinlenmesiyle başlar. Mimar arsanın imar durumunu, çevresini ve yönünü inceler; ilk eskizleri ve konsept tasarımı hazırlar. İşverenle anlaşılan çözüm avan projeye, ardından ölçülü ve ayrıntılı uygulama projesine dönüşür.

Proje aşamasında mimar tek başına çalışmaz. Statik, elektrik ve mekanik tesisat projelerini hazırlayan mühendislerle koordinasyon kurar ve bu projelerin mimari projeyle çakışmamasını sağlar. İmar mevzuatına göre yapı ruhsatı başvurusunda belediyeye mimari projeyle birlikte statik ve tesisat projeleri de sunulur.

İnşaat başladıktan sonra iş sahaya taşınır. Mimar, yapının projeye uygun yapılıp yapılmadığını izler, sahada çıkan sorunlara detay çözümleri üretir ve malzeme seçimlerinde söz sahibi olur. Büyük firmalarda bu görevler ayrı kişilere dağılır: biri tasarım ofisinde çalışırken diğeri uygulamayı şantiyede takip eder.

Mimarlık uzmanlık alanları

Mimarların çalıştığı alanlar birbirinden epey farklıdır. Tasarım ofislerinde konut, ofis, eğitim ve sağlık yapıları gibi projeler çizilir. İnşaat ve taahhüt firmalarında uygulama mimarlığı öne çıkar; kamu kurumlarında ise proje kontrolü, ihale hazırlığı ve yapı denetimi ağır basar.

Restorasyon, tarihî yapıların belgelenmesi ve korunmasıyla uğraşır. Kentsel tasarım ve şehir planlamaya yakın çalışmalar, tek yapının ötesinde sokak ve mahalle ölçeğine bakar. Proje yönetimi ise bütçe, takvim ve ekip koordinasyonunu üstlenir. İç mekân tasarımı ayrı bir lisans programıyla yetişen iç mimarların alanıdır; iki meslek arasındaki farkı iç mimar nedir sorusunun cevabında görebilirsiniz.

Mimar olmak için hangi eğitim gerekir?

Mimar olmak için üniversitelerin dört yıllık lisans programı olan mimarlık bölümünden mezun olmanız gerekir. 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun, mimar unvanıyla çalışmayı mimarlık eğitimi veren bir yükseköğretim kurumunun diplomasına bağlar. Programa giriş puan türünü ve taban puanlarını her yıl YKS tercih kılavuzundan kontrol edin.

Eğitimin merkezinde proje stüdyoları vardır: her dönem bir yapı ya da yerleşim tasarlar, jüri önünde savunursunuz. Bunun yanında yapı bilgisi, taşıyıcı sistemler, yapı fiziği, mimarlık tarihi, şehircilik ve meslek pratiği dersleri alınır. Çoğu programda şantiye ve büro stajları mezuniyet şartıdır.

Mezuniyetten sonra yüksek lisans zorunlu değildir. Akademide çalışmak ya da restorasyon, kentsel tasarım veya yapı bilimleri gibi bir alanda uzmanlaşmak isteyenler lisansüstü eğitime devam eder.

Oda kaydı neden zorunlu?

6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu, mimarların mesleklerini icra edebilmek için ilgili odaya kaydolmasını ve üyeliğini sürdürmesini şart koşar. Mimarlar için bu oda, TMMOB'a bağlı Mimarlar Odasıdır. Bu yüzden mimar olmak diplomayla tamamlanmış sayılmaz; projeye imza atabilmek ve serbest çalışabilmek için oda kaydı da gerekir.

Kanun kamu kurumlarında asli ve sürekli görevde çalışan mimarlar için bir istisna tanır: onların odaya kaydı isteğe bağlıdır. Ancak bu mimarlar da görevleri gereği yaptıkları işlerde odaya kayıtlı meslektaşlarıyla aynı yetki ve sorumlulukları taşır.

Mimarda aranan beceriler

Mimar olmak isteyenlerden ilk beklenen, üç boyutlu düşünebilmek ve bir fikri çizimle anlatabilmektir. Bugün çizimlerin çoğu bilgisayarda yapılır; AutoCAD, Revit, ArchiCAD, SketchUp ve Rhino en sık kullanılan programlardır. Revit ve ArchiCAD gibi yapı bilgi modellemesi (BIM) araçları, büyük projelerde bütün disiplinlerin aynı model üzerinde çalışmasını sağlar.

Teknik bilgi kadar iletişim de önemlidir. Mimar işverene tasarımını anlatır, mühendislerle uzlaşır, sahada ustalara ne istediğini net olarak tarif eder. İmar ve yangın yönetmelikleri gibi kuralları takip etmek, projenin ruhsat aşamasında takılmaması için gereklidir. Malzeme ve yapım teknikleri de sürekli değiştiği için meslek hayatı boyunca öğrenmeye açık kalmak gerekir; enerji verimliliği ve sürdürülebilir yapı tasarımı bu alanların başında gelir.

Öğrencilik yıllarında mimari proje yarışmalarına katılmak, farklı ofislerde staj yapmak ve şantiyede zaman geçirmek de bu becerileri hızla geliştirir. İşverenler yeni mezunun portfolyosunda okul projelerinin yanında bu deneyimleri de görmek ister. Açık pozisyonları mimar iş ilanları arasında inceleyebilirsiniz.

Çalışma koşulları ve ilerleme

Mimarlar çoğunlukla ofiste çalışır, ancak uygulama aşamasındaki projeler için şantiye ziyaretleri işin parçasıdır. Teslim tarihleri ve yarışma dönemleri yoğun mesai gerektirebilir.

Meslekte ilerleme genellikle yardımcı ya da stajyer mimarlıktan başlar; birkaç proje sonra proje mimarlığına, ardından kıdemli mimarlık ve proje yöneticiliğine geçilir. Deneyim kazandıktan sonra kendi bürosunu açmak da mimar olmak isteyenlerin sık hedeflediği bir yoldur.