Öğrenme Biçimleri Nelerdir? İş Yerinde Nasıl Kullanılır?

Öğrenme biçimleri, bir kişinin yeni bilgiyi alırken hangi yolu daha rahat ve verimli bulduğunu anlatan bir sınıflandırmadır. Bazı kişiler şemalardan ve görsellerden, bazıları dinleyerek, bazıları okuyup yazarak, bazıları da elleriyle deneyerek daha kolay öğrenir. Bu tercihleri tanımak, okulda olduğu kadar iş hayatında da öğrenmeyi hızlandırır.

İş yerinde öğrenme hiç bitmez; yeni bir yazılım, yeni bir ürün ya da yeni bir prosedür sürekli gündemdedir. Deneyimsiz iş ilanlarına başvurup ilk işine başlayan biri için bu öğrenme yükü daha da yoğundur. Aşağıdaki bölümler, öğrenme biçimlerini ve iş hayatında nasıl kullanılabileceklerini ele alır.

Öğrenme Biçimleri Ne Anlatır?

Öğrenme biçimleri, yaygın bir sınıflandırmada görsel, işitsel, okuma-yazma ve uygulamalı olmak üzere dört grupta ele alınır. Bu sınıflandırma, Neil Fleming'in geliştirdiği ve İngilizce baş harflerinden VARK adıyla bilinen modele dayanır. Daha eski ve sade hâli, okuma-yazmayı ayrı tutmayan VAK modelidir.

Bu model bir kişiyi tek bir kutuya yerleştirmez; bir kişi birden fazla biçimi bir arada kullanabilir. Model, kişinin hangi yolu daha çok sevdiğini gösteren bir tercih haritası gibi düşünülmelidir. Bu haritayı bilmek, öğrenme sürecinizi bilinçli olarak düzenlemenize yardım eder.

Görsel Öğrenme

Görsel öğrenme, bilgiyi şema, grafik, renkli not ve zihin haritası gibi görsel araçlarla daha kolay kavrama eğilimidir. Görsel öğrenen biri, uzun bir sözlü anlatımdan çok, sürecin bir akış şemasında gösterilmesinden fayda görür. Bilgiyi bir resim gibi zihninde canlandırmak, onun için hatırlamayı kolaylaştırır.

Görsel öğrenen bir çalışan, iş yerinde yeni bir süreci öğrenirken kendi akış şemasını çizebilir. Toplantı notlarını renklerle ve oklarla düzenlemek, bilgiler arasındaki ilişkiyi görünür kılar. Sunum hazırlarken de görsel ağırlıklı bir anlatım tercih etmek, bu kişinin güçlü yanını ortaya çıkarır.

İşitsel Öğrenme

İşitsel öğrenme, bilgiyi dinleyerek, konuşarak ve tartışarak daha iyi kavrama eğilimidir. İşitsel öğrenen biri, bir konuyu yüksek sesle anlatırken ya da birine açıklarken kendi aklında netleştirir. Sesli kitaplar, podcast'ler ve toplantılar, bu kişi için verimli öğrenme ortamları olabilir.

İşitsel öğrenen bir çalışan, eğitim sırasında soru sormaktan ve tartışmaya katılmaktan çekinmemelidir. Önemli bir talimatı kendi cümleleriyle tekrar ederek onaylamak, yanlış anlamaları önler. İzin alınarak kaydedilen eğitim oturumlarını sonradan dinlemek de tekrar için iyi bir yoldur.

Okuma ve Yazma Yoluyla Öğrenme

Okuma ve yazma yoluyla öğrenme, bilgiyi metinlerden okuyarak ve kendi notlarını yazarak kavrama eğilimidir. Bu kişiler kılavuzları, raporları ve yazılı talimatları dikkatle okur, öğrendiklerini liste ya da özet hâline getirir. Yazmak, bu kişiler için düşünmenin bir parçasıdır.

Okuma ve yazmaya yatkın bir çalışan, yeni bir işe başlarken şirketin yazılı prosedürlerini ve kılavuzlarını isteyebilir. Öğrendiklerini kendi cümleleriyle kısa bir belgeye dökmek, hem kendisi hem de sonradan gelecek çalışanlar için bir kaynak oluşturur. E-posta ile verilen talimatlar da bu kişi için daha kalıcı olabilir.

Uygulamalı Öğrenme

Uygulamalı öğrenme, kinestetik öğrenme olarak da bilinir ve bilgiyi yaparak, dokunarak ve deneyerek kavrama eğilimidir. Uygulamalı öğrenen biri, bir makinenin nasıl çalıştığını kılavuzdan okumak yerine onu bizzat kullanarak öğrenir. Hata yapıp düzeltmek, bu kişi için öğrenmenin doğal bir parçasıdır.

Uygulamalı öğrenen bir çalışan için iş başında eğitim uygun bir yöntemdir. Deneyimli bir çalışanın yanında işi yaparak öğrenmek, güvenli bir deneme ortamında pratik yapmak ve gerçek bir görevle başlamak, öğrenmeyi hızlandırır. Masa başı işlerde bile bir yazılımı doğrudan deneyerek öğrenmek, bu kişiye uygun düşer.

Kolb'un Deneyimsel Öğrenme Döngüsü

Kolb'un deneyimsel öğrenme döngüsü, öğrenme biçimlerine farklı bir açıdan bakan ve David Kolb tarafından geliştirilen bir modeldir. Bu modele göre öğrenme; somut bir deneyim yaşamak, bu deneyim üzerine düşünmek, ondan genel bir sonuç çıkarmak ve bu sonucu yeni bir durumda denemek adımlarından oluşan bir döngüdür. Her kişi bu döngünün bazı aşamalarında daha güçlüdür.

Deneyimsel öğrenme döngüsü, iş hayatına kolayca uyarlanabilir. Bir projeyi tamamladıktan sonra neyin iyi gittiğini düşünmek, bundan bir ders çıkarmak ve bir sonraki projede bu dersi uygulamak, döngünün iş yerindeki karşılığıdır. Bu alışkanlık, deneyimi kalıcı bir bilgiye dönüştürür.

Öğrenme Biçimleri Kesin Bir Kalıp Değildir

Öğrenme biçimleri bir tercihi anlatır, ama kişinin yalnızca o yolla öğrenebileceği anlamına gelmez. Bir kişinin kendisini "görsel öğrenen" olarak tanımlayıp yalnızca görsel içeriklere yönelmesi, diğer yollardan gelecek faydayı kaçırmasına neden olabilir. Konunun kendisi de uygun yolu etkiler; bir haritayı dinleyerek, bir müzik parçasını okuyarak öğrenmek zordur.

Bu yüzden birden fazla biçimi bir arada kullanmak, öğrenmeyi daha verimli kılabilir. Bir konuyu okumak, ardından şemasını çizmek, birine anlatmak ve sonra uygulamak, bilgiyi farklı yollardan pekiştirir. Öğrenme biçimlerini bir sınır değil, bir başlangıç noktası olarak görmek gerekir.

Ekip Eğitimlerinde Farklı Biçimler

Ekip eğitimlerinde farklı biçimleri birlikte kullanmak, herkesin eğitimden fayda görmesini sağlar. Kısa bir sözlü anlatım, ardından görsel bir özet, yazılı bir kılavuz ve uygulamalı bir alıştırma, farklı tercihleri olan çalışanların her birine hitap eder. Tek bir yönteme dayanan eğitimler, ekibin bir kısmını geride bırakabilir.

Eğitim veren yöneticiler, katılımcılara nasıl öğrenmeyi tercih ettiklerini sormaktan çekinmemelidir. Bu basit soru, eğitimin içeriğini ve sunuş biçimini ekibe göre uyarlamayı kolaylaştırır. Eğitim sonrası kısa bir uygulama görevi vermek de öğrenilenlerin kalıcı olup olmadığını gösterir.

Öğrendiklerinizi Görünür Kılmak

Öğrendiklerinizi görünür kılmak, emeğinizin hem iş yerinde hem de iş başvurularında karşılık bulmasını sağlar. Tamamladığınız kursları, edindiğiniz sertifikaları ve öğrendiğiniz programları düzenli olarak kayıt altına almak, bu birikimin kaybolmasını önler. Bu kayıtlar, performans görüşmelerinde de elinizi güçlendirir.

Öğrenme birikiminizi özgeçmişinize yansıtmak, işverene kendini geliştiren biri olduğunuzu gösterir. Her kurs ya da sertifika için neyi öğrendiğinizi ve bunu nerede kullandığınızı kısaca yazmak, listeyi daha anlamlı kılar. CV hazırlama örnekleri, bu bilgileri düzenli biçimde sunmanıza yardım eder.